Udānapāḷi 8: Pāṭaligāmiyavaggo
[BJT Page 290] [\x 290/]
[PTS Page 080] [\q 80/]
8-1: Paṭhamanibbānasuttaṃ (71)
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena Bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhī katvā 1 manasikatvā sabbaṃ cetaso 2 samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti.
2. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
“Atthi bhikkhave tad-āyatanaṃ, yattha neva paṭhavī, na āpo, na tejo, na vāyo, na ākāsānañcāyatanaṃ, na viññānañcāyatanaṃ, na ākiñcaññāyatanaṃ, na nevasaññānāsaññāyatanaṃ, nāyaṃ loko, na paraloko, na ubho candimasuriyā. Tatrāpāhaṃ bhikkhave neva āgatiṃ vadāmi, na gatiṃ, na ṭhitiṃ, na cutiṃ, na upapattiṃ. Appatiṭṭhaṃ appavattaṃ anārammaṇam-evetaṃ, esevanto dukkhassā”-ti.
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena Bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhī katvā manasikatvā sabbaṃ cetaso samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti.
2. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
2121|12
21||1122|1212 pathyā
“Duddasaṃ
anataṃ
3 nāma ~ na hi
saccaṃ sudassanaṃ,
11222|2212||2122|1212 vip
6
Paṭividdhā
tanhā
jānato ~ passato natthi kiñcanan”-ti.
[BJT Page 292] [\x 292/]
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena Bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhī katvā manasikatvā sabbaṃ cetaso samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti.
2. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
“atthi bhikkhave ajātaṃ abhūtaṃ akataṃ asaṅkhataṃ. No ce taṃ bhikkhave abhavissā ajātaṃ abhūtaṃ akataṃ asaṅkhataṃ, na-y-idha jātassa bhūtassa katassa saṅkhatassa nissaraṇaṃ paññāyetha. [PTS Page 081] [\q 81/] Yasmā ca kho bhikkhave atthi ajātaṃ abhūtaṃ akataṃ asaṅkhataṃ, tasmā jātassa bhūtassa katassa saṅkhatassa nissaraṇaṃ paññāyatī”-ti.
8-4: Catutthanibbānasuttaṃ (74)
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena Bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhī katvā manasikatvā sabbaṃ cetaso samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti.
2. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
[BJT Page 294] [\x 294/]
“Nissitassa calitaṃ, anissitassa calitaṃ natthi. Calite asati passaddhi, passaddhiyā sati nati na hoti. Natiyā asati āgati gati na hoti. Āgati gatiyā asati cutupapāto na hoti. Cutupapāte asati nevidha na huraṃ na ubhayam-antare. Esevanto dukkhassā”-ti.
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Mallesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena Pāvā tad-avasari. Tatra sudaṃ Bhagavā Pāvāyaṃ viharati Cundassa kammāraputtassa Ambavane.
2. Assosi kho Cundo kammāraputto: “Bhagavā kira Mallesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ Pāvaṃ anuppatto, Pāvāyaṃ viharati mayhaṃ ambavane” ti. Atha kho Cundo kammāraputto yena Bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho Cundaṃ kammāraputtaṃ Bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi.
3. Atha kho Cundo kammāraputto Bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito Bhagavantaṃ etad-avoca: “adhivāsetu me bhante Bhagavā svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā”-ti. Adivāsesi Bhagavā tunhībhāvena. Atha kho Cundo kammāraputto Bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā Bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.
4. Atha kho Cundo kammāraputto tassā rattiyā accayena sake nivesane paṭhitaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā pahūtañ-ca sūkaramaddavaṃ, Bhagavato kālaṃ ārocāpesi: “kālo bhante niṭṭhitaṃ bhattan”-ti. [PTS Page 082] [\q 82/] Atha kho Bhagavā pubbanhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaram-ādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena Cundassa kammāraputtassa nivesanaṃ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho Bhagavā Cundaṃ kammāraputtaṃ āmantesi: “yaṃ te Cunda sūkaramaddavaṃ paṭiyattaṃ, tena maṃ parivisa. Yaṃ panaññaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyattaṃ, tena bhikkhusaṅghaṃ parivisāti.
[BJT Page 296] [\x 296/]
5. “Evaṃ bhante” ti kho Cundo kammāraputto Bhagavantaṃ paṭissutvā yaṃ ahosi sūkaramaddavaṃ paṭiyattaṃ, tena Bhagavantaṃ parivisi. Yaṃ panaññaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyattaṃ, tena bhikkhusaṅghaṃ parivisi.
6. Atha kho Bhagavā Cundaṃ kammāraputtaṃ āmantesi: “yaṃ te Cunda sūkaramaddavaṃ avasiṭṭhaṃ, taṃ sobbhe nikhaṇāhi. Nāhaṃ taṃ Cunda passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yassa taṃ paribhuttaṃ sammā pariṇāmaṃ gaccheyya aññatra Tathāgatenā”-ti. “Evaṃ bhante” ti kho Cundo kammāraputto Bhagavato paṭissutvā yaṃ ahosi sūkaramaddavaṃ avasiṭṭhaṃ, taṃ sobbhe nikhaṇitvā yena Bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho Cunda kammāraputtaṃ Bhagavā dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
7. Atha kho Bhagavato Cundassa kammāraputtassa bhattaṃ bhuttāvissa kharo ābādho uppajji lohitapakkhandikā. Bāḷhā vedanā vattanti māraṇantikā. Tatra sudaṃ Bhagavā sato sampajāno adhivāsesi avihaññamāno.
8. Atha kho Bhagavā āyasmantaṃ Ānandaṃ āmantesi: “āyāmĀnanda yena Kusinārā tenupasaṅkamissāmā”-ti. “Evaṃ bhante” ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paccassosi.
2212|2222||222|21212 vip
3
“Cundassa
bhattaṃ
bhuñjitvā ~ kammārassā-ti
me sutaṃ,
2222|1222||1222|1212
Ābādhaṃ
saṃphusī dhīro ~
pabāḷhaṃ
māraṇantikaṃ.
2211,|211|2121 Tuṭṭþubha
4
Bhuttassa
ca sūkaramaddavena
2212|2,11|21212 Jagatī
Byādhippabāḷho
udapādi satthuno.
1212|2,11|2121
Tuṭṭhubha
x 2
Viriccamāno
Bhagavā avoca:
2212,|112|2112
Gacchāmahaṃ
Kusināraṃ nagaran”-ti. 5
[BJT Page 298] [\x 298/]
[PTS Page 083] [\q 83/]
9. Atha kho Bhagavā maggā okkamma yenaññataraṃ rukkhamūlaṃ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṃ Ānandaṃ āmantesi: “iṅgha me tvaṃ Ānanda catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpehi. Kilantosmi Ānanda nisīdissāmī”-ti.“Evaṃ bhante” ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paṭissutvā catuggunaṃ saṅghāṭiṃ paññāpesi. Nisīdi Bhagavā paññatte āsane.
Nisajja kho Bhagavā āyasmantaṃ Ānandaṃ āmantesi: “iṅgha me tvaṃ Ānanda pānīyaṃ āhara, pipāsitosmi Ānanda pivissāmī”-ti. Evaṃ vutte āyasmā Ānando Bhagavantaṃ etad-avoca: “idāni bhante pañcamattāni sakaṭasatāni atikkantāni. Taṃ cakkacchinnaṃ udakaṃ parittaṃ luḷitaṃ āvulaṃ sandati. Ayaṃ bhante Kukutthā nadī avidūre acchodakā sātodakā sītodakā setodakā supatitthā ramaṇīyā, ettha Bhagavā pānīyañ-ca pivissati gattāni ca sītikarissatī”-ti. Dutiyam-pi kho Bhagavā āyasmantaṃ Ānandaṃ āmantesi: “iṅgha me tvaṃ Ānanda pānīyaṃ āhara, pipāsitosmi Ānanda pivissāmī”-ti. Dutiyam-pi kho āyasmā Ānando Bhagavantaṃ etad-avoca: “idāni bhante pañcamattāni sakaṭasatāni atikkantāni. Taṃ cakkacchinnaṃ udakaṃ parittaṃ luḷitaṃ āvulaṃ sandati. Ayaṃ bhante Kukutthā nadī avidūre acchodakā sātodakā sītodakā setodakā supatitthā ramaṇīyā, ettha Bhagavā pānīyañ-ca pivissati gattāni ca sītikarissatī”-ti. Tatiyam-pi kho Bhagavā āyasmantaṃ Ānandaṃ āmantesi: “iṅgha me tvaṃ Ānanda pānīyaṃ āhara, pipāsitosmi Ānanda pivissāmī”-ti.“Evaṃ bhante” ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paṭissutvā pattaṃ gahetvā yena sā nadī tenupasaṅkami.
10. Atha kho sā nadī cakkacchinnā parittā luḷitā āvilā sandamānā āyasmante Ānande upasaṅkamante acchā vippasannā anāvilā sandati. Atha kho āyasmato Ānandassa etad-ahosi: “acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho, Tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā. Ayañ-hi sā nadī cakkacchinnā parittā luḷitā āvilā sandamānā mayi upasaṅkamante acchā vippasannā anāvilā sandatī”-ti. Pattena pānīyaṃ ādāya yena Bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ etad-avoca: “acchariyaṃ bhante, abbhutaṃ bhante, Tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā. Ayañ-hi sā bhante nadī cakkacchinnā parittā luḷitā āvilā sandamānā mayi upasaṅkamante acchā vippasannā anāvilā sandati. Pivatu Bhagavā pānīyaṃ, [PTS Page 084] [\q 84/] pivatu Sugato pānīyan”-ti. Atha kho Bhagavā pānīyaṃ apāsi.
11. Atha kho Bhagavā mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena Kukutthā nadī tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā Kukutthaṃ nadiṃ ajjhogāhetvā nahātvā ca pivitvā ca 6 paccuttaritvā yena Ambavanaṃ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṃ Cundakaṃ āmantesi: “iṅgha me tvaṃ Cundaka catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpehi, kilantosmi Cundaka nipajjissāmī”-ti. “Evaṃ bhante” ti kho āyasmā Cundako Bhagavato paṭissutvā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpesi. Atha kho Bhagavā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasikaritvā āyasmā pana Cundako tattheva Bhagavato purato nisīdi.
2212|2,11|2122 Tuṭṭþubha
x4 7
“Gantvāna
Buddho nadikaṃ
Kukutthaṃ
A2212,|2212|2122
Acchodakaṃ
sātodakaṃ
vippasannaṃ,
O2212|2,11|2122
Ogāhi satthā
sukilantarūpo
1212,|211|2122
Tathāgato
appaṭimodha
loke.
2212|1,11|2122 Tuṭṭhubha
x4
Nahātvā
ca
pītva
8
cudatāri satthā
1212,|211|2122
Purekkhato
bhikkhugaṇassa majjhe,
2212|2,11|2122
Satthā
pavattā
Bhagavādha dhamme
U1211,|211|2121
Upāgami
Ambavanaṃ mahesi.
2211,|212|2122 Tuṭṭþubha
x6 9
Āmantayi
Cundakaṃ nāma
bhikkhuṃ
1212,|211|2122
Catuggunaṃ patthara me
nipajjaṃ
10
2212,|212|2122
So codito bhāvitattena
Cundo
1212,|211|2121
Catugguṇaṃ
patthari
khippam-eva.
1212|2,11|2122
Nipajji satthā
sukilantarūpo
2212|1,11|2122
Cundo pi tattha pamukhe
nisīdī”-ti. 11
12. Atha kho Bhagavā āyasmantaṃ Ānandaṃ āmantesi: “siyā kho panĀnanda, Cundassa kammāraputtassa koci vippaṭisāraṃ upadaheyya: 12 “tassa te āvuso Cunda alābhā, tassa te āvuso Cunda dulladdhaṃ, yassa te Tathāgato pacchimaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjitvā parinibbuto” ti. Cundassa Ānanda [PTS Page 085] [\q 85/] kammāraputtassa evaṃ vippaṭisāro paṭivinodetabbo: “tassa te āvuso Cunda lābhaṃ, tassa te āvuso Cunda suladdhaṃ, yassa te Tathāgato pacchimaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjitvā parinibbuto. Sammukhā metaṃ āvuso Cunda Bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ. Dveme piṇḍapātā samasamaphalā samasamavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṃsatarā ca. Katame dve? Yañ-ca piṇḍapātaṃ bhuñjitvā Tathāgato anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhati, yañ-ca piṇḍapātaṃ bhuñjitvā Tathāgato anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati, 13 ime dve piṇḍapātā samasamaphalā samasamavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṃsatarā ca. Āyusaṃvattanikaṃ āyasmatā Cundena kammāraputtena kammaṃ upacitaṃ, vaṇṇasaṃvattanikaṃ āyasmatā Cundena kammāraputtena kammaṃ upacitaṃ, sukhasaṃvattanikaṃ āyasmatā Cundena kammāraputtena kammaṃ upacitaṃ. Yasasaṃvattanikaṃ āyasmatā Cundena kammāraputtena kammaṃ upacitaṃ. Saggasaṃvattanikaṃ āyasmatā Cundena kammāraputtena kammaṃ upacitaṃ. Ādhipateyyasaṃvattanikaṃ āyasmatā Cundena kammāraputtena kammaṃ upacitan”-ti. Cundassa Ānanda kammāraputtassa evaṃ vippaṭisāro paṭivinodetabbo” ti.
13. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
1122|21211 Vetālīya
x3
“Dadato
puññaṃ
pavaḍḍhati
21122|21211
Saññamato
veraṃ na
cīyati,
11211|21212
Kusalo ca jahāti
pāpakaṃ
2121221|212121 Opacchandasaka
14
Rāgadosamohakkhayā
sa
nibbuto” ti.
15
8-6: Pāṭaligāmiyasuttaṃ 16 (76)
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Magadhesu cārikaṃ cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ, yena Pāṭaligamo tad-avasari. Assosuṃ kho Pāṭaligāmiyā upāsakā: “Bhagavā kira Magadhesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ Pāṭaligāmaṃ anuppatto” ti. Atha kho Pāṭaligāmiyā upāsakā yena Bhagavā tenupasaṅkamiṃsu, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho Pāṭaligāmiyā upāsakā Bhagavantaṃ [PTS Page 086] [\q 86/] etad-avocuṃ: “adhivāsetu no bhante Bhagavā āvasathāgāran”-ti. Adhivāsesi Bhagavā tunhībhāvena.
2. Atha kho Pāṭaligāmiyā upāsakā Bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā Bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena āvasathāgāraṃ tenupasaṅkamiṃsu, upasaṅkamitvā sabbasatthariṃ āvasathāgāraṃ santharitvā, āsanāni paññāpetvā, udakamaṇikaṃ patiṭṭhāpetvā, telappadīpaṃ āropetvā, yena Bhagavā tenupasaṅkamiṃsu, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho Pāṭaligāmiyā upāsakā Bhagavantaṃ etad-avocuṃ: “sabbasantharisanthataṃ bhante āvasathāgāraṃ, āsanāni paññattāni, udakamaṇiko patiṭṭhāpito, telappadīpo āropito, yassa dāni bhante Bhagavā kālaṃ maññatī”-ti.
3. Atha kho Bhagavā nivāsetvā 17 pattacīvaram-ādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena āvasathāgāraṃ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā pāde pakkhāletvā āvasathāgāraṃ pavisitvā majjhimaṃ thambhaṃ nissāya puratthābhimukho nisīdi. Bhikkhusaṅgho pi kho pāde pakkhāletvā āvasathāgāraṃ pavisitvā pacchimaṃ 18 bhittiṃ nissāya puratthābhimukho nisīdi Bhagavantaṃ yeva purekkhatvā. Pāṭaligāmiyā 19 pi kho upāsakā pāde pakkhaletvā āvasathāgāraṃ pavisitvā puratthimaṃ bhittiṃ nissāya pacchimābhimukhā nisīdiṃsu Bhagavantaṃ yeva purekkhatvā. 20
4. Atha kho Bhagavā Pāṭaligāmiye upāsake āmantesi: “pañcime gahapatayo ādīnavā dussīlassa sīlavipattiyā. Katame pañca?
Idha gahapatayo dussīlo sīlavipanno pamādādhikaraṇaṃ mahatiṃ bhogajāniṃ nigacchati. Ayaṃ paṭhamo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.
Puna ca paraṃ gahapatayo dussīlassa sīlavipannassa pāpako kittisaddo abbhuggacchati. Ayaṃ dutiyo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.
[BJT Page 304] [\x 304/]
Puna ca paraṃ gahapatayo dussīlo sīlavipanno yaññad-eva parisaṃ upasaṅkamati yadi khattiyaparisaṃ yadi brāhmaṇaparisaṃ yadi gahapatiparisaṃ yadi samaṇaparisaṃ, avisārado upasaṅkamati maṅkubhūto. Ayaṃ tatiyo [PTS Page 087] [\q 87/] ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.
Puna ca paraṃ gahapatayo dussīlo sīlavipanno sammūḷho kālaṃ karoti. Ayaṃ catuttho ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.
Puna ca paraṃ gahapatayo dussīlo sīlavipanno kāyassa bhedā param-maraṇā 21 apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Ayaṃ pañcamo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.
Ime kho gahapatayo pañca ādīnavā dussīlassa sīlavipattiyā-ti.
5. Pañcime gahapatayo ānisaṃsā sīlavato sīlasampadāya. Katame pañca?
Idha gahapatayo sīlavā sīlasampanno appamādādhikaraṇaṃ mahantaṃ bhogakkhandhaṃ adhigacchati. Ayaṃ paṭhamo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya.
Puna ca paraṃ gahapatayo sīlavā sīlasampannassa kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchati. Ayaṃ dutiyo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya.
Puna ca paraṃ gahapatayo sīlavā sīlasampanno yaññad-eva parisaṃ upasaṅkamati yadi khattiyaparisaṃ yadi brāhmaṇaparisaṃ yadi gahapatiparisaṃ yadi samaṇaparisaṃ visārado upasaṅkamati amaṅkubhūto. Ayaṃ tatiyo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya.
Puna ca paraṃ gahapatayo sīlavā sīlasampanno asammūḷho kālaṃ karoti. Ayaṃ catuttho ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya.
Puna ca paraṃ gahapatayo sīlavā sīlasampanno kāyassa bhedā param-maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. Ayaṃ pañcamo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya.
Ime kho gahapatayo pañca ānisaṃsā sīlavato sīlasampadāyā”-ti.
6. Atha kho Bhagavā Pāṭaligāmiye upāsake bahud-eva rattiṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uyyojesi: “abhikkantā kho gahapatayo ratti, yassa dāni tumhe kālaṃ maññathā”-ti. 22 Atha kho 23 Pāṭaligāmiyā upāsakā Bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā Bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkamiṃsu. Atha kho Bhagavā acirapakkantesu Pāṭaligāmiyesu upāsakesu suññāgāraṃ pāvisi.
[BJT Page 306] [\x 306/]
7. Tena kho pana samayena Sunīdhavassakārā Magadhamahāmattā Pāṭaligāme nagaraṃ [PTS Page 088] [\q 88/] māpenti Vajjinaṃ paṭibāhāya. Tena kho pana samayena sambahulā devatāyo sahassasahasseva 24 Pāṭaligāme vatthūni pariggaṇhanti. Yasmiṃ padese mahesakkhā devatā vatthūni pariggaṇhanti, mahesakkhānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ. Yasmiṃ padese majjhimā devatā vatthūni pariggaṇhanti, majjhimānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ. Yasmiṃ padese nīcā devatā vatthūni pariggaṇhanti, nīcānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ.
Addasā kho Bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena tā devatāya sahassasahasseva Pāṭaligāme vatthūni pariggaṇhantiyo. Yasmiṃ padese mahesakkhā devatā vatthūni pariggaṇhanti, mahesakkhānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ. Yasmiṃ padese majjhimā devatā vatthūni pariggaṇhanti, majjhimānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ. Yasmiṃ padese nīcā devatā vatthūni pariggaṇhanti, nīcānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetun-ti.
8. Atha kho Bhagavā tassā rattiyā paccusasamaye paccuṭṭhāya āyasmantaṃ Ānandaṃ āmantesi: “ko nu kho Ānanda Pāṭaligāme nagaraṃ māpetī?”-ti. “Sunīdhavassakārā bhante Magadhamahāmattā Pāṭaligāme nagaraṃ māpenti Vajjinaṃ paṭibāhāyā”-ti. “Seyyathāpi Ānanda devehi Tāvatiṃsehi saddhiṃ mantetvā, evam-eva kho Ānanda Sunīdhavassakārā Magadhamahāmattā Pāṭaligāme nagaraṃ māpenti rajjinaṃ paṭibāhāya.
9. Idhāhaṃ Ānanda addasaṃ dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sambahulā devatāyo sahassasahasseva Pāṭaligāme vatthūni pariggaṇhantiyo: yasmiṃ padese mahesakkhā devatā vatthūni pariggaṇhanti, mahesakkhānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ. Yasmiṃ padese majjhimā devatā vatthūni pariggaṇhanti, majjhimānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ. Yasmiṃ padese nīcā devatā vatthūni pariggaṇhanti nīcānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetun-ti.
10. Yāvatā Ānanda ariyaṃ āyatanaṃ, yāvatā vaṇippatho, idaṃ agganagaraṃ bhavissati Pāṭaliputtaṃ puṭabhedanaṃ. Pāṭaliputtassa kho Ānanda tayo antarāyā bhavissanti aggito vā udakato vā mithubhedato vā”-ti
[BJT Page 308] [\x 308/]
11. Atha kho Sunīdhavassakārā Magadhamahāmattā yena Bhagavā tenupasaṅkamiṃsu, upasaṅkamitvā Bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sārāṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho Sunīdhavassakārā [PTS Page 089] [\q 89/] Magadhamahāmattā Bhagavantaṃ etad-avocuṃ: “adhivāsetu no bhavaṃ Gotamo ajjatanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā”'-ti. Adhivāsesi Bhagavā tunhībhāvena.
12. Atha kho Sunīdhavassakārā Magadhamahāmattā Bhagavato adhivāsanaṃ viditvā yena sako āvasatho tenupasaṅkamiṃsu, upasaṅkamitvā sake āvasathe paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā Bhagavato kālaṃ ārocesuṃ: “kālo bho Gotama niṭṭhitaṃ bhattan”-ti. Atha kho Bhagavā pubbanhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaram-ādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena Sunīdhavassakārānaṃ Magadhamahāmattānaṃ āvasatho tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho Sunīdhavassakārā Magadhamahāmattā Buddhapamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ 25 panītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesuṃ sampavāresuṃ.
13. Atha kho Sunīdhavassakārā Magadhamahāmattā Bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho Sunīdhavassakāre Magadhamahāmatte Bhagavā imāhi gāthāhi anumodi:
2212|2221||2221|1212 vip
3
“Yasmiṃ padese
kappeti ~
vāsaṃ
paṇḍitajātiyo,
2122|1222||2122|1212 pathyā
x 2
Sīlavantettha
bhojetvā ~
saññate brahmacārayo.
2212|1222||2221|1212
Yā tattha
devatā
āsuṃ ~ tāsaṃ
dakkhiṇam-ādise,
2212|2121||2122|1212 vip
4
Tā
pūjitā
pūjayanti ~ mānitā mānayanti
naṃ.
26
1221|1221||2222|1212 pathyā
x 2
Tato naṃ anukampanti ~
mātā puttaṃ va orasaṃ,
21212|1222||1222|1212
Devatānukampito poso ~
sadā bhadrāni passatī”-ti
14. Atha kho Bhagavā Sunīdhavassakārānaṃ Magadhamahāmattānaṃ imāhi gāthāhi anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Tena kho pana samayena Sunīdhavassakārā Magadhamahāmattā Bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubaddhā honti: “yenajja samaṇo Gotame dvārena nikkhamissati taṃ Gotamadvāraṃ nāma bhavissati. Yena titthena Gaṅgaṃ nadiṃ tarissati taṃ Gotamatitthaṃ nāma bhavissatī”-ti
[BJT Page 310] [\x 310/]
15. Atha kho Bhagavā yena dvārena nikkhami, taṃ Gotamadvāraṃ [PTS Page 090] [\q 90/] nāma ahosi, atha kho Bhagavā yena Gaṅgā nadī tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena Gaṅgā nadī pūrā hoti samatittikā kākapeyyā. Appekacce manussā nāvaṃ pariyesanti, appekacce uḷumpaṃ pariyesanti, appekacce kullaṃ bandhanti apārāpāraṃ 27 gantukāmā. Atha kho Bhagavā seyyathāpi nāma balavā puriso sammiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ sammiññeyya evam-eva 28 Gaṅgāya nadiyā orimatīre antarahito pārimatīre paccuṭṭhāsi saddhiṃ bhikkhusaṅghena. Addasā kho Bhagavā te manusse appekacce nāvaṃ pariyesante, appekacce uḷumpaṃ pariyesante, appekacce kullaṃ bandhante apārāpāraṃ gantukāme.
16. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
2121|21212 Vetālīya
“Ye taranti
aṇṇavaṃ saraṃ
222211|212121 29
Setuṃ katvāna
visajja
pallalāni,
2211|21211 Vetālīya
x 2
Kullaṃ hi jano pabhandhati
222s21212
Tiṇṇā
medhāvino janā”-ti. 30
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samāyaṃ Bhagavā Kosalesu addhānamaggapaṭipanno hoti āyasmatā Nāgasamālena pacchāsamaṇena. Addasā kho āyasmā Nāgasamālo antarāmagge dvedhāpathaṃ, disvāna Bhagavantaṃ etad-avoca: “ayaṃ bhante Bhagavā pantho iminā gacchāmā”-ti. Evaṃ vutte Bhagavā āyasmantaṃ Nāgasamālaṃ etad-avoca: “ayaṃ Nāgasamāla pantho iminā gacchāmā”-ti. Dutiyam-pi kho āyasmā Nāgasamālo Bhagavantaṃ etad-avoca: “ayaṃ bhante Bhagavā pantho iminā gacchāmā”-ti. Evaṃ vutte Bhagavā āyasmantaṃ Nāgasamālaṃ etad-avoca: “ayaṃ Nāgasamāla pantho iminā gacchāmā”-ti. Tatiyam-pi kho āyasmā Nāgasamālo Bhagavantaṃ etad-avoca: “ayaṃ bhante Bhagavā pantho iminā gacchāmā”-ti. Evaṃ vutte Bhagavā āyasmantaṃ Nāgasamālaṃ etad-avoca: “ayaṃ Nāgasamāla pantho iminā gacchāmā”-ti. Atha kho āyasmā Nāgasamālo Bhagavato pattacīvaraṃ tattheva chamāyaṃ nikkipitvā pakkāmi: “idaṃ bhante Bhagavato pattacīvaran”-ti.
2. Atha kho āyasmato Nāgasamālassa tena patthena gacchantassa antarāmagge corā nikkhamitvā hatthehi ca pādehi ca viheṭhesuṃ, pattañ-ca bhindiṃsu, saṅghāṭiñ-ca vipphālesuṃ. [PTS Page 091] [\q 91/] Atha kho āyasmā Nāgasamālo bhinnena pattena vipphālitāya saṅghāṭiyā yena Bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā Nāgasamālo Bhagavantaṃ etad-avoca: “idha mayhaṃ bhante tena patthena gacchantassa antarāmagge corā nikkhamitvā hatthehi ca pādehi ca viheṭhesuṃ, pattañ-ca bhindiṃsu, saṅghāṭiñ-ca vipphālesun”-ti.
3. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
2211|21212 Vetālīya
x4
“Saddhiṃ
caram-ekato
vasaṃ
22211|21212
Misso
aññajanena
vedagū,
2211|21212
Vidvā
pajahāti
pāpakaṃ
22211|21212
Koñco
khīrapako va
ninnagan”-ti.
[BJT Page 312] [\x 312/]
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme Migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena Visākhāya Migāramātuyā nattā kālakatā hoti piyā manāpā. Atha kho Visākhā Migāramātā allavatthā allakesā divā divassa yena Bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho Visākhaṃ Migāramātaraṃ Bhagavā etad-avoca: “handa kuto nu tvaṃ Visākhe āgacchasi allavatthā allakesā idhūpasaṅkantā divā divassā?”-ti. “Nattā me bhante piyā manāpā kālakatā. Tenāhaṃ allavatthā allakesā idhūpasaṅkantā divā divassā”-ti. “Iccheyyāsi tvaṃ Visākhe yāvatikā Sāvatthiyā manussā tāvatike putte ca nattāro cā?”-ti. “Iccheyyāmahaṃ Bhagavā yāvatikā Sāvatthiyā manussā tāvatike putte ca nattāro cā”-ti.
2. “Kīvabahukā pana Visākhe Sāvatthiyā manussā devasikaṃ kālaṃ karontī?"-ti. “Dasa pi bhante Sāvatthiyā manussā devasikaṃ kālaṃ karonti, nava pi bhante Sāvatthiyā manussā devasikaṃ kālaṃ karonti, aṭṭha pi bhante Sāvatthiyā manussā devasikaṃ kālaṃ karonti, satta pi bhante Sāvatthiyā manussā devasikaṃ kālaṃ karonti, cha pi bhante Sāvatthiyā manussā devasikaṃ kālaṃ karonti, pañca pi bhante Sāvatthiyā manussā devasikaṃ kālaṃ karonti, cattāro pi bhante Sāvatthiyā manussā devasikaṃ kālaṃ karonti, tīṇi pi bhante Sāvatthiyā manussā devasikaṃ kālaṃ karonti, dve pi bhante Sāvatthiyā manussā devasikaṃ kālaṃ karonti, eko pi bhante Sāvatthiyā manusso devasikaṃ kālaṃ karoti, avivittā bhante Sāvatthiyā 31 manussehi kālaṃ karontehī”-ti. “Taṃ kiṃ maññasi Visākhe api nu tvaṃ kadāci karahaci anallavatthaṃ anallakesā vā?"-ti.
[PTS Page 092] [\q 92/]
3. “No hetaṃ bhante, alaṃ me bhante tāva bahukehi puttehi ca nattārehi cā”-ti. “Yesaṃ kho Visākhe sataṃ piyāni, sataṃ tesaṃ dukkhāni, yesaṃ navuti piyāni, navuti tesaṃ dukkhāni, yesaṃ asīti piyāni, asīti tesaṃ dukkhāni, yesaṃ sattati piyāni, sattati tesaṃ dukkhāni, yesaṃ saṭṭhi piyāni, saṭṭhi tesaṃ dukkhāni, yesaṃ paññāsaṃ piyāni, paññāsaṃ tesaṃ dukkhāni.
[BJT Page 314] [\x 314/]
Yesaṃ cattārīsaṃ piyāni, cattārīsaṃ tesaṃ dukkhāni, yesaṃ tiṃsaṃ piyāni tiṃsaṃ tesaṃ dukkhāni, yesaṃ vīsaṃ piyāni, vīsaṃ 32 tesaṃ dukkhāni, yesaṃ dasa piyāni, dasa tesaṃ dukkhāni, yesaṃ nava piyāni, nava tesaṃ dukkhāni, yesaṃ aṭṭha piyāni, aṭṭha tesaṃ dukkhāni, yesaṃ satta piyāni, satta tesaṃ dukkhāni, yesaṃ cha piyāni, cha tesaṃ dukkhāni, yesaṃ pañca piyāni, pañca tesaṃ dukkhāni, yesaṃ cattāri piyāni, cattāri tesaṃ dukkhāni, yesaṃ tīṇi piyāni, tīṇi tesaṃ dukkhāni, yesaṃ dve piyāni, dve tesaṃ dukkhāni, yesaṃ ekaṃ piyaṃ, ekaṃ tesaṃ dukkhaṃ, yesaṃ natthi piyaṃ, natthi tesaṃ dukkhaṃ. Asokā te virajā anupāyāsā-ti vadāmī”-ti.
4. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
2212|2,11|2122 Tuṭṭhubha
x4
“Ye keci sokā
paridevitā vā
2212|22,1|2122
33
Dukkhā
ca lokasmiṃ
anekarūpā,
1212|1,11|2122
Piyaṃ paṭicca
pabhavanti ete
1212|2,11|2122
Piye asante na bhavanti ete.
2212,|112|2122 Tuṭṭþubha
x4
34
Tasmā
hi te sukhino
vītasokā
2212,|211|2122
Yesaṃ piyaṃ
natthi
kuhiñci loke,
2212|2,112|2122
Tasmā asokaṃ
virajaṃ
patthayāno
1212|211|2122
Piyaṃ na kayirātha
kuhiñci loke" ti.
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Rājagahe viharati Veḷuvane Kalandakanivāpe. Atha kho āyasmā Dabbo Mallaputto yena Bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā Dabbo Mallaputto Bhagavantaṃ etad-avoca: “parinibbānakālo me dāni Sugatā”-ti. “Yassa dāni tvaṃ Dabba kālaṃ maññasī”-ti.
2. Atha kho āyasmā Dabbo Mallaputto uṭṭhāyāsanā Bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā vehāsaṃ abbhuggantvā 35 ākāse antaḷikkhe pallaṅkena nisīditvā tejodhātuṃ samāpajjitvā vuṭṭhahitvā parinibbāyi. Atha kho āyasmato Dabbassa Mallaputtassa vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antaḷikkhe pallaṅkena nisīditvā tejodhātuṃ samāpajjitvā vuṭṭhahitvā parinibbutassa sarīrassa jhāyamānassa ḍayhamānassa neva chārikā paññāyittha na masi. Seyyathāpi nāma sappissa vā telassa vā jhāyamānassa ḍayhamānassa neva chārikā paññāyati na masi, evam-eva kho āyasmato Dabbassa Mallaputtassa [PTS Page 093] [\q 93/] vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antaḷikkhe pallaṅkena nisīditvā tejodhātuṃ samāpajjitvā vuṭṭhahitvā parinibbutassa sarīrassa jhāyamānassa ḍayhamānassa neva chārikā paññāyittha na masī-ti.
[BJT Page 316] [\x 316/]
3. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
A1212|212122 Opacchandasaka
x 2 36
“Abhedi
kāyo nirodhi
saññā
2122|212122
vedanā
sītībhaviṃsu 37
sabbā,
2112|1222||2222|1212 pathyā
Vūpasamiṃsu
saṅkhārā ~
viññāṇaṃ
attham-āgamā” 38-ti.
1. Evaṃ me sutaṃ: ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho Bhagavā bhikkhū āmantesi: “bhikkhavo” ti. “Bhadante” ti te bhikkhū Bhagavato paccassosuṃ, Bhagavā etad-avoca: “Dabbassa bhikkhave Mallaputtassa vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antaḷikkhe pallaṅkena nisīditvā tejodhātuṃ samāpajjitvā vuṭṭhahitvā parinibbutassa sarīrassa jhāyamānassa ḍayhamānassa neva chārikā paññāyittha na masi. Seyyathāpi nāma sappissa vā telassa vā jhāyamānassa ḍayhamānassa neva chārikā paññāyati na masi. Evam-eva kho bhikkhave Dabbassa Mallaputtassa vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antaḷikkhe pallaṅkena nisīditvā tejodhātuṃ samāpajjitvā vuṭṭhahitvā parinibbutassa sarīrassa jhāyamānassa neva chārikā paññāyi na masī”-ti.
2. Atha kho Bhagavā etam-atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi:
A1211|1221||1122|1212 pathyā
x3
“Ayoghanahatasseva ~
jalato
jātavedaso
A1122|1221||1212|1211
Anupubbūpasantassa ~
yathā
na ñāyate gati.
2222|1222||2122|1212
Evaṃ sammā
vimuttānaṃ ~
kāmabandhoghatārinaṃ
2222|1121||2221|1212
vip
5
Paññāpetuṃ
gati natthi ~ pattānaṃ acalaṃ
sukhan”-ti.
Pāṭaligāmiyavaggo aṭṭhamo
[PTS Page 094] [\q 94/]
Tassuddānaṃ:
Nibbānā caturo vuttā ~ Cundo
Pāṭaligāmiyo,
Dvidhā patho Visākhā ca ~ Dabbehi
dvīhi
39 te
dasā”-ti.
211211|21121
40
Vaggam-idaṃ
paṭhamaṃ vara bodhi
211211|21122
Vaggam-idaṃ
dutiyaṃ Mucalindo.
211211|21121
Nandakavaggavaro
tatiyo
tu
211211|2
1122
Meghiyavaggavaro 41 ca
catuttho.
211211|21122
Pañcamavaggavarantidha
Soṇo
211211|2
222
Chaṭṭhamavaggavaraṃ
Jaccandho,
42
211211|21122
Sattamavaggavaran-ti
ca
cullo
211211|21122
Pāṭaligāmavaraṭṭhamavaggo.
A
1211211|2112
Asīti
manūnaka suttavaraṃ
21121|21122
Vaggavidhaṭṭhakaṃ
suvibhattaṃ,
211211|21121
Dassita
cakkhumatā vimalena
A22112|112122
Addhā
tamudānam-itīdam-āhū.
Udānapāḷi samattā
End Notes
1 BJT note: Aṭṭhikatvā - palm leaf book.
2 BJT note: Sabbacetaso - is another reading.
3 BJT note: Anantaṃ - is the reading in the commentary.
4 Metre: The opening of line a, and the cadence in line d are faulty according to the conventions that normally prevail.
5 BJT note: Verses recited by the elders at the 1st council.
6 BJT note: Pitvā ca - ChS.
7 Metre: The break in line b is faulty according to the conventions that normally prevail (note that this is not an example of the extended Tuṭṭhubha, which requires a word break after the 5th).
8 BJT note: Pivitvā - seen somewhere.
9 Metre: We need to read Āmantayī m.c.
10 BJT note: Nisajjaṃ - ChS.
11 BJT note: Verses recited by the elders at the 1st council.
12 BJT note: Uppādeyya - ChS.
13 BJT note: Parinibbuto - in some books.
14 Metre: abc = Vetālīya; d = Opacchandasaka; in this line either Rāga or dosa must be considered hypermetric.
15 BJT note: Parinibbuto - in some books.
16 Editor's note: BJT; Pāṭalīgāmiya- here, correct elsewhere.
17 BJT note: Sāyanhasamayaṃ nivāsetvā - Mahāparinibbānasutta (D 16).
18 BJT note: Sutta majjhimaṃ, PTS??
19 Editor's note: BJT; Paṭaligāmiyā printer's error.
20 BJT note: Purakkhatvā - palm leaf book; also seen somewhere else.
21 Editor's note: BJT, paraṃ maraṇā here, but param-maraṇā elsewhere.
22 BJT note: Bhagavato paṭissutvā - palm leaf book.
23 BJT note: “Evaṃ bhante” ti kho - Mahāparinibbānasutta (D 16).
24 BJT note: Sahasseva - palm leaf book, here and below.
25 Editor's note: BJT; bhikkhūsaṅghaṃ printer's error.
26 BJT note: Ārocācesuṃ - seen somewhere.
Yasmin
prade÷e
kalpate ~ vāsaṃ
paṇḍitajātikaþ
øīlavato bhojayanti ~
saṃyatān brahmacaryako
Yā satvatra devatā āsan ~
ku÷alāsatuùṭamānayaþ
Tāþ pūjitāþ
pūjayanti ~
mānayanti ca mānitāþ.
(Sarvāstivāda
Mahāparinirvāṇasutraṃ).
27 BJT note: Aparāparaṃ - in some books.
28 BJT note: Evam-evaṃ - printed book; variant reading noted in the commentary.
29 Metre: This line appears to be Opacchandasaka with 2 mattā hypermetric.
30 BJT note:
Ye
tarantyarṇavaṃ saraþ
Setuṃ kçtvā visçjya
palvalāni
Kolaṃ hi janāþ prabandhitā
Uttīrṇā medhāvino
janāþ
(Divyāvadāna
3. 1).
31 BJT: Sāvatthi.
32 BJT note: Vīsati - printed book; variant reading noted in the commentary.
33 Metre: This line has the caesura after the 6th (this occurs quite rarely, but many times the word break occurs after lokasmiṃ as here).
34 Metre: Line c is an example of the extended Tuṭṭhubha.
35 Editor's note: BJT, abbhūggantvā, here and again below, but third time abbhuggantvā, which seems to be the correct form.
36 Metre: The opening of line b is 1 mattā short (we might think of reading vedanā ca to correct the metre).
37 BJT note: Sītibhaviṃsu - printed edition of the commentary, Vītirahiṃsu - printed edition of the text.
38 Editor's note: BJT, attham-agamā, printer's error.
39 BJT note: Dabbena saha - in many places.
40 Editor's note: I have not normally analysed the uddāna verses as they tend to be written in a doggerel form of Vatta. The final uddāna however appears to be composed in an unusual classical form of Vegavatī, which is perhaps worth drawing attention to.
41 Editor's note: BJT, Meghīyavaggavaro, BJT oscillates between Meghiyo & Meghīyo, but the former seems to be the correct spelling.
42 BJT note: Dasitaṃ - palm leaf book; printed book.