Home Page      First Sutta     Next Vagga

Udānapāḷi 2: Mucalindavaggo

          

Table of Contents

    

2-1: Mucalindasuttaṃ

2-2: Rājasuttaṃ.

2-3: Daṇḍasuttaṃ.

2-4: Sakkārasuttaṃ

2-5: Upāsakasuttaṃ

2-6: Gabhinīsuttaṃ

2-7: Ekaputtasuttaṃ.

2-8: Suppavāsāsuttaṃ.

2-9: Visākhāsuttaṃ

2-10: Bhadiyasuttaṃ

 

 

[BJT Page 148] [\x 148/]
[PTS Page 010] [\q 10/]

 

Mucalindavaggo dutiyo

 

2-1: Mucalindasuttaṃ (11)

Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Uruvelāyaṃ viharati najjā Nerañjarāya tīre Mucalindamūle paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena Bhagavā sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinno hoti vimuttisukhapaṭisaṃvedī. Tena kho pana samayena mahā akālamegho udapādi sattāhavaddalikā sītavātaduddinī. Atha kho Mucalindo nāgarājā sakabhavanā nikkhamitvā Bhagavato kāyaṃ sattakkhattuṃ bhogehi parikkhipitvā upari muddhani mahantaṃ phaṇaṃ vihacca aṭṭhāsi: “mā Bhagavantaṃ sītaṃ, mā Bhagavantaṃ uṇhaṃ, mā Bhagavantaṃ ḍaṃsamakasavātātapasiriṃsapasamphasso” ti. Atha kho Bhagavā tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhāsi.

Atha kho Mucalindo nāgarājā viddhaṃ vigatavalāhakaṃ devaṃ viditvā Bhagavato kāyā bhoge viniveṭhetvā sakavaṇṇaṃ paṭisaṃharitvā māṇavakavaṇṇaṃ abhinimminitvā Bhagavato purato aṭṭhāsi pañjaliko Bhagavantaṃ namassamāno.

Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi.

            1212|2221||1122|1212    vip 3
“Sukho viveko tuṭṭhassa ~ sutadhammassa passato

            A1222|1222||2112|1212     pathyā
Abyāpajjaṃ 1 sukhaṃ loke ~ pāṇabhutesu saṃyamo.

            1212|1222||2221|1212    pathyā
Sukhā virāgatā loke ~ kāmānaṃ samatikkamo

            21221|2112||2221|1212    vip 5 2
Asmimānassa yo vinayo ~ etaṃ ve paramaṃ sukhan”-ti. 3

 

2-2: Rājasuttaṃ (12)

1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ [PTS Page 011] [\q 11/] upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayam-antarākathā udapādi:

“Ko nu kho āvuso imesaṃ dvinnaṃ rājūnaṃ mahaddhanataro vā mahābhogataro vā mahākosataro vā mahāvijitataro vā mahāvāhanataro vā mahabbalataro vā mahiddhikataro vā mahānubhāvataro vā, rājā vā Māgadho Seniyo Bimbisāro, rājā vā Pasenadi Kosalo?” ti. Ayañ-carahi tesaṃ bhikkhūnaṃ antarākathā hoti vippakatā.

Atha kho Bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho Bhagavā bhikkhū āmantesi: “kāyanuttha bhikkhave etarahi kathāya sannisinnā sannipatitā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā?" ti.

[BJT Page 150] [\x 150/]

Idha bhante amhākaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayam-antarākathā udapādi: “ko nu kho āvuso imesaṃ dvinnaṃ rājūnaṃ mahaddhanataro vā mahābhogataro vā mahākosataro vā mahāvijitataro vā mahāvāhanataro vā, mahabbalataro vā mahiddhikataro vā mahānubhāvataro vā, rājā vā Māgadho Seniyo Bimbisāro, rājā vā Pasenadi Kosalo?” ti. Ayaṃ kho no bhante antarākathā vippakatā, atha kho Bhagavā anuppatto" ti.

“Nakhvetaṃ bhikkhave tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitānaṃ, yaṃ tumhe evarūpiṃ kathaṃ katheyyātha. Sannipatitānaṃ vo bhikkhave dvayaṃ karaṇīyaṃ dhammī vā kathā, ariyo vā tuṇhī bhāvo” ti.

Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:

            2121|1222||2121|1212     pathyā x 2
“Yañ-ca kāmasukhaṃ loke ~ yañ-cidaṃ diviyaṃ sukhaṃ.

            2211|1222||1222|1212
Taṇhakkhayasukhassete ~ kalaṃ nāgghanti soḷasin”-ti.

 

2-3: Daṇḍasuttaṃ (13)

Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulā kumārakā antarā ca Sāvatthiṃ antarā ca Jetavanaṃ ahiṃ daṇḍena hananti. Atha kho Bhagavā pubbanhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaram-ādāya Sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho Bhagavā sambahule kumārake antarā ca Sāvatthiṃ antarā ca Jetavanaṃ ahiṃ daṇḍena [PTS Page 012] [\q 12/] hanante.

Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:

            1122|1221||2221|1211    pathyā x 4
“Sukhakāmāni bhūtāni ~ yo daṇḍena vihiṃsati,

            A2121|1222||21211|1212
Attano sukham-esāno ~ pecca so na labhate sukhaṃ.

            1122|1221||2221|1211
Sukhakāmāni bhūtāni ~ yo daṇḍena na hiṃsati.

            A2121|1222||2121|1212
Attano sukham-esāno ~ pecca so labhate sukhan”-ti.

[BJT Page 152] [\x 152/]

 

2-4: Sakkārasuttaṃ (14)

Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena Bhagavā sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito, lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ; bhikkhusaṅgho pi sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito, lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ.

Aññatitthiyā pana paribbājakā asakkatā honti agarukatā amānitā apūjitā anapacitā, na lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Atha kho te aññatitthiyā paribbājakā Bhagavato sakkāraṃ asahamānā bhikkhusaṅghassa ca, gāme ca araññe ca bhikkhū disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti paribhāsanti rosenti vihesenti.

Atha kho sambahulā bhikkhū yena Bhagavā tenupasaṅkamiṃsu, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū Bhagavantaṃ etad-avocuṃ:

“Etarahi bhante Bhagavā sakkato garukato mānito pūjito apacito, lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ, bhikkhusaṅgho 4 pi sakkato garukato mānito pūjito apacito, lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ.

Aññatitthiyā pana paribbājakā asakkatā agarukatā amānitā apūjitā anapacitā, na lābhino 5 cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Atha kho te bhante aññatitthiyā paribbājakā Bhagavato sakkāraṃ asahamānā bhikkhusaṅghassa ca, gāme ca araññe ca bhikkhū disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti paribhāsanti rosenti vihesentī”-ti.

Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:

            2212|2,11|2122    Tuṭṭhubha x4
“Gāme araññe sukhadukkhaphuṭṭho

            2212,|211|2121
Nevattato no parato dahetha 6

            1212|2,11|2121
Phusanti phassā upadhiṃ paṭicca

            1212|,211|2222 7
Nirūpadhiṃ kena phuseyyuṃ phassā” ti.

[BJT Page 154] [\x 154/] [PTS Page 013] [\q 13/]

 

2-5: Upāsakasuttaṃ (15)

Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññataro Icchānaṇgalako upāsako Sāvatthiṃ anuppatto hoti kenacid-eva karaṇīyena. Atha kho so upāsako Sāvatthiyaṃ taṃ karaṇīyaṃ tīretvā yena Bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ upāsakaṃ Bhagavā etad-avoca: “cirassaṃ kho tvaṃ upāsakaṃ, imaṃ pariyāyam-akāsi yadidaṃ idhāgamanāyā”-ti.

“Cirapaṭikāhaṃ bhante Bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamitukāmo, api cāhaṃ kehici kehici kiccakaraṇīyehi vyāvaṭo. Evāhaṃ nāsakkhiṃ Bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamitun”-ti.

Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:

            1211,|211|2121    Tuṭṭhubha x4 8
“Sukhaṃ vata tassa na hoti kiñci

            2212|21,1|2121
Saṅkhātadhammassa bahussutassa,

            1212,|211|2122
Sakiñcanaṃ passa vihaññamānaṃ

            J1212|2,11|2122
Jano janasmiṃ paṭibaddharūpo” 9 ti.

 

2-6: Gabhinīsuttaṃ (16)

Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññatarassa paribbājakassa daharā māṇavikā pajāpatī hoti gabbhinī upavijaññā.

Atha kho sā paribbājikā taṃ paribbājakaṃ etad-avoca: “gaccha tvaṃ brāhmaṇa, telaṃ āhāra, yaṃ me vijātāya bhavissatī”-ti. Evaṃ vutte so paribbājako taṃ paribbājikaṃ etad-avoca: “kuto panāhaṃ bhoti telaṃ āharāmī?”-ti. Dutiyam-pi kho sā paribbājikā taṃ paribbājikaṃ etad-avoca: “gaccha tvaṃ brāhmaṇa, telaṃ āhara, yaṃ me vijātāya bhavissatī”-ti. Dutiyam-pi kho so paribbājako taṃ paribbājikaṃ etad-avoca: “kuto panāhaṃ hoti telaṃ āharāmī?”-ti. Tatiyam-pi kho sā paribbājikā taṃ paribbājakaṃ etad-avoca: “gaccha tvaṃ brāhmaṇa, telaṃ āhara, yaṃ me vijātāya bhavissatī”-ti.

[BJT Page 156] [\x 156/]
[PTS Page 014] [\q 14/]

2. Tena kho pana samayena rañño Pasenadissa Kosalassa koṭṭhāgāre samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sappissa vā telassa vā yāvad-atthaṃ pātuṃ diyyati no nīharituṃ. Atha kho tassa paribbājakassa etad-ahosi “rañño kho pana 10 Pasenadissa Kosalassa koṭṭhāgāre samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sappissa vā telassa vā yāvad-atthaṃ pātuṃ diyyati no nīharituṃ. Yannūnāhaṃ rañño Pasenadissa Kosalassa koṭṭhāgāraṃ gantvā telassa yāvad-atthaṃ pivitvā gharaṃ āgantvā uggiritvāna 11 dadeyyaṃ, yaṃ imissā vijātāya bhavissatī”-ti. Atha kho so paribbājako rañño Pasenadissa Kosalassa koṭṭhāgāraṃ gantvā telassa yāvad-atthaṃ pivitvā gharaṃ āgantvā neva sakkoti uddhaṃ kātuṃ, na pana adho. So dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭho āvaṭṭati parivaṭṭati.

Atha kho Bhagavā pubbanhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaram-ādāya Sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho Bhagavā taṃ paribbājakaṃ dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭhaṃ āvaṭṭamānaṃ parivaṭṭamānaṃ.

Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:

            112|112|121|22|112|112|121|2    Gaṇacchandas 12
“Sukhino vata ye akiñcanā ~ vedaguno hi janā akiñcanā,

            1212,s211s2122    Tuṭṭhubha x2
Sakiñcanaṃ passa vihaññamānaṃ

            1212s2,11s2122
jano janasmiṃ paṭibaddhacitto” 13 ti.

 

2-7: Ekaputtasuttaṃ (17)

Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññatarassa upāsakassa ekaputtako piyo manāpo kālaṅkato hoti. Atha kho sambahulā upāsakā allavatthā allakesā divā divassa yena Bhagavā tenupasaṅkamiṃsu, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho te upāsake Bhagavā etad-avoca: “kinnu kho tumhe upāsakā, allavatthā allakesā idhūpasaṅkantā divā divassā”-ti.

Evaṃ vutte so upāsako Bhagavantaṃ etad-avoca: “mayhaṃ kho bhante ekaputtakosi piyo manāpo kālaṅkato. Tena mayaṃ allavatthā allakesā idhūpasaṅkantā divā divassā”-ti.

[BJT Page 158] [\x 158/]

Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:

            112|221|112|2 ,21|22|111|22|1    Old Gīti x 4 14
“Piyarūpassādagathitāse 15 ~ devakāyā puthu manussā ca,

            A12|121|12|2, 21|22|112|22|1
Aghāvino parijunnā ~ Maccurājassa vasaṃ gacchanti.

            22|121|22|1, 21|22|121|112|2
Ye ve divā ca ratto ca ~ appamattā jahanti piyarūpaṃ, 16

            22|121|112|2, 21|22|121|112|2
Te ve khananti aghamūlaṃ ~ Maccuno āmisaṃ durativattan”-ti.

 

2-8: Suppavāsāsuttaṃ 17 (18)

Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Kuṇḍiyāyaṃ 18 viharati Kuṇḍadhānavane. Tena kho pana samayena Suppavāsā Koliyadhītā sattavassāni gabbhaṃ dhāreti sattāhaṃ mūḷhagabbhā. Sā dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭhā tīhi vitakkehi adhivāseti: “Sammāsambuddho vata so Bhagavā imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya dhammaṃ deseti, supaṭipanno vata tassa Bhagavato sāvakasaṅgho, yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya paṭipanno. Susukhaṃ vata taṃ nibbānaṃ yatthidaṃ 19 evarūpaṃ dukkhaṃ na saṃvijjatī”-ti

Atha kho Suppavāsā Koliyadhītā sāmikaṃ āmantesi: “ehi tvaṃ ayyaputta yena Bhagavā tenupasaṅkama, upasaṅkamitvā mama vacanena Bhagavato pāde sirasā vandāhi. Appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ puccha: “Suppavāsā bhante Koliyadhītā Bhagavato pāde sirasā vandati. Appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī”-ti. Evañ-ca vadehi: “Suppavāsā bhante Koliyadhītā sattavassāni gabbhaṃ dhāreti, sattāhaṃ mūḷhagabbhā. 20 Sā dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭhā tīhi vitakkehi adhivāseti: “Sammāsambuddho vata so Bhagavā, yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya dhammaṃ deseti. Supaṭipanno vata tassa Bhagavato sāvakasaṅgho, yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya paṭipanno. Susukhaṃ vata taṃ nibbānaṃ, yatthidaṃ evarūpaṃ dukkhaṃ na saṃvijjatī””-ti

[BJT Page 160] [\x 160/]

3. Paraman-ti kho so Koliyaputto Suppavāsāya Koliyadhītāya paṭissuṇitvā yena Bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so Koliyaputto Bhagavantaṃ etad-avoca: “Suppavāsā bhante Koliyadhītā Bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī”-ti. Evañ-ca vadeti: “Suppavāsā bhante Koliyadhītā sattavassāni [PTS Page 016] [\q 16/] gabbhaṃ dhāreti sattāhaṃ mūḷhagabbhā sā dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭhā tīhi vitakkehi adhivāseti: “Sammāsambuddho vata so Bhagavā, yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya dhammaṃ deseti. Supaṭipanno vata tassa Bhagavato sāvakasaṅgho, yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya paṭipanno. Susukhaṃ vata taṃ nibbānaṃ, yatthidaṃ evarūpaṃ dukkhaṃ na saṃvijjatī””-ti.

“Sukhinī hotu Suppavāsā Koliyadhītā arogā, arogaṃ puttaṃ vijāyatū”-ti. Saha vacanā ca pana Bhagavato Suppavāsā Koliyadhītā sukhinī arogā, arogaṃ puttaṃ vijāyi. “Evaṃ bhante” ti kho so Koliyaputto Bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā Bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā sakaṃ gharaṃ paccāyāsi.

Addasā kho Koliyaputto Suppavāsaṃ Koliyadhītaraṃ sukhiniṃ arogaṃ, arogaṃ puttaṃ vijātaṃ. Disvānassa etad-ahosi: “acchariyaṃ vata bho, abbhūtaṃ vata bho, Tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā, yatra hināmāyaṃ Suppavāsā Koliyadhītā saha vacanā ca pana Bhagavato sukhinī arogā, arogaṃ puttaṃ vijāyissatī”-ti. Attamano pamudito pītisomanassajāto ahosi.

Atha kho Suppavāsā Koliyadhītā sāmikaṃ āmantesi: “ehi tvaṃ ayyaputta yena Bhagavā tenupasaṅkama, upasaṅkamitvā mama vacanena Bhagavato pāde sirasā vandāhi, “Suppavāsā bhante Koliyadhītā Bhagavato pāde sirasā vandatī”-ti. Evañ-ca vadehi: “Suppavāsā bhante Koliyadhītā sattavassāni gabbhaṃ dhāresi, sattāhaṃ mūḷhagabbhā. Sā etarahi sukhinī arogā, arogaṃ puttaṃ vijātā. Sā sattāhaṃ Buddhapamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ bhattena nimanteti. Adhivāsetu kira bhante Bhagavā Suppavāsāya Koliyadhītāya sattabhattāni saddhiṃ bhikkhusaṅghenā”-ti.

[BJT Page 162] [\x 162/]

6. Paraman-ti kho so Koliyaputto Suppavāsāya Koliyadhītāya paṭissuṇitvā yena Bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so Koliyaputto Bhagavantaṃ etad-avoca: “Suppavāsā bhante Koliyadhītā Bhagavato pāde sirasā vandati.” Evañ-ca vadeti: “Suppavāsā bhante Koliyadhītā sattavassāni gabbhaṃ dhāresi. Sattāhaṃ mūḷhagabbhā. Sā etarahi sukhinī arogā, arogaṃ puttaṃ vijātā. Sā sattāhaṃ Buddhapamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ bhattena nimanteti. Adhivāsetu kira bhante Bhagavā Suppavāsāya Koliyadhītāya sattabhattāni saddhiṃ bhikkhusaṅghenā”-ti.

7. Tena kho pana samayena aññatarena upāsakena Buddhapamukho bhikkhusaṅgho svātanāya bhattena nimantito hoti. So ca upāsako āyasmato Mahāmoggallānassa upaṭṭhāko hoti. Atha kho Bhagavā āyasmantaṃ Mahāmoggallānaṃ āmantesi: “ehi tvaṃ Moggallāna yena so upāsako tenupasaṅkameyyāsi, 21 [PTS Page 017] [\q 17/] upasaṅkamitvā taṃ upāsakaṃ evaṃ vadehi: “Suppavāsā āvuso Koliyadhītā sattavassāni gabbhaṃ dhāresi, sattāhaṃ mūḷhagabbhā. Sā etarahi sukhinī arogā, arogaṃ puttaṃ vijātā. Sā sattāhaṃ Buddhapamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ bhattena nimanteti. Karotu Suppavāsā Koliyadhītā sattabhattāni, pacchā so karissati, 22 tuyheso upaṭṭhāko” ti.

8.“Evaṃ bhante” ti kho āyasmā Mahāmoggallāno Bhagavato paṭissuṇitvā yena so upāsako, tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā taṃ upāsakaṃ etad-avoca: “Suppavāsā āvuso Koliyadhītā sattavassāni gabbhaṃ dhāresi, sattāhaṃ mūḷhagabbhā. Sā etarahi sukhinī arogā, arogaṃ puttaṃ vijātā. Sattāhaṃ Buddhapamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ bhattena nimanteti. Karotu Suppavāsā Koliyadhītā sattabhattāni, pacchā tvaṃ karissasī”-ti. “Sace me bhante ayyo Mahāmoggallāno tiṇṇaṃ dhammānaṃ pāṭibhogo bhogānañ-ca jīvitassa ca saddhāya ca, karotu Suppavāsā Koliyadhītā sattabhattāni, pacchā ahaṃ karissāmī”-ti. “Dvinnaṃ kho te ahaṃ āvuso dhammānaṃ pāṭibhogo bhogānañ-ca, jīvitassa ca, saddhāya pana tvaṃ yeva pāṭibhogo” ti. “Sace me bhante ayyo Mahāmoggallāno dvinnaṃ dhammānaṃ pāṭibhogo bhogānañ-ca, jīvitassa ca. Karotu Suppavāsā Koliyadhītā sattabhattāni, pacchā ahaṃ karissāmī”-ti.

[BJT Page 164] [\x 164/]

Atha kho āyasmā Mahāmoggallāno taṃ upāsakaṃ saññāpetvā yena Bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ etad-avoca: “Saññatto bhante so upāsako mayā, karotu Suppavāsā Koliyadhītā sattabhattāni, pacchā so karissatī”-ti.

9. Atha kho Suppavāsā Koliyadhītā sattāhaṃ Buddhapamukhaṃ bhikhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi, sampavāresi. Tañ-ca dārakaṃ Bhagavantaṃ vandāpesi, sabbañ-ca bhikkhusaṅghaṃ.

10. Atha kho āyasmā Sāriputto taṃ dārakaṃ etad-avoca: “kacci te dāraka khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci na kiñci dukkhan?”-ti. “Kuto me bhante Sāriputta khamanīyaṃ, kuto yāpanīyaṃ? Sattavassāni me lohitakumhiyaṃ 23 vutthānī”-ti.

11. Atha kho Suppavāsā Koliyadhītā: “putto me dhammasenāpatinā saddhiṃ mantetī”-ti, attamanā pamuditā 24 pītisomanassajātā ahosi.

12. Atha kho Bhagavā Suppavāsaṃ Koliyadhītaraṃ attamanaṃ pamuditaṃ 25 pītisomanassajātaṃ disvā 26 Suppavāsaṃ Koliyadhītaraṃ etad-avoca: “iccheyyāsi tvaṃ Suppavāse, aññam-pi evarūpaṃ puttan”-ti. “Iccheyyāmahaṃ Bhagavā aññāni pi evarūpāni satta puttānī”-ti.

[PTS Page 018] [\q 18/]

13. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:

            A1222|1221||1122|1212     pathyā x 2
“Asātaṃ sātarūpena ~ piyarūpena appiyaṃ,

            2212|1221||1211|1212
Dukkhaṃ sukhassa rūpena ~ pamattam-ativattatī”-ti.

 

2-9: Visākhāsuttaṃ (19)

1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Pubbārāme Migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena Visākhāya Migāramātuyā kocid-eva attho raññe Pasenadimhi Kosale paṭibaddho hoti. Taṃ rājā Pasenadi Kosalo na yathādhippāyaṃ tīreti. Atha kho Visākhā Migāramātā divā divassa yena Bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho Visākhaṃ Migāramātaraṃ Bhagavā etad-avoca: “handa kuto nu tvaṃ Visākhe āgacchasi divā divassā?”-ti.

[BJT Page 166] [\x 166/]

“Idha me bhante kocid-eva attho raññe Pasenadimhi Kosale paṭibaddho hoti. Taṃ rājā Pasenadi Kosalo na yathādhippāyaṃ tīretī”-ti.

2. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:

            2211|1222||2221|1212    pathyā x 2
“Sabbaṃ paravasaṃ dukkhaṃ ~ sabbaṃ issariyaṃ sukhaṃ,

            2212|1221||2211|1212
Sādhāraṇe vihaññanti ~ yogā hi duratikkamā”-ti.

 

2-10: Bhadiyasuttaṃ (20)

1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Anupiyāyaṃ viharati Ambavane. Tena kho pana samayena āyasmā Bhaddiyo Kāḷigodhāya putto araññagato pi rukkhamūlagato pi suññāgāragato pi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udāneti: “aho sukhaṃ, aho sukhan”-ti. Assosuṃ kho sambahulā bhikkhu āyasmato Bhaddiyassa Kāḷigodhāya puttassa araññagatassa pi rukkhamūlagatassa pi suññāgāragatassa pi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānentassa “aho sukhaṃ aho sukhan”-ti. Sutvāna nesaṃ etad-ahosi: “nissaṃsayaṃ kho āvuso āyasmā Bhaddiyo Kāḷigodhāya putto anabhirato brahmacariyaṃ carati, yaṃ sa pubbe agāriyabhūtassa rajjasukhaṃ, so tam-anussaramāno [PTS Page 019] [\q 19/] araññagato pi rukkhamūlagato pi suññāgāragato pi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udāneti: “aho sukhaṃ aho sukhan”-ti.

2. Atha kho sambahulā bhikkhū yena Bhagavā tenupasaṅkamiṃsu, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū Bhagavantaṃ etad-avocuṃ: “āyasmā bhante Bhaddiyo Kāḷigodhāya putto araññagato pi rukkhamūlagato pi suññāgāragato pi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udāneti: “aho sukhaṃ aho sukhan”-ti. Nissaṃsayaṃ kho bhante āyasmā Bhaddiyo Kāḷigodhāya putto anabhirato brahmacariyaṃ carati, yaṃ sa pubbe agāriyabhūtassa rajjasukhaṃ, so tam-anussaramāno araññagato pi rukkhamūlagato pi suññāgāragato pi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udāneti: “aho sukhaṃ aho sukhan”-ti.

3. Atha kho Bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi: “ehi tvaṃ bhikkhu mama vacanena Bhaddiyaṃ bhikkhuṃ āmantehi: “satthā taṃ āvuso Bhaddiya āmantetī””-ti.

[BJT Page 168] [\x 168/]

“Evaṃ bhante” ti kho so bhikkhu Bhagavato paṭissutvā yenāyasmā Bhaddiyo Kāḷigodhāya putto tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṃ Bhaddiyaṃ Kāḷigodhāya puttaṃ etad-avoca “satthā taṃ āvuso Bhaddiya āmantetī”-ti. “Evam-āvuso” ti kho āyasmā Bhaddiyo Kāḷigodhāya putto tassa bhikkhuno paṭissutvā yena Bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ Bhaddiyaṃ Kāḷigodhāya puttaṃ Bhagavā etad-avoca: “saccaṃ kira tvaṃ Bhaddiya, araññagato pi rukkhamūlagato pi suññāgāragato pi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi: “aho sukhaṃ aho sukhan”-ti?” “Evaṃ bhante” ti. “Kiṃ pana tvaṃ Bhaddiya atthavasaṃ sampassamāno araññagato pi rukkhamūlagato pi suññāgāragato pi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi: “aho sukhaṃ aho sukhan”-ti?”

“Pubbe me bhante agāriyabhūtassa rajjaṃ kārentassa anto pi antepure rakkhā susaṃvihitā ahosi, bahi pi antepure rakkhā susaṃvihitā ahosi. Anto pi nagare rakkhā susaṃvihitā ahosi, bahi pi nagare rakkhā susaṃvihitā ahosi. Anto pi janapade rakkhā susaṃvihitā ahosi, bahi pi janapade rakkhā susaṃvihitā ahosi. So kho ahaṃ bhante evaṃ rakkhitagopito santo bhīto ubbiggo ussaṅkī utrāsī 27 vihāsiṃ. Etarahi kho panāhaṃ bhante araññagato pi rukkhamūlagato pi suññāgāragato pi eko abhīto anubbiggo anussaṅkī anutrāsī 28 appossukko pannalomo paradavutto 29 migabhūtena cetasā viharāmi. Idaṃ kho ahaṃ bhante atthavasaṃ sampassamāno araññagato [PTS Page 020] [\q 20/] pi rukkhamūlagato pi suññāgāragato pi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānemi: 30 “aho sukhaṃ aho sukhan”-ti.

4. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:

            2211|212122    Vetālīya
“Yassantarato na santi kopā

            I111211|212122    Opacchandasaka x 331
Iti bhavābhavatañ-ca vītivatto,

            21111|212122
Taṃ vigatabhayaṃ sukhiṃ asokaṃ

            22211|212122
Devā nānubhavanti dassanāyā”-ti.

Mucalindavaggo dutiyo

Tassuddānaṃ:
Mucalindo rājā daṇḍena, ~ sakkāro upāsakena ca,
Gabbhinī ekaputto ca,
Suppavāsā Visākhā ca, ~ Kāḷīgodhāya Bhaddiyo ti.

    

End Notes

         

1 BJT note: Abyāpajjhaṃ - seen somewhere.

2 Metre: In this line I am inclined to think that the 1st syllable in Asmi- should be read as short, that would then allow for resolution of the 1st syllable, and the variation would be Vip 2.

3 BJT note:

Sukho vivekastuùṭasya ~÷rutadharmasya pa÷yata:
Avyābādhyaṃ sukhaṃ ~ loke pāṇibhūteùu saṃyama:
Sukhā cirāgatā loke ~ pāpānāṃ samatikrama:
Asmin mānuùyaviùaye ~ etadaiva paramaṃ sukham (Lalitavistara).

4 Editor's note: BJT, bhikkhūsaṅgho - printer's error.

5 BJT note: Alābhino - palm leaf book.

6 BJT note: Rahetha - seen somewhere.

7 Metre: Note the unexpected long 9th syllable in this line.

8 Metre: Note that the 4th syllable is short in line a.

9 BJT note: Paṭibandharūpo - palm leaf book; printed book.

10 BJT note: Rañño kho - ChS.

11 BJT note: Ucchāditvā - commentary. Ucchaḍḍhitvāna - ChS.

12 Metre: This is an unusual form of Gaṇacchandas, with the ja-gaṇa in the odd gaṇas (as in the hypermetre Gubbinī).

13 BJT note: Paṭibandhacitto - palm leaf book; printed book.

14 Metre: Old Gīti; we need to read Piyarūpasāda-; puthū; & parijjunnā to correct the metre.

15 BJT note: Piyarūpā sātagathitāse - palm leaf book.

16 Metre: Old Gīti.

17 Editor's Note: BJT, Suppāvāsāsuttaṃ, printer's error.

18 BJT note: Kuṇḍakāyaṃ - ChS.

19 BJT note: Yadidaṃ - ChS.

20 Editor's Note: BJT, muḷhagabbhā here, correct above.

21 BJT note: Tenupasaṅkama - ChS.

22 BJT note: Pacchā tvaṃ karissasī-ti saññāpehi - ChS, here and also below.

23 BJT note: Satta me vassāni lohakumhiyā - ChS.

24 BJT note: Pamoditā - ChS.

25 BJT note: Pamoditaṃ - ChS.

26 BJT note: Viditvā - ChS.

27 BJT note: Utrāso - ChS.

28 BJT note: Anutrāso - ChS.

29 BJT note: Paravutto - palm leaf book; printed book.

30 BJT note: Udānesi - palm leaf book; printed book.

31 Metre: The 1st syllable of this line is pādādigaru (i. e. has to be counted as long to correct the metre, this occassionally occurs with the 1st syllables in Mattāchandas lines).

      

Home Page     Next Vagga