Home Page First Sutta Next Vagga
Udānapāḷi 4: Meghiyavaggo
[PTS Page 034] [\q 34/]
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Cālikāyaṃ viharati Cālike pabbate. Tena kho pana samayena āyasmā Meghiyo Bhagavato upaṭṭhāko hoti. Atha kho āyasmā Meghiyo yena Bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho āyasmā Meghiyo Bhagavantaṃ etad-avoca: “icchāmahaṃ bhante Jantugāmaṃ piṇḍāya pavisitun”-ti. “Yassadāni tvaṃ Meghiya kālaṃ maññasī”-ti.
[BJT Page 196] [\x 196/]
2. Atha kho āyasmā Meghiyo pubbanhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaram-ādāya Jantugāmaṃ piṇḍāya pāvisi. Jantugāme piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena Kimikālāya nadiyā tīraṃ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā Kimikālāya nadiyā tīre jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno addasā kho ambavanaṃ pāsādikaṃ ramaṇīyaṃ. Disvānassa etad-ahosi: “pāsādikaṃ vatidaṃ ambavanaṃ ramaṇīyaṃ. Alaṃ vatidaṃ kulaputtassa padhānatthikassa padhānāya. Sace maṃ Bhagavā anujāneyya āgaccheyyāhaṃ imaṃ ambavanaṃ padhānāyā”-ti.
3. Atha kho āyasmā Meghiyo yena Bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā Meghiyo 1 Bhagavantaṃ etad-avoca: “idhāhaṃ bhante pubbanhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaram-ādāya Jantugāmaṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Jantugāme piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena Kimikālāya nadiyā tīraṃ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā Kimikālāya nadiyā tīre jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno addasaṃ ambavanaṃ pāsādikaṃ ramaṇīyaṃ. Disvāna me etad-ahosi: “pāsādikaṃ vatidaṃ ambavanaṃ ramaṇīyaṃ, alaṃ vatidaṃ kulaputtassa padhānatthikassa padhānāya. Sace maṃ Bhagavā anujāneyya, āgaccheyyāhaṃ imaṃ ambavanaṃ padhānāyāti. Sace maṃ bhante Bhagavā anujānāti, gaccheyyāhaṃ [PTS Page 035] [\q 35/] taṃ ambavanaṃ padhānāyā”-ti.
4. Evaṃ vutte Bhagavā āyasmantaṃ Meghiyaṃ etad-avoca: “āgamehi tāva Meghiya ekakamhā yāva añño koci 2 bhikkhū āgacchatī”-ti. 3 Dutiyam-pi kho āyasmā Meghiyo Bhagavantaṃ etad-avoca: “Bhagavato bhante natthi kiñci uttarikaraṇīyaṃ, 4 natthi katassa vā paticayo. Mayhaṃ kho pana bhante atthi uttarikaraṇīyaṃ, atthi katassa paticayo. Sace maṃ bhante Bhagavā anujānāti gaccheyyāhaṃ taṃ ambavanaṃ padhānāyā”-ti. Dutiyam-pi kho Bhagavā āyasmantaṃ Meghiyaṃ etad-avoca: “āgamehi tāva Meghiya ekakamhā yāva añño koci bhikkhu āgacchatī”-ti. Tatiyam-pi kho āyasmā Meghiyo Bhagavantaṃ etad-avoca: “Bhagavato bhante natthi kiñci uttarikaraṇīyaṃ, natthi katassa vā paticayo. Mayhaṃ kho pana bhante atthi uttarikaraṇīyaṃ, atthi katassa paticayo, sace maṃ bhante Bhagavā anujānāti, gaccheyyāhaṃ taṃ ambavanaṃ padhānāyā”-ti.
5. “Padhānanti kho Meghiya vadamānaṃ kinti vadeyyāma? Yassadāni tvaṃ Meghiya kālaṃ maññasī”-ti. Atha kho āyasmā Meghiyo uṭṭhāyāsanā Bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena taṃ ambavanaṃ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā ambavanaṃ ajjhogahetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divā vihāraṃ nisīdi. Atha kho āyasmato Meghiyassa tasmiṃ ambavane viharantassa yebhuyyena tayo pāpakā akusalā vitakkā samudācaranti. 5 Seyyathīdaṃ? “Kāmavitakko, byāpādavitakko, vihiṃsāvitakko” ti. Atha kho āyasmato Meghiyassa etad-ahosi: “acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho, saddhāya ca vatamhi agārasmā anagāriyaṃ pabbajito atha ca panimehi tīhi pāpakehi akusalehi vitakkehi anvāsattā, seyyathīdaṃ? “Kāmavitakkena, byāpādavitakkena, vīhiṃsāvitakkenā”-ti.
[BJT Page 198] [\x 198/]
6. Atha kho āyasmā Meghiyo sāyanhasamayaṃ patisallānā vuṭṭhito yena Bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā Meghiyo Bhagavantaṃ etad-avoca: “idha mayhaṃ bhante tasmiṃ ambavane viharantassa yebhuyyena tayo pāpakā akusalā vitakkā samudācaranti, seyyathīdaṃ: kāmavitakko, byāpādavitakko, vihiṃsāvitakko ti. [PTS Page 036] [\q 36/]
Tassa mayhaṃ bhante etad-ahosi: “acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho, saddhāya ca vatamhi agārasmā anagāriyaṃ pabbajito, atha ca panimehi tīhi pāpakehi akusalehi vitakkehi anvāsattā. 6 Seyyathīdaṃ: “kāmavitakkena, byāpādavitakkena, vihiṃsāvitakkenā”-ti.
7. Aparipakkāya Meghiya cetovimuttiyā pañca dhammā paripākāya saṃvattanti. Katame pañca?
Idha Meghiya bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Aparipakkāya Meghiya cetovimuttiyā ayaṃ paṭhamo dhammo paripākāya saṃvattati.
Puna ca paraṃ Meghiya bhikkhu sīlavā hoti pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Aparipakkāya Meghiya cetovimuttiyā ayaṃ dutiyo dhammo paripākāya saṃvattati.
Puna ca paraṃ Meghiya bhikkhu yāyaṃ kathā abhisallekhikā cetovivaraṇasappāyā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati, seyyathīdaṃ? Appicchakathā, santuṭṭhikathā, pavivekakathā, asaṃsaggakathā, viriyārambhakathā, sīlakathā, samādhikathā, paññākathā, vimuttikathā, vimuttiñāṇadassanakathā. Evarūpāya kathāya nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī, aparipakkāya Meghiya cetovimuttiyā ayaṃ tatiyo dhammo paripākāya saṃvattati.
Puna ca paraṃ Meghiya bhikkhu āraddhaviriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu, aparipakkāya Meghiya cetovimuttiyā ayaṃ catuttho dhammo paripākāya saṃvattati.
Puna ca paraṃ Meghiya bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā, aparipakkāya Meghiya cetovimuttiyā ayaṃ pañcamo dhammo paripākāya saṃvattati.
Aparipakkāya Meghiya cetovimuttiyā ime pañca dhammā paripākāya saṃvattanti.
[BJT Page 200] [\x 200/]
8. “Kalyāṇamittassetaṃ Meghiya bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa [PTS Page 037] [\q 37/] yaṃ sīlavā bhavissati, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharissati, ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhissati sikkhāpadesu.
Kalyāṇamittassetaṃ Meghiya bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ 7 kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa yāyaṃ kathā abhisallekhikā cetovivaraṇasappāyā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. 8 Seyyathīdaṃ? Appicchakathā, santuṭṭhikathā, pavivekakathā, asaṃsaggakathā, viriyārambhakathā, sīlakathā, samādhikathā, paññākathā, vimuttikathā, vimuttiñāṇadassanakathā. Evarūpāya 9 kathāya nikāmalābhī bhavissati akicchalābhī akasiralābhī.
Kalyāṇamittassetaṃ Meghiya bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa yaṃ āraddhaviriyo bhavissati 10 akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.
Kalyāṇamittassetaṃ Meghiya bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa yaṃ paññavā bhavissati. Udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.
Tena ca pana Meghiya bhikkhunā imesu pañcasu dhammesu patiṭṭhāya cattāro dhammā uttaribhāvetabbā. 11 “Asubhā bhāvetabbā rāgassa pahānāya, mettā bhāvetabbā byāpādassa pahānāya, ānāpānassati bhāvetabbā vitakkupacchedāya, aniccasaññā bhāvetabbā asmimānasamugghātāya. Aniccasaññino Meghiya anattasaññā saṇṭhāti, anattasaññi asmimānasamugghātaṃ pāpuṇāti, diṭṭheva dhamme nibbānan”-ti.
9. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
2212|2,11|2122 Tuṭṭhubha x4
Khuddā vitakkā
sukhumā vitakkā
A1212|1,12|2122
Anuggatā manaso
uppilāvā, 12
2212|2,11|2122
Ete avidvā manaso vitakke
1212,|211|2122
Hurāhuraṃ dhāvati
bhantacitto.
2212|2,11|2122
Tuṭṭhubha x4
Ete ca vidvā manaso vitakke
2212,|211|2122
Ātāpi yo
saṃvaratī satīmā,
1212,|112|2122
Anuggate manaso uppilāve 13
1212|2,11|2122
Asesam-ete pajahāsi Buddho”
ti
[BJT Page 202] [\x 202/]
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Kusinārāyaṃ viharati Upavattane Mallānaṃ sālavane. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū Bhagavato avidūre araññakuṭikāyaṃ viharanti, uddhatā 14 unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā vibbhantacittā pākatindriyā.
2. Addasā kho Bhagavā te sambahule [PTS Page 038] [\q 38/] bhikkhū avidūre araññakuṭikāyaṃ viharante uddhate unnaḷe capale mukhare vikiṇṇavāce muṭṭhassatino asampajāne asamāhite vibbhantacitte pākatindriye.
3. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
1212|1221||2221|1211 pathyā x 4
“Arakkhitena kāyena ~
micchādiṭṭhigatena ca,
2122|1221||1222|1211
Thīnamiddhābhibhūtena
~ vasaṃ Mārassa gacchati.
2221|1221||2222|1212
Tasmā rakkhitacittassa ~
sammāsaṅkappagocaro, 15
2122|1221||2221|1212
Thīnamiddhābhibhū
bhikkhu ~ sabbā duggatiyo jahe” ti.
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Kosalesu 16 cārikaṃ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ. Atha kho Bhagavā maggā okkamma yena aññataraṃ rukkhamūlaṃ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho aññataro gopālako yena Bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ gopālakaṃ Bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi, samādapesi, samuttejesi, sampahaṃsesi.
2. Atha kho so gopālako Bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito Bhagavantaṃ etad-avoca: “adhivāsetu me bhante Bhagavā svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā”-ti. Adhivāsesi Bhagavā tuṇhībhāvena. Atha kho so gopālako Bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā Bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho so gopālako tassā rattiyā accayena sake nivesane pahūtaṃ appodakapāyāsaṃ paṭiyādāpetvā navañ-ca sappiṃ, Bhagavato kālaṃ ārocesi: “kālo bhante niṭṭhitaṃ bhattan”-ti.
[BJT Page 204] [\x 204/]
3. Atha kho Bhagavā pubbanhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaram-ādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena tassa gopālakassa nivesanaṃ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho so gopālako Buddhapamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ appodakapāyāsena navena ca sappinā sahatthā santappesi, sampavāresi. Atha kho so gopālako Bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ [PTS Page 039] [\q 39/] nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ gopālakaṃ Bhagavā dhammiyā kathāya sandassetvā, samādapetvā, samuttejetvā, sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Atha kho acirapakkantassa Bhagavato taṃ gopālakaṃ aññataro puriso sīmantarikāya jīvitā voropesi.
4. Atha kho sambahulā bhikkhū yena Bhagavā tenupasaṅkamiṃsu, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū Bhagavantaṃ etad-avocuṃ: “yena bhante gopālakena ajja Buddhapamukho bhikkhusaṅgho appodakapāyāsena navena ca sappinā sahatthā santappito sampavārito, so kira bhante gopālako aññatarena purisena sīmantarikāya jīvitā voropito” ti.
5. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
12122|222||2221|1212 vip 3
“Diso disaṃ yantaṃ kayirā
~ verī vā pana verinaṃ.
2211|1222||2122|1212 pathyā
Micchāpaṇihitaṃ
cittaṃ ~ pāpiyo naṃ tato kare” ti.
4-4: Juṇhasuttaṃ 17 (34)
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Rājagahe viharati Veḷuvane Kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā ca Sāriputto āyasmā ca Mahāmoggallāno Kapotakandarāyaṃ viharanti. Tena kho pana samayena āyasmā Sāriputto juṇhāya rattiyā navoropitehi kesehi abbhokāse nisinno hoti, aññataraṃ samādhiṃ samāpajjitvā. Tena kho pana samayena dve yakkhā sahāyakā uttarāya disāya dakkhiṇaṃ disaṃ gacchanti, kenacid-eva karaṇīyena. Addasaṃsu kho te yakkhā āyasmantaṃ Sāriputtaṃ juṇhāya rattiyā navoropitehi kesehi abbhokāse nisinnaṃ. Disvāna eko yakkho dutiyaṃ yakkhaṃ etad-avoca: “paṭibhāti maṃ samma imassa samaṇassa sīse pahāraṃ 18 dātun”-ti. Evaṃ vutte so yakkho taṃ yakkhaṃ etad-avoca: “alaṃ samma mā samaṇaṃ āsādesi. Uḷāro so samma samaṇo mahiddhiko mahānubhāvo” ti. Dutiyam-pi kho so yakkho taṃ yakkhaṃ etad-avoca: “paṭibhāti maṃ samma imassa [PTS Page 040] [\q 40/] samaṇassa sīse pahāraṃ dātun”-ti. Dutiyam-pi kho so yakkho taṃ yakkhaṃ etad-avoca: “alaṃ samma mā samaṇaṃ āsādesi. Uḷāro so samma samaṇo mahiddhiko mahānubhāvo” ti. Tatiyam-pi kho so yakkho taṃ yakkhaṃ etad-avoca: “paṭibhāti maṃ samma imassa samaṇassa sīse pahāraṃ dātun”-ti. Tatiyam-pi kho so yakkho taṃ yakkhaṃ etad-avoca: “alaṃ samma mā samaṇaṃ āsādesi. Uḷāro so samma samaṇo mahiddhiko mahānubhāvo” ti.
[BJT Page 206] [\x 206/]
2. Atha kho so yakkho taṃ yakkhaṃ anādiyitvā āyasmato Sāriputtattherassa sīse pahāraṃ adāsi: tāva mahāpahāro ahosi, api tena pahārena sattaratanaṃ vā aḍḍhaṭṭharatanaṃ vā nāgaṃ osādeyya 19 mahantaṃ vā pabbatakūṭaṃ padāḷeyya. Atha ca pana so yakkho “ḍayhāmi, ḍayhāmī”-tim, tattheva mahānirayaṃ avatthāsi. 20
3. Addasā kho āyasmā Mahāmoggallāno dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena tena yakkhena āyasmato Sāriputtassa sīse pahāraṃ dīyamānaṃ. Disvāna yenāyasmā Sāriputto tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṃ Sāriputtaṃ etad-avoca: “kacci te āvuso khamanīyaṃ? Kacci yāpanīyaṃ? Kacci na kiñci dukkhan?"-ti. “Khamanīyaṃ me āvuso Moggallāna yāpanīyaṃ me āvuso Moggallāna, api ca me sīse thokaṃ dukkhan”-ti.
4. “Acchariyaṃ āvuso Sāriputta, abbhutaṃ āvuso Sāriputta, yāva mahiddhiko āyasmā Sāriputto mahānubhāvo. Idha te āvuso Sāriputta aññataro yakkho sīse pahāraṃ adāsi. Tāva mahāpahāro ahosi, api tena pahārena sattaratanaṃ vā aḍḍhaṭṭharatanaṃ vā nāgaṃ osādeyya mahantaṃ vā pabbatakūṭaṃ padāḷeyya. Atha ca panāyasmā Sāriputto evam-āha: “khamanīyaṃ me āvuso Moggallāna, yāpanīyaṃ me āvuso Moggallāna, api ca me sīse thokaṃ dukkhan”-ti. “Acchariyaṃ āvuso Moggallāna, abbhutaṃ āvuso Moggallāna, yāva mahiddhiko āyasmā Mahāmoggallāno mahānubhāvo. Yatra hi nāma yakkham-pi passissati, mayaṃ panetarahi paṃsupisācakam-pi na passāmā”-ti. Assosi kho Bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya tesaṃ ubhinnaṃ mahānāgānaṃ imaṃ evarūpaṃ kathāsallāpaṃ.
5. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
2122|1222||1222|1211
pathyā x3
“Yassa selūpamaṃ
cittaṃ ~ ṭhitaṃ nānūpakampati,
1221|1221||2122|1211
Virattaṃ rajanīyesu ~
kopaneyye na kuppati,
2222|1222||122
2|1212
Yassevaṃ bhāvitaṃ
cittaṃ ~ kuto taṃ dukkham-essatī”-ti.
[BJT Page 208] [\x 208/]
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Kosambiyaṃ viharati Ghositārāme. Tena kho pana samayena Bhagavā ākiṇṇo viharati bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi. Ākiṇṇo dukkhaṃ, na phāsu viharati.
2. Atha kho Bhagavato etad-ahosi “ahaṃ kho etarahi ākiṇṇo viharāmi, bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi. Ākiṇṇo dukkhaṃ, na phāsu viharāmi. Yannūnāhaṃ eko gaṇamhā vupakaṭṭho vihareyyan”-ti.
3. Atha kho Bhagavā pubbanhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaram-ādāya Kosambiyaṃ piṇḍāya pāvisi. Kosambiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto sāmaṃ senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaram-ādāya anāmantetvā upaṭṭhāke, anapaloketvā bhikkhusaṅghaṃ, eko adutiyo yena Pārileyyakaṃ tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena Pārileyyakaṃ tad-avasari. Tatra sudaṃ Bhagavā Pārileyyake viharati Rakkhitavanasaṇḍe bhaddasālamūle.
4. Aññataro pi kho hatthināgo ākiṇṇo viharati hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi. 21 Chinnaggāni ceva tiṇāni khādati. Obhaggobhaggañ-cassa sākhābhaṅgaṃ khādanti, āvilāni ca pānīyāni pivati. Ogāhā cassa uttiṇṇassa hatthiniyo kāyaṃ upanighaṃsantiyo gacchanti. Ākiṇṇo dukkhaṃ, na phāsu viharati. Atha kho tassa hatthināgassa etad-ahosi: “ahaṃ kho etarahi ākiṇṇo viharāmi, hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi. Chinnaggāni ceva tiṇāni khādāmi. Obhaggobhaggañ-ca me sākhābhaṅgaṃ khādanti, āvilāni 22 ca pānīyāni pivāmi. Ogāhā ca me uttiṇṇassa hatthiniyo kāyaṃ upanighaṃsantiyo gacchanti. Ākiṇṇo dukkhaṃ, na phāsu viharāmi. Yannūnāhaṃ eko gaṇamhā vūpakaṭṭho vihareyyan”-ti.
5. Atha kho so hatthināgo yūthā apakkamma yena Pārileyyakaṃ [PTS Page 042] [\q 42/] Rakkhitavanasaṇḍo bhaddasālamūlaṃ, yena Bhagavā tenupasaṅkami. Tatra sudaṃ 23 so hatthināgo yasmiṃ padese Bhagavā viharati, taṃ padesaṃ appaharitañ-ca karoti, soṇḍāya Bhagavato pānīyaṃ paribhojanīyañ-ca upaṭṭhapeti. 24
[BJT Page 210] [\x 210/]
6. Atha kho Bhagavato rahogatassa patisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi: “ahaṃ kho pubbe ākiṇṇo vihāsiṃ, bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi. Ākiṇṇo dukkhaṃ, na phāsu vihāsiṃ. Somhi 25 etarahi anākiṇṇo viharāmi, bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi. Anākiṇṇo sukhaṃ phāsu viharāmī”-ti.
7. Tassa pi kho hatthināgassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi: “ahaṃ kho pubbe ākiṇṇo vihāsiṃ, hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi. Chinnaggāni ceva tiṇāni khādiṃ. Obhaggobhaggañ-ca me sākhābhaṅgaṃ khādiṃsu. Āvilāni ca pānīyāni pivāsiṃ. Ogāhā ca me uttiṇṇassa hatthiniyo kāyaṃ upanighaṃ santiyo agamaṃsu. Ākiṇṇo dukkhaṃ na phāsu vihāsiṃ. Somhi etarahi anākiṇṇo viharāmi, hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi. Acchinnaggāni ceva tiṇāni khādāmi. Obhaggobhaggañ-ca me sākhābhaṅgaṃ na khādanti. Anāvilāni ca pānīyāni pivāmi. Ogāhā ca me uttiṇṇassa hatthiniyo na kāyaṃ upanighaṃ santiyo gacchanti. Anākiṇṇo sukhaṃ phāsu viharāmī”-ti.
8. Atha kho Bhagavā attano ca pavivekaṃ viditvā tassa ca hatthināgassa cetasā cetoparivitakkamaññāya tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
2222|1221||2222|1212 pathyā
“Etaṃ nāgassa
nāgena ~ īsādantassa hatthino,
1212|2221||1221|12
12 vip 3
Sameti cittaṃ cittena ~ yad-eko
ramate 26
vane” ti.
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā Piṇḍolabhāradvājo Bhagavato avidūre nisinno hoti, pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya, āraññiko 272, piṇḍapātiko, paṃsukūliko, tecīvariko, appiccho, santuṭṭho, pavivitto, asaṃsaṭṭho, āraddhaviriyo, dhutavādo adhicittam-anuyutto.
2. Addasā kho Bhagavā āyasmantaṃ [PTS Page 043] [\q 43/] Piṇḍolabhāradvājaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya, āraññikaṃ, piṇḍapātikaṃ, paṃsukūlikaṃ, tecīvarikaṃ, appicchaṃ, santuṭṭhaṃ, pavivittaṃ, asaṃsaṭṭhaṃ, āraddhaviriyaṃ, dhutavādaṃ adhicittam-anuyuttaṃ.
3. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
A121221|2122||2122|1212 vip 4 28
“Anūpavādo
anūpaghāto ~ pātimokkhe ca saṃvaro,
2212|1222||221
1|1212 pathyā x 2
Mattaññutā ca
bhattasmiṃ ~ pantañ-ca 29 sayanāsanaṃ,
A1122|1222
|| 2222|1212
Adhicitte ca āyogo ~etaṃ
Buddhāna' sāsanan”-ti.
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā Sāriputto Bhagavato avidūre nisinno hoti, pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya, appiccho, santuṭṭho, pavivitto, asaṃsaṭṭho, āraddhaviriyo, adhicittam-anuyutto. Addasā kho Bhagavā āyasmantaṃ Sāriputtaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya appicchaṃ santuṭṭhaṃ pavivittaṃ asaṃsaṭṭhaṃ āraddhaviriyaṃ adhicittam-anuyuttaṃ.
2. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
1A1212|21212 Vetālīya x 4 30
“Adhicetaso appamajjato
112211|21212
munino monapathesu sikkhato,
2211|21212
Sokā na bhavanti tādino
112211|21212
upasantassa sadā
satīmato” ti.
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena Bhagavā sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito, lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. 31 Bhikkhusaṅgho pi sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito, lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Aññatitthiyā pana paribbājakā asakkatā honti agarukatā amānitā apūjitā anapacitā. na lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ.
2. Atha kho te aññatitthiyā paribbājakā Bhagavato sakkāraṃ asahamānā bhikkhusaṅghassa ca, yena Sundarī paribbājikā tenupasaṅkamiṃsu, upasaṅkamitvā [PTS Page 044] [\q 44/] Sundariṃ paribbājikaṃ etad-avocuṃ: “ussahasi bhagini ñātīnaṃ atthaṃ kātun?"-ti. “Kyāhaṃ ayyā karomi, kiṃ mayā na sakkā kātuṃ? 32 Jīvitam-pi me pariccattaṃ ñātīnaṃ atthāyā”-ti.
[BJT Page 214] [\x 214/]
3. “Tena hi bhagini abhikkhaṇaṃ Jetavanaṃ gacchāhī”-ti. “Evam-ayyā”-ti kho Sundarī paribbājikā tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ paṭissutvā abhikkhaṇaṃ Jetavanaṃ agamāsi. Yadā te aññiṃsu aññatitthiyā paribbājakā: “vo diṭṭhā 33 kho Sundarī paribbājikā bahujanena abhikkhaṇaṃ Jetavanaṃ gacchatī”-ti. 34 Atha naṃ jīvitā voropetvā tattheva Jetavanassa parikhākūpe nikhaṇitvā 35 yena rājā Pasenadi Kosalo tenupasaṅkamiṃsu, upasaṅkamitvā rājānaṃ Pasenadiṃ Kosalaṃ etad-avocuṃ: “yā sā mahārāja Sundarī paribbājikā, sā no na dissatī”-ti. “Kattha pana tumhe āsaṅkathā?”-ti. “Jetavane mahārājā”-ti. “Tena hi Jetavanaṃ vicinathā”-ti.
4. Atha kho te aññatitthiyā paribbājakā Jetavanaṃ vicinitvā yathā nikhaṇitaṃ parikhākūpā uddharitvā mañcakaṃ āropetvā Sāvatthiṃ pavesetvā rathiyā rathiyaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ upasaṅkamitvā manusse ujjhāpesuṃ: “Passathayyā samaṇānaṃ Sakyaputtiyānaṃ kammaṃ, alajjino ime samaṇā Sakyaputtiyā dussīlā pāpadhammā musāvādino abrahmacārino. Ime hi nāma dhammacārino samacārino brahmacārino saccavādīno sīlavanto kalyāṇadhammā paṭijānissanti. Natthi imesaṃ sāmaññaṃ, natthi imesaṃ brahmaññaṃ, naṭṭhaṃ imesaṃ sāmaññaṃ, naṭṭhaṃ imesaṃ brahmaññaṃ. Kuto imesaṃ sāmaññaṃ? Kuto imesaṃ brahmaññaṃ? Apagatā ime sāmaññā, apagatā ime brahmaññā. Kathaṃ hi nāma puriso purisakiccaṃ karitvā itthiṃ jīvitā voropessatī?”-ti.
5. Te na kho pana samayena Sāvatthiyaṃ manussā bhikkhū disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti, paribhāsanti, rosenti, 36 vihesenti: “alajjino ime samaṇā Sakyaputtiyā, dussīlā pāpadhammā musāvādino abrahmacārino, ime hi nāma dhammacārino samacārino brahmacārino saccavādino sīlavanto kalyāṇadhammā paṭijānissanti. Natthi imesaṃ sāmaññaṃ, natthi imesaṃ brahmaññaṃ, naṭṭhaṃ imesaṃ sāmaññaṃ, naṭṭhaṃ imesaṃ brahmaññaṃ. Kuto imesaṃ sāmaññaṃ? Kuto imesaṃ brahmaññaṃ? Apagatā ime sāmaññā, apagatā ime brahmaññā. Kathaṃ hi nāma puriso purisakiccaṃ karitvā itthiṃ jīvitā voropessatī?"-ti.
[BJT Page 216] [\x 216/]
6. Atha kho sambahulā bhikkhū pubbanhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaram-ādāya Sāvatthiṃ piṇḍāya pavisiṃsu. [PTS Page 045] [\q 45/] Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena Bhagavā tenupasaṅkamiṃsu, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū Bhagavantaṃ etad-avocuṃ: “etarahi bhante Sāvatthiyaṃ manussā bhikkhu disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti, paribhāsanti, rosenti, vihesenti. “Alajjino ime samaṇā Sakyaputtiyā, dussīlā pāpadhammā musāvādino abrahmacārino, ime hi nāma dhammacārino samacārino brahmacārino saccavādino sīlavanto kalyāṇadhammā paṭijānissanti. Natthi imesaṃ sāmaññaṃ, natthi imesaṃ brahmaññaṃ, naṭṭhaṃ imesaṃ sāmaññaṃ, naṭṭhaṃ imesaṃ brahmaññaṃ. Kuto imesaṃ sāmaññaṃ? Kuto imesaṃ brahmaññaṃ? Apagatā ime sāmaññā, apagatā ime brahmaññā. Kathaṃ hi nāma puriso purisakiccaṃ karitvā itthiṃ jīvitā voropessatī?"-ti.
7. Neso bhikkhave saddo ciraṃ bhavissati, sattāham-eva 37 bhavissati, sattāhassa accayena antaradhāyissati. Tena hi bhikkhave ye manussā bhikkhū disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti, rosenti, vihesenti. Te tumhe imāya gāthāya paṭicodetha:
A1212|2,11|2121 Tuṭṭþubha
x4
“Abhūtavādī
nirayaṃ upeti
2212|2,11|2121
Yo cāpi katvā na karomi
cāha, 38
U1212,|211|2121
Ubho pi te pecca samā bhavanti
1212|2,11|2122
Nihīnakammā manujā
paratthā” ti.
8. Atha kho te bhikkhū Bhagavato santike imaṃ gāthaṃ pariyāpuṇitvā ye manussā bhikkhū disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti, paribhāsanti, rosenti, vihesenti. Te manusse imāya gāthāya paṭicodenti:
A1212|2,11|2121 Tuṭṭhubha x4
“Abhūtavādī
nirayaṃ upeti
2212|2,11|2121
Yo cāpi katvā na karomi
cāha, 39
U1212,|211|2121
Ubho pi te pecca samā bhavanti
1212|2,11|2122
Nihīnakammā manujā
paratthā” ti.
9. Manussānaṃ etad-ahosi: “akārakā ime samaṇā Sakyaputtiyā, nayimehi kataṃ, sapanti ime samaṇā Sakyaputtiyā”-ti. Neva so saddo ciraṃ ahosi, sattāham-eva ahosi, sattāhassa accayena antaradhāyi. Atha kho sambahulā bhikkhu yena Bhagavā tenupasaṅkamiṃsu, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū Bhagavantaṃ etad-avocuṃ: “acchariyaṃ bhante, abbhutaṃ bhante, yāva subhāsitañ-cidaṃ bhante Bhagavatā “neso bhikkhave saddo ciraṃ bhavissati, sattāham-eva bhavissati, sattāhassa accayena antaradhāyissatī”-ti. Antarahito so bhante saddo” ti.
[BJT Page 218] [\x 218/]
10. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
1212|21,1|21212 Jagatī x3
“Tudanti vācāya
janā asaññatā
121,2|211|21212
Sarehi 40 saṅgāmagataṃ va
kuñjaraṃ,
2212|2,11|21212
Sutvāna vākyaṃ
pharusaṃ udīritaṃ
A11212,|211|2122 Tuṭṭhubha
Adhivāsaye bhikkhu
aduṭṭhacitto” ti.
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Rājagahe viharati Veḷuvane Kalandakanivāpe. Atha kho āyasmato [PTS Page 046] [\q 46/] Upasenassa Vaṅgantaputtassa rahogatassa patisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi: “lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, satthā ca me Bhagavā arahaṃ Sammāsambuddho. Svākkhāte camhi dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Sabrahmacārino 41 ca me sīlavanto kalyāṇadhammā. Sīlesu camhi paripūrakārī, samāhito camhi ekaggacitto. Arahā camhi khīṇāsavo, mahiddhiko camhi mahānubhāvo. Bhaddakaṃ me jīvitaṃ bhaddakaṃ maraṇan”-ti.
2. Atha kho Bhagavā āyasmato Upasenassa Vaṅgantaputtassa cetasā cetoparivitakkam-aññāya tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
2212|1111||1122|1211 vip 1
“Yaṃ jīvitaṃ na
tapati ~ maraṇante na socati,
1221|1222||2122|1211 pathyā x 3
Sa ce diṭṭhapado
dhīro ~ sokamajjhe na socati.
U211|1221||2122|1212
Ucchinnabhavataṇhassa ~
santacittassa bhikkhuno,
2222|1222||2121|1212
Vikkhīṇo
jātisaṃsāro ~ natthi tassa punabbhavo” ti.
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā Sāriputto Bhagavato avidūre nisinno hoti, pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya attano upasamaṃ paccavekkhamāno. Addasā kho Bhagavā āyasmantaṃ Sāriputtaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya attano upasamaṃ paccavekkhamānaṃ.
2. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
U11212|1221||2222|1212 pathyā x 2
“Upasantasantacittassa ~
netticchinnassa bhikkhuno,
2222|1222||222
2|1212
Vikkhīṇo
jātisaṃsāro ~ mutto so
Mārabandhanā”-ti.
Meghiyavaggo catuttho
Tassuddānaṃ:
Meghiyaṃ 42 uddhataṃ 43 gopālaṃ
44 ~ juṇhaṃ
45 nāgena pañcamaṃ
Piṇḍolo Sāriputto ca ~ Sundarī bhavati
aṭṭhamaṃ,
Upaseno Vaṅgantaputto ~ Sāriputto ca te dasā-ti.
End Notes
1 Editor's note: BJT, Meghīyo - printer's error. In this sutta many times BJT prints Meghīyo or Meghīya by mistake, further cases will not be noted here.
2 BJT note: Añño pi koci - palm leaf book.
3 BJT note: Dissatū-ti - Navaṅguttarapāḷī.
4 BJT note: Uttariṃ (karaṇīyaṃ)- palm leaf book, here and in similar places below.
5 Editor's note: BJT, carantī - printer's error.
6 BJT note: Anvāsatto ti pi - variant reading noted in the commentary.
7 BJT note: Pāṭikaṅkhaṃ - palm leaf book. Editor's note: as the reading in text and note are the same it seems there is an error involved here.
8 BJT note: Saṃvassati - palm leaf book.
9 BJT note: Evarūpiyā - palm leaf book.
10 BJT note: Viharissati - ChS.
11 BJT note: Uttariṃ (bhāvetabbā)- palm leaf book.
12 BJT note: Ubbilāpā - palm leaf book.
13 BJT note: Ubbilāpe - palm leaf book.
14 BJT note: Uddhatā hontī - palm leaf book.
15 Metre: Pathyāvatta.
16 BJT note: Janapadesu - seen somewhere.
17 BJT note: Yakkhapahārasutta - ChS.
18 Editor's note: BJT, pabhāraṃ - here, but correct elsewhere.
19 BJT note: Osāreyya - seen somewhere; here and also below.
20 BJT note: Apatāsi - ChS.
21 BJT note: Hatthicchāpakehi - palm leaf book; here and also below.
22 Editor's note: BJT, Avilāni, printer's error, correct elsewhere.
23 BJT note: Upasaṅkamitvā, tatrasudaṃ - Thai.
24 BJT note: Upaṭṭhapeti - ChS.
25 Editor's note: BJT: Sombhi here, but cf. below.
26 BJT note: Ramati - everywhere else. Editor's note: the footnote should read Ramatī here.
27 BJT note: Āraññako - palm leaf book.
28 Metre: In this line we need to read Anu- in both words, and count the syllables as resolved the metre to be correct.
29 BJT note: Patthañ-ca - palm leaf book.
30 Metre: We need to read AdhicetasÖ m.c.
31 Editor's note: BJT wavers between writing -paccaya- & -ppaccaya-; here for the sake of consistency the latter reading has been preferred.
32 BJT note: Kiṃ mayā sakkā kātuṃ - palm leaf book, Thai.
33 BJT note: Te diṭṭhā - palm leaf book. Editor's note: vo is usually enclitic, and therefore cannot stand at the beginning of a sentence.
34 BJT note: Āgacchatī-ti - palm leaf book.
35 BJT note: Parikhākūpe nikkhīpitvā - ChS.
36 BJT note: Rosanti - ChS.
37 BJT note: Sattāham-eva so saddo - palm leaf book.
38 BJT note: Na karomī-ti cāha - palm leaf book.
39 BJT note: Na karomī-ti cāha - palm leaf book.
40 BJT note: Parehi - palm leaf book.
41 BJT note: Sabrahmacāriyo - printed edition of the text; Sabrahmacārayo - printed edition of the commentary.
42 BJT note: Meghiyo - palm leaf book.
43 BJT note: Uddhatā - palm leaf book.
44 BJT note: Gopālo - palm leaf book.
45 BJT note: Juṇhā - palm leaf book.