Home Page First Sutta Next Vagga
Udānapāḷi 6: Jaccandhavaggo
6-1: Āyusaṅkhāravossajanasuttaṃ
6-4: Paṭhamanānātitthiyasuttaṃ
[BJT Page 250] [\x 250/]
[PTS Page 062] [\q 62/]
6-1: Āyusaṅkhāravossajanasuttaṃ (51)
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Vesāliyaṃ viharati Mahāvane Kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho Bhagavā pubbanhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaram-ādāya Vesāliṃ piṇḍāya pāvisi. Vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṃ Ānandaṃ āmantesi: “gaṇhāhi Ānanda nisīdanaṃ, yena Cāpālaṃ cetiyaṃ tenupasaṅkamissāma 1 divā vihārāyā”-ti. “Evaṃ bhante” ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paṭissutvā nisīdanam-ādāya Bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi. Atha kho Bhagavā yena Cāpālaṃ cetiyaṃ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho 2 Bhagavā āyasmantaṃ Ānandaṃ āmantesi: “ramaṇīyā Ānanda Vesālī, ramaṇīyaṃ Udenaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ Gotamakaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ Sattambaṃ cetiyaṃ, ramanīyaṃ Bahuputtaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ Sārandadaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ Cāpālaṃ cetiyaṃ. Yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā. Tathāgatassa kho Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Ākaṅkhamāno Ānanda Tathāgato kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā” ti. Evam-pi kho āyasmā Ānando Bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne oḷārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituṃ. Na Bhagavantaṃ yāci: “tiṭṭhatu bhante Bhagavā kappaṃ, tiṭṭhatu Sugato kappaṃ, bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”-ti. Yathā taṃ Mārena pariyuṭṭhitacitto.
[PTS Page 063] [\q 63/]
Dutiyam-pi kho Bhagavā āyasmantaṃ Ānandaṃ āmantesi: “ramaṇīyā Ānanda Vesālī, ramaṇīyaṃ Udenaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ Gotamakaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ Sattambaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ Bahuputtaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ Sārandadaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ Cāpālaṃ cetiyaṃ. Yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā. Tathāgatassa kho Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Ākaṅkhamāno Ānanda Tathāgato kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā” ti. Evam-pi kho āyasmā Ānando Bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne oḷārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituṃ, na Bhagavantaṃ yāci: “tiṭṭhatu bhante Bhagavā kappaṃ, tiṭṭhatu Sugato kappaṃ, bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”-ti. Yathā taṃ Mārena pariyuṭṭhitacitto. Tatiyam-pi kho Bhagavā āyasmantaṃ Ānandaṃ āmantesi: “ramaṇīyā Ānanda Vesālī, ramaṇīyaṃ Udenaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ Gotamakaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ Sattambaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ Bahuputtaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ Sārandadaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ Cāpālaṃ cetiyaṃ. Yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā. Tathāgatassa kho Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Ākaṅkhamāno Ānanda Tathāgato kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā” ti. Evam-pi kho āyasmā Ānando Bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne oḷārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituṃ. Na Bhagavantaṃ yāci: tiṭṭhatu bhante Bhagavā kappaṃ, tiṭṭhatu Sugato kappaṃ, bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan-ti. Yathā taṃ Mārena pariyuṭṭhitacitto.
2. Atha kho Bhagavā āyasmantaṃ Ānandaṃ āmantesi: “gaccha tvaṃ Ānanda yassa dāni kālaṃ maññasī”-ti.“Evaṃ bhante” ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā Bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā avidūre aññatarasmiṃ rukkhamūle nisīdi.
[BJT Page 252] [\x 252/]
3. Atha kho Māro pāpimā acirapakkante āyasmante Ānande yena Bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho Māro pāpimā Bhagavantaṃ etad-avoca: “parinibbātu 3 bhante Bhagavā, parinibbātu Sugato, parinibbānakālo dāni bhante Bhagavato. Bhāsitā kho panesā bhante Bhagavatā vācā: “na tāvāhaṃ pāpima, parinibbāyissāmi yāva me bhikkhū na sāvakā bhavissanti, viyattā vinītā visāradā yogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacārino sakaṃ 4 ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānī karissanti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desessantī”-ti.
Santi kho pana bhante etarahi bhikkhū Bhagavato sāvakā viyattā vinītā visāradā yogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacārino, sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttāniṃ karonti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desenti. Parinibbātu bhante Bhagavā, parinibbātu Sugato, parinibbānakālo dāni bhante Bhagavato.
4. Bhāsitā kho panesā Bhagavatā vācā: “na tāvāhaṃ pāpima parinibbāyissāmi, yāva me bhikkhunīyo na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā yogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacāriniyo sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānī karissanti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desessantī”-ti. 5 Santi kho pana [PTS Page 064] [\q 64/] bhante etarahi bhikkhuniyo Bhagavato sāvikā viyattā vinītā visāradā yogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacāriniyo sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttāniṃ karonti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desentī”-ti. Parinibbātu bhante Bhagavā, parinibbātu Sugato, parinibbānakālo dāni bhante Bhagavato.
Bhāsitā kho panesā Bhagavato vācā: “na tāvāhaṃ pāpima parinibbāyissāmi yāva me upāsakā na sāvakā bhavissanti, viyattā vinītā visāradā yogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacārino sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānī karissanti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desessantī”-ti. Santi kho pana bhante etarahi upāsakā Bhagavato sāvakā viyattā vinītā visāradā yogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacārino sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttāniṃ karonti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desenti. Parinibbātu bhante Bhagavā, parinibbātu Sugato, parinibbānakālo dāni bhante Bhagavato.
5. Bhāsitā kho panesā Bhagavato vācā: “na tāvāhaṃ pāpima parinibbāyissāmi, yāva me upāsikā na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā yogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacāriniyo sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānī karissanti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desessantī”-ti. Santi kho pana bhante etarahi upāsikā Bhagavato sāvikā viyattā vinītā visāradā yogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacāriniyo vinītā visāradā yogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacāriniyo sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttāniṃ karonti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desenti.” Parinibbātu bhante Bhagavā, parinibbātu Sugato, parinibbānakālo dāni bhante Bhagavato.
[BJT Page 254] [\x 254/]
6. Bhāsitā kho panesā Bhagavato vācā: “na tāvāhaṃ pāpima parinibbāyissāmi, yāva me idaṃ brahmacariyaṃ na iddhañ-ceva bhavissati thitañ-ca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāvad-eva manussehi suppakāsitan”-ti. Etarahi kho pana bhante Bhagavato brahmacariyaṃ iddhañ-ceva thitañ-ca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāvad-eva manussehi suppakāsitaṃ. Parinibbātu dāni bhante Bhagavā, parinibbātu Sugato, parinibbānakālo dāni bhante Bhagavato” ti.
Evaṃ vutte Bhagavā Māraṃ pāpimantaṃ etad-avoca: “appossukko tvaṃ pāpima hohi. Na ciraṃ Tathāgatassa parinibbānaṃ bhavissati. Ito tiṇṇaṃ māsānaṃ accayena Tathāgato parinibbāyissatī”-ti. Atha kho Bhagavā Cāpāle cetiye sato sampajāno āyusaṅkhāraṃ ossajji. Ossaṭṭhe ca Bhagavatā āyusaṅkhāre mahābhūmicālo ahosi, bhīṃsanako lomahaṃso, devadundubhiyo ca eliṃsu.
7. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
1111s21212 Vetālīya x4 6
“Tulam-atulañ-ca sambhavaṃ
112211|22111
Bhavasaṅkhāram-avassajji 7 muni,
A2211|21212
Ajjhattarato samāhito
A1211111|21212
Abhindi
kavacam-ivattasambhavan”-ti. 8
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Pubbārāme Migāramātupāsāde. Tena kho pana [PTS Page 065] [\q 65/] samayena Bhagavā sāyanhasamayaṃ patisallāṇā vuṭṭhito bahidvārakoṭṭhake nisinno hoti. Atha kho rājā Pasenadi Kosalo yena Bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Tena kho pana samayena satta ca jaṭilā, satta ca nigaṇṭhā, satta ca acelakā, satta ca ekasāṭakā, satta ca paribbājakā, parūḷhakacchanakhalomā khārivividham-ādāya Bhagavato avidūre atikkamanti.
[BJT Page 256] [\x 256/]
2. Addasā kho rājā Pasenadi Kosalo te satta ca jaṭile, satta ca nigaṇṭhe, satta ca acelake, satta ca ekasāṭake, satta ca paribbājake, parūḷhakacchanakhalome khārivividham-ādāya Bhagavato avidūre atikkamante. Disvāna uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dakkhiṇaṃ jāṇumaṇḍaṃ paṭhaviyaṃ nihantvā yena te satta ca jaṭilā, satta ca nigaṇṭhā, satta ca acelakā, satta ca ekasāṭakā, satta ca paribbājakā tenañjaliṃ paṇāmetvā tikkhattuṃ nāmaṃ sāvesi: “rājāhaṃ bhante Pasenadi 9 Kosalo” ti.
3. Atha kho rājā Pasenadi Kosalo acirapakkantesu tesu sattasu ca jaṭilesu, sattasu ca nigaṇṭhesu, sattasu ca acalekesu, sattasu ca ekasāṭakesu, sattasu ca paribbājakesu, yena Bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā Pasenadi Kosalo Bhagavantaṃ etad-avoca: “ye ca kho bhante loke Arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā, ete tesaṃ 10 aññatarā”-ti.
“Dujjānaṃ kho panetaṃ mahārāja tayā gihinā kāmabhoginā puttasambādhasayanaṃ ajjhāvasantena Kāsikacandanaṃ paccanubhontena mālāgandhavilepanaṃ dhārayantena jātarūparajataṃ sādiyantena: “ime vā Arahanto ime vā arahattamaggaṃ samāpannā”-ti. Saṃvāsena kho mahārāja sīlaṃ veditabbaṃ, tañ-ca kho dīghena addhunā, na ittarena manasikarotā no amanasikaroti, paññavatā no duppaññena. Saṃvohārena 11 kho mahārāja soceyyaṃ veditabbaṃ, tañ-ca kho dīghena addhunā, na ittarena, manasikarotā no amanasikarotā, paññavatā no duppaññena. Āpadāsu kho mahārāja thāmo veditabbo, so ca kho dīghena addhunā, na ittarena, manasikarotā no amanasikarotā, paññavatā no duppaññena. Sākacchāya kho mahārāja paññā veditabbā, sā ca kho dīghena addhunā, na ittarena, manasikarotā no amanasikarotā, paññavatā no duppaññenā”-ti.
[PTS Page 066] [\q 66/]
4. “Acchariyaṃ bhante, abbhutaṃ bhante, yāva subhāsitañ-cidaṃ bhante Bhagavatā: dujjānaṃ kho panetaṃ mahārāja, tayā gihinā kāmabhoginā puttasambādhasayanaṃ ajjhāvasantena Kāsikacandanaṃ paccanubhontena mālāgandhavilepanaṃ dhārayantena jātarūparajataṃ sādiyantena: “ime vā Arahanto ime vā arahattamaggaṃ samāpannā”-ti. Saṃvāsena kho mahārāja, sīlaṃ veditabbaṃ, tañ-ca kho dīghena addhunā, na ittahena, manasikarotā no amanasikaroti, paññavatā no duppaññena. Saṃvohārena kho mahārāja, soceyyaṃ veditabbaṃ, tañ-ca kho dīghena addhunā na ittarena, manasikarotā no amanasikarotā, paññavatā no duppaññena. Āpadāsu kho mahārāja, thāmo veditabbo, so ca kho dīghena addhunā na ittarena, manasikarotā no amanasikarotā, paññavatā no duppaññena. Sākacchāya kho mahārāja paññā veditabbā, sā ca kho dīghena addhunā, na ittarena, manasikarotā no amanasikarotā, paññavatā no duppaññenā”-ti. Ete bhante mama purisā corā ocarakā janapadaṃ ocaritvā āgacchanti 12. Tehi paṭhamaṃ otiṇṇaṃ ahaṃ pacchā otarissāmi. 13 Idāni te bhante taṃ rajojallaṃ pavāhetvā nhātā suvilittā kappitakesamassū odātavatthavasanā pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricāressantī”-ti.
5. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
1212|1221||2211|1212 pathyā
“Na vāyameyya sabbattha ~
nāññassa puriso siyā.
2222|1121||2211
|1212 vip 5
Nāññaṃ
nissāya jiveyya ~ dhammena na vaṇiṃ care” ti 14.
[BJT Page 258] [\x 258/]
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena ko pana samayena Bhagavā attano aneke pāpake akusale dhamme pahīṇe paccavekkhamāno nisinno 15 hoti. Aneke ca kusale dhamme bhāvanāya pāripūriṃ gate.
2. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
1A122|1221||2122|1211 pathyā
“Ahu pubbe tadā nāhu
~ nāhu pubbe tadā ahu,
12111|1211||1211|1212 Anuṭṭhubha
Na cāhu na ca bhavissati ~ na
cetarahi vijjatī”-ti.
6-4: Paṭhamanānātitthiyasuttaṃ (54)
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇaparibbājakā 16 [PTS Page 067] [\q 67/] Sāvatthiyaṃ paṭivasanti, nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā nānādiṭṭhinissayanissitā.
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino “sassato loko, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (1)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino “asassato loko, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (2)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino “antavā loko, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (3)
Santi paneke samaṇabrāhmanā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino “anantavā loko, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti (4)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino “taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (5)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino “aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (6)
[BJT Page 260] [\x 260/]
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino “hoti Tathāgato param-maranā, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti (7)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino “na hoti Tathāgato param-maranā, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti (8)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino “hoti ca na hoti ca Tathāgato param-maranā, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti (9)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evāṃvādino evaṃdiṭṭhino “neva hoti ca, na na hoti ca Tathāgato param-maraṇā, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (10)
Te bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññam-aññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti “ediso dhammo nediso dhammo, nediso dhammo ediso dhammo” ti.
2. Atha kho sambahulā bhikkhū pubbanhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaram-ādāya Sāvatthiṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena Bhagavā tenupasaṅkamiṃsu, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū Bhagavantaṃ etad-avocuṃ: “idha bhante sambahulā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇaparibbājakā Sāvatthiyaṃ paṭivasanti nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā nānādiṭṭhinissayanissitā.
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino “sassato loko, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (1)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino “asassato loko, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (2)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino “antavā loko, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (3)
Santi paneke samaṇabrāhmanā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino “anantavā loko, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti (4)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino “taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (5)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino “aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (6)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino “hoti Tathāgato param-maranā, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti (7)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino “na hoti Tathāgato param-maranā, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti (8)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino “hoti ca na hoti ca Tathāgato param-maranā, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti (9)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evāṃvādino evaṃdiṭṭhino “neva hoti ca, na na hoti ca Tathāgato param-maraṇā, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (10)
Te bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññam-aññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti “ediso dhammo nediso dhammo, nediso dhammo ediso dhammo” ti.
3. Aññatitthiyā bhikkhave paribbājakā andhā, acakkhukā, atthaṃ na jānanti 17 anatthaṃ na jānanti, dhammaṃ na jānanti, [PTS Page 068] [\q 68/] adhammaṃ na jānanti. Te atthaṃ ajānantā anatthaṃ ajānantā, dhammaṃ ajānantā, adhammaṃ ajānantā, bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññam-aññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti: “ediso dhammo nediso dhammo, nediso dhammo ediso dhammo” ti.
4. Bhūtapubbaṃ bhikkhave imissāyeva Sāvatthiyā aññataro rājā ahosi. Atha kho bhikkhave so rājā aññataraṃ purisaṃ āmantesi: “ehi tvaṃ ambho purisa yāvatakā 18 Sāvatthiyā 19 jaccandhā te sabbe ekajjhaṃ sannipātehī”-ti. “Evaṃ devā”-ti kho bhikkhave so puriso tassa rañño paṭissutvā yāvatakā Sāvatthiyā jaccandhā, te sabbe gahetvā yena so rājā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā taṃ rājānaṃ etad-avoca: “sannipātitā 20 kho te deva yāvatakā Sāvatthiyaṃ jaccandhā” ti. “Tena hi bhaṇe jaccandhānaṃ hatthiṃ dassehī”-ti. “Evaṃ devā”-ti kho bhikkhave so puriso tassa rañño paṭissutvā jaccandhānaṃ hatthiṃ dassesi, “ediso jaccandhā hatthī-ti:
[BJT Page 262] [\x 262/]
Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa sīsaṃ dassesi, “ediso jaccandhā hatthī”-ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa kaṇṇaṃ dassesi, “ediso jaccandhā hatthī”-ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa dantaṃ dassesi, “ediso jaccandhā hatthī”-ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa soṇḍaṃ dassesi, “ediso jaccandhā hatthī”-ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa kāyaṃ dassesi, “ediso jaccandhā, hatthī”-ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa pādaṃ dassesi, “ediso jaccandhā hatthī”-ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa satthiṃ 21 dassesi, “ediso jaccandhā hatthī”-ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa naṅguṭṭhaṃ dassesi, “ediso jaccandhā hatthī”-ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa vāladhiṃ dassesi, “ediso jaccandhā hatthī”-ti.
Atha kho bhikkhave so puriso jaccandhānaṃ hatthiṃ dassetvā yena so rājā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā taṃ rājānaṃ etad-avoca: “diṭṭho kho tehi deva jaccandhehi hatthi, yassa dāni devo kālaṃ maññatī”-ti.
5. Atha kho bhikkhave so rājā yena te jaccandhā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā te jaccandhe etad-avoca: “diṭṭho vo jaccandhā hatthī”-ti. “Evaṃ deva diṭṭho no hatthī”-ti. Vadetha jaccandhā, “ediso 22 hatthī”-ti. Yehi bhikkhave jaccandhehi hatthissa sīsaṃ diṭṭhaṃ ahosi, te evam-āhaṃsu: “ediso deva hatthi seyyathāpi kumbho” ti. Yehi bhikkhave jaccandhehi hatthissa kaṇṇo diṭṭho ahosi, te evam-āhaṃsu, “ediso deva hatthi seyyathāpi suppan 23”-ti. Yehi bhikkhave jaccandhehi hatthissa danto diṭṭho ahosi, te evam-āhaṃsu, “ediso deva hatthi seyyathāpi phālo” ti. Yehi bhikkhave jaccandhehi hatthissa soṇḍo diṭṭho ahosi, te [PTS Page 069] [\q 69/] evam-āhaṃsu, “ediso deva hatthi seyyathāpi naṅgalīsā”-ti. Yehi bhikkhave jaccandhehi hatthissa kāyo diṭṭho ahosi, te evam-āhaṃsu, “ediso 24 deva hatthi seyyathāpi koṭṭho” ti. Yehi bhikkhave jaccandhehi hatthissa pādo diṭṭho ahosi, te evam-āhaṃsu, “ediso deva hatthi seyyathāpi thūno” ti. Yehi bhikkhave jaccandhehi hatthissa satthi 25 diṭṭho ahosi, te evam-āhaṃsu, “ediso deva hatthi seyyathāpi udukkhalo” ti. Yehi bhikkhave jaccandhehi hatthissa naṅguṭṭhaṃ diṭṭhaṃ ahosi, te evam-āhaṃsu, “ediso deva hatthi seyyathāpi musalo” ti. Yehi bhikkhave jaccandhehi hatthissa vāladhi diṭṭho ahosi, te evam-āhaṃsu, “ediso deva hatthi seyyathāpi sammajjanī”-ti. Te “ediso hatthi nediso hatthi, nediso hatthi ediso hatthī”-ti. Aññam-aññaṃ muṭṭhīhi saṃkhubhiṃsu. 26 Tena ca pana bhikkhave so rājā attamano ahosi.
Evam-eva kho bhikkhave aññatitthiyā paribbājakā andhā acakkhukā atthaṃ na jānanti anatthaṃ na jānanti, dhammaṃ na jānanti, adhammaṃ na jānanti. Te atthaṃ ajānantā anatthaṃ ajānantā, dhammaṃ ajānantā, adhammaṃ ajānantā, bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññam-aññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti: “ediso dhammo nediso dhammo ediso dhammo” ti.
6. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
I1211|1221||2211|1212 pathyā
“Imesu kira sajjanti ~ eke
samaṇabrāhmaṇā,
2212|1121||1222|1212 vip 5
Viggayha naṃ vivadanti ~
janā ekaṅgadassino” ti.
[BJT Page 264] [\x 264/]
6-5: Dutiyanānātitthiyasuttaṃ (55)
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇaparibbājakā 27 Sāvatthiyaṃ paṭivasanti, nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā nānādiṭṭhinissayanissitā.
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sassato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (1)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “asassato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (2)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sassato asassato 28 attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (3)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “neva sassato nāsassato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (4)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sayaṃkato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (5)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “paraṃkato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (6)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sayaṃkato paraṃkato 29 attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (7)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “asayaṃkāro aparaṃkāro 30 adhiccasamuppanno attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (8)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (9)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “asassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (10)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sassataṃ asassataṃ 31 sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (11)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “neva sassataṃ nāsassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (12)
[BJT Page 266] [\x 266/]
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (13)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “paraṃkataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (14)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sayaṃkataṃ paraṃkataṃ 32 sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (15)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (16)
Te bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññam-aññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti: “ediso dhammo nediso dhammo, nediso dhammo ediso dhammo” ti.
2. Atha kho sambahulā bhikkhū pubbanhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaram-ādāya Sāvatthiṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena Bhagavā tenupasaṅkamiṃsu, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū Bhagavantaṃ etad-avocuṃ:
Idha bhante sambahulā nānātittiyā samaṇabrāhmaṇaparibbājakā Sāvatthiyaṃ paṭivasanti nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā nānādiṭṭhinissayanissitā.
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sassato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti (1)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “asassato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (2)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sassato asassato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (3)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “neva sassato nāsassato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (4)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sayaṃkato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (5)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “paraṃkato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (6)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sayaṃkato paraṃkato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (7)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “asayaṃkāro aparaṃkāro adhiccasamuppanno attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (8)
[PTS Page 070] [\q 70/]
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (9)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “asassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (10)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sassataṃ asassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (11)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “neva sassataṃ nāsassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (12)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (13)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “paraṃkataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (14)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sayaṃkataṃ paraṃkataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (15)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (16)
Te bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññam-aññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti: “ediso dhammo nediso dhammo, nediso dhammo ediso dhammo” ti.
3. Aññatitthiyā bhikkhave paribbājakā andhā acakkhukā atthaṃ na jānanti, 33 anatthaṃ na jānanti, dhammaṃ na jānanti, adhammaṃ na jānanti. Te atthaṃ ajānantā, anatthaṃ ajānantā, dhammaṃ ajānantā, adhammaṃ ajānantā, bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññam-aññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti: “ediso dhammo nediso dhammo, nediso dhammo ediso dhammo” ti.
4. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
1211|1221||2211|1212 pathyā x 2
“Imesu kira sajjanti ~ eke
samaṇabrāhmaṇā,
2121|1221||2221|1212
Antarā va visīdanti ~
appatvā vamatogadhan”-ti.
6-6: Tatiyanānātitthiyasuttaṃ (56)
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Te na kho pana samayena sambahulā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇaparibbājakā 34 Sāvatthiyaṃ paṭivasanti, nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā nānādiṭṭhinissayanissitā.
[BJT Page 268] [\x 268/]
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sassato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (1)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “asassato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (2)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sassato asassato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (3)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “neva sassato nāsassato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (4)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sayaṃkato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (5)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “paraṃkato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (6)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sayaṃkato paraṃkato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (7)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “asayaṃkāro aparaṃkāro adhiccasamuppanno attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (8)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (9)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “asassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (10)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sassataṃ asassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (11)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “neva sassataṃ nāsassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (12)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (13)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “paraṃkataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (14)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sayaṃkataṃ paraṃkataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (15)
[BJT Page 270] [\x 270/]
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (16)
Te bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññam-aññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti: “ediso dhammo nediso dhammo, nediso dhammo ediso dhammo” ti.
2. Atha kho sambahulā bhikkhū pubbanhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaram-ādāya Sāvatthiṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena Bhagavā tenupasaṅkamiṃsu, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū Bhagavantaṃ etad-avocuṃ:
“Idha bhante sambahulā nānātittiyā samaṇabrāhmaṇaparibbājakā Sāvatthiyaṃ paṭivasanti nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā nānādiṭṭhinissayanissitā.
Santeke samaṇabrahmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sassato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti.
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “asassato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (2)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sassato asassato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (3)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “neva sassato nāsassato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (4)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sayaṃkato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (5)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “paraṃkato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (6)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sayaṃkato paraṃkato attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (7)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “asayaṃkāro aparaṃkāro adhiccasamuppanno attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (8)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (9)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “asassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (10)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sassataṃ asassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (11)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “neva sassataṃ nāsassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (12)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (13)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “paraṃkataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (14)
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sayaṃkataṃ paraṃkataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (15)
Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idam-eva saccaṃ mogham-aññan”-ti. (16)
Te bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññam-aññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti: “ediso dhammo nediso dhammo, nediso dhammo ediso dhammo” ti.
“Aññatitthiyā bhikkhave paribbājakā andhā acakkhukā atthaṃ na jānanti, anatthaṃ na jānanti, dhammaṃ na jānanti, adhammaṃ na jānanti. Te atthaṃ ajānantā, anatthaṃ ajānantā, dhammaṃ ajānantā, adhammaṃ ajānantā, bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññam-aññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti: “ediso dhammo nediso dhammo, nediso dhammo ediso dhammo” ti.
3. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
A1221|1122||12122|21212
vip 5
“Ahaṅkārapasutāyaṃ
~ pajā paraṅkārūpasaṃhitā.
2122|2221||1222|1212
pathyā 35
Etad-eke
nābbhaññiṃsu ~ na naṃ sallan-ti
addasuṃ.
2212|2,1|21212 Jagatī 36
Etañ-ca sallaṃ paṭicca 37 passato
A1212|21,1|2121 Tuṭṭhubha x 2
“Ahaṃ karomī”-ti
na tassa hoti,
1212|21,1|2121
“Paro karotī”-ti na
tassa hoti,
2122|1212||2122211122 Anuṭṭhubha 38
Mānupetā ayaṃ pajā ~
mānaganthā mānavinibandhā,
2112|2112||2222|1212 vip 2
Diṭṭhisu
sārambhakathā ~ saṃsāraṃ
nātivattatī”-ti.
[BJT Page 272] [\x 272/]
[PTS Page 071] [\q 71/]
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā Subhūti Bhagavato avidūre nisinno hoti, pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya avitakkasamādhiṃ 39 samāpajjitvā. Addasā kho Bhagavā āyasmantaṃ Subhūtiṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya avitakkasamādhiṃ samāpannaṃ.
2. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
2112|21212 Vetālīya
“Yassa vitakkā
vidhūpitā
A22211|212122 Opacchandasaka x 3
Ajjhattaṃ suvikappitā
asesā,
22112|112122 40
Taṃ saṅgam-aticca
arūpasaññī
112211|212122
Catuyogātigato na
jātum-etī”-ti.
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Rājagahe viharati Veḷuvane Kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena Rājagahe dve pūgā aññatarissā gaṇikāya sārattā honti paṭibaddhacittā. 41 Bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññam-aññaṃ pāṇihi pi upakkamanti, leḍḍūhi pi upakkamanti daṇḍehi pi upakkamanti, satthehi pi upakkamanti. Te tattha maraṇam-pi nigacchanti, maraṇamattam-pi dukkhaṃ.
Atha kho sambahulā bhikkhū pubbanhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaram-ādāya Rājagahaṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Rājagahe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena Bhagavā tenupasaṅkamiṃsu, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū Bhagavantaṃ etad-avocuṃ:“ idha bhante Rājagahe dve pūgā aññatarissā gaṇikāya sārattā paṭibaddhacittā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññam-aññaṃ pāṇihi pi upakkamanti, leḍḍūhi pi upakkamanti, daṇḍehi pi upakkamanti, satthehi pi upakkamanti, te tattha maraṇam-pi nigacchanti, maraṇamattam-pi dukkhan-ti.
3. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
[BJT Page 274] [\x 274/]
“Yañ-ca pattaṃ yañ-ca pattabbaṃ, ubayam-etaṃ rajānukiṇṇaṃ āturassānusikkhato. Ye ca sikkhāsārā sīlabbatajīvitabrahmacariyaupaṭṭhānasārā, 42 ayam-eko anto. Ye ca evaṃvādino: “natthi kāmesu doso” ti, ayaṃ dutiyo anto. [PTS Page 072] [\q 72/] Iccete ubho attā kaṭasivaḍḍhanā, kaṭasiyo diṭṭhiṃ vaḍḍhenti. Ete te ubho ante anabhiññāya olīyanti eke atidhāvanti eke. Ye ca kho te abhiññāya tatra ca nāhesuṃ tena ca na maññiṃsu, vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāyā”-ti.
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena Bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti, telappadīpesu jhāyamānesu. Te na kho pana samayena sambahulā adhipātakā tesu telappadīpesu āpātaparipātaṃ anayaṃ āpajjanti, vyasanaṃ āpajjanti. Addasā kho Bhagavā te sambahule adhipātake tesu telappadīpesu āpātaparipātaṃ anayaṃ āpajjante vyasanaṃ āpajjante. 43
2. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
U1212|21,1|2121
Tuṭṭþubha x 2
“Upātidhāvanti na
sāramenti
1212,|212|2121
Navaṃ navaṃ bandhanaṃ
brūhayanti,
121,2|211|21212 Jagatī
Patanti
pajjotam-ivādhipātakā 44
2212,|112|2122 Tuṭṭhubha
Diṭṭhe sute iti heke
niviṭṭhā”-ti.
[BJT Page 276] [\x 276/]
6-10: Tathāgatuppādasuttaṃ (60)
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā Ānando yena Bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā Ānando Bhagavantaṃ etad-avoca: “yāvakīvañ-ca bhante Tathāgatā loke nuppajjanti 45 Arahanto Sammāsambuddhā, tāva aññatitthiyā paribbājakā sakkatā honti garukatā mānitā pūjitā apacitā lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. 46 Yato ca kho bhante Tathāgatā loke uppajjanti Arahanto Sammāsambuddhā, atha aññatitthiyā paribbājakā asakkatā honti agarukatā amānitā apūjitā anapacitā, na lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. [PTS Page 073] [\q 73/] Bhagavā yeva dāni bhante sakkato garukato mānito pūjito apacito, lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ, bhikkhusaṅgho cā”-ti.
2. “Evam-etaṃ Ānanda yāvatīvañ-ca Ānanda Tathāgatā loke nuppajjanti Arahanto Sammāsambuddhā. Tāva aññatitthiyā paribbājakā sakkatā honti garukatā mānitā pūjitā apacitā, lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Yato ca kho Ānanda Tathāgatā loke uppajjanti Arahanto Sammāsambuddhā, atha 47 aññatitthiyā paribbājakā asakkatā honti agarukatā mānitā apūjitā anapacitā, na lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Tathāgato va dāni sakkato garukato mānito pūjito apacito, lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ, bhikkhusaṅgho cā”-ti3.
3. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
O2211|21211 Vetālīya x 4 48
“Obhāsati tāva so kimi
211211|11212
Yāva na uggamati
49 pabhaṅkaro,
22121212
Verocanamhi 50 uggate
121221121211
Hatappabho hoti na cāpi
bhāsati.
Evaṃ obhāsitam-eva takkikānaṃ yāva Sammāsambuddhā loke nuppajjanti,
na takkikā sujjhanti na cāpi sāvakā duddiṭṭhi na dukkhā pamuccare” ti. 51
Jaccandhavaggo chaṭṭho
Tassuddānaṃ:
Āyujaṭilavekkhaṇa ~
tīṇititthiyā Subhūti, 52
Gaṇikā 53 upāti navamo ~
uppajjantī-ti 54 tedasa.
End Notes
1 BJT Note: Āyasmā pi kho Ānando Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi - Mahāparinibbānasutta (D16), ChS.
2 BJT note: Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ Ānandaṃ - Mahāparinibbānasutta (D 16), ChS.
3 BJT note: Parinibbātu dāni - everywhere else; also below.
4 BJT note: Ye sakaṃ - ChS; also below.
5 Editor's note: BJT omits ti, by mistake.
6 Metre: Line a is short by 2 mattā, and it is not easy to see how we could correct the cadence in line b, possibly it is a corrupt reading.
7 BJT note: Bhavasaṅkhāram-ossaji - palm leaf book.
8 BJT note:
Tulyam-atulyaṃ ca
sambhavaṃ
Bhavasaṃkhāram-apotasajanmuniþ
Adhyātmarataþ samāhito
Bhyahinatko÷amivāṇḍasambhavaþ (Divyāvadāna. 17-1).
9 Editor's note: BJT Pasenadī, printer's error.
10 BJT note: Etesaṃ - ChS.
11 BJT note: Sabyohārena - ChS.
12 BJT note: Gacchanti - ChS.
13 BJT note: Osarissāmi - ChS. Osādissāmi, Osādhissāmi - in some books.
14 BJT note: Na vāṇijjaṃ care - in some books.
15 Editor's note: BJT nīsinno, printer's error.
16 BJT note: Samaṇabrāhmanā (paribbājakā) - in some books; here and in similar places below.
17 BJT note: Te atthaṃ na jānanti - ChS.
18 BJT note: Yāvatikā - everywhere else.
19 BJT note: Sāvatthiyaṃ - palm leaf book.
20 BJT note: Sannipatitā - ChS.
21 BJT note: Piṭṭhiṃ - palm leaf book.
22 BJT note: Kīdiso - palm leaf book.
23 BJT note: Suppo - palm leaf book.
24 Editor's note: BJT edīso, printer's error.
25 BJT note: Piṭṭhī - palm leaf book.
26 BJT note: Saṃyujjhiṃsu - palm leaf book.
27 BJT note: Samaṇabrāhmanā (paribbājakā) - palm leaf book; here and in similar places below.
28 BJT note: Sassato ca asasasato ca - ChS.
29 BJT note: Sayaṃkato ca paraṃkato ca - everywhere else; also in the repetitions below.
30 BJT note: Asayaṃkāro ca aparaṃkāro ca - everywhere else; also in the repetitions below.
31 BJT note: Sassatañ-ca asassatañ-ca - everywhere else; also in the repetitions below.
32 BJT note: Sayaṃkatañ-ca paraṃkatañ-ca - everywhere else; also in the repetitions below.
33 BJT note: Te atthaṃ na jānanti - ChS, also below.
34 BJT note: Samaṇabrāhmanā (paribbājakā) - palm leaf book; here and in similar places below.
35 Metre: Line c is not a standard variation, though it is similar to Vip 3.
36 Metre: This line has an unusual short break.
37 BJT note: Paṭigacca - palm leaf book.
38 Metre: Line b doesn't scan and appears to be corrupt.
39 BJT note: Avitakkaṃ samādhiṃ - palm leaf book; also below.
40 Metre: This line appears to be an even line where we would expect to find an odd line; we need to read aticcā m.c.
41 BJT note: Paṭibandhacittā-ti pi - commentary.
42 BJT note: Sīlabbataṃ jīvitaṃ brahmacariyaṃ upaṭṭhānaṃ - printed edition of the commentary. Upaṭṭhānasāro - printed edition of the text.
43 BJT note: Anayavyasanaṃ āpajjante - everywhere else.
44 BJT note: Adhipātā - palm leaf book.
45 Editor's note: BJT, nūppajjanti here, but nuppajjanti below.
46 Editor's note: BJT, -paccaya- here and below; see note to Sundarīsuttaṃ.
47 BJT note: Atha kho - everywhere else.
48 Metre: In line b we should read uggamatī m.c.; as they stand line c is Anuṭṭhubha, and line d may also be Anuṭṭþubha with the first word hypermetrical. Otherwise they may be corrupt Vetālīya lines.
49 BJT note: Annamatī - palm leaf book, Unnamate - ChS.
50 BJT note: Virocanamhi - palm leaf book (but as this agrees with the the text there must be an error involved here). Saverocanamhi - ChS.
51 BJT lays these lines out as 4 lines of verse, but as there is no discernible metre the lines have been re-arranged here.
52 BJT note: Tayo-titthiya Subhūti - palm leaf book.
53 BJT note: Āyusamossajjanaṃ ca paṭisallā āhu tīnitiratitthiyā sattamamāna Subhūtiṃ gaṇikā - palm leaf book.
54 Editor's note: BJT, uppajjanti, printer's error.