Itivuttaka Home Page Table of Contents First Sutta Translation
Ekakanipāto Dukanipāto Tikanipāto Catukkanipāto
Sutta Index (serial order) Sutta Index (alphabetical order)
First Line Index Index of the Metres
Word Index (by sutta number) Word Index (by BJT page number)
3. 1. 1. Akusalamūlasuttaṃ (50)
3. 1. 3. Paṭhamavedanāsuttaṃ (52)
3. 1. 4. Dutiyavedanāsuttaṃ (53)
3. 1. 5. Paṭhama-esanāsuttaṃ (54)
3. 1. 6. Dutiya-esanāsuttaṃ (55)
3. 1. 7. Paṭhama-āsavasuttaṃ (56)
3. 1. 8. Dutiya-āsavasuttaṃ (57)
3. 1. 10. Māradheyyasuttaṃ (59)
3. 2. 1. Puññakiriyavatthusuttaṃ (60)
3. 2. 9. Paṭhamarāgasuttaṃ (68)
3. 2. 10. Dutiyarāgasuttaṃ (69)
3. 3. 1. Micchādiṭṭhikammasamādānasuttaṃ (70)
3. 3. 2. Sammādiṭṭhikammasamādānasuttaṃ (71)
3. 3. 3. Nissaraṇīyasuttaṃ (72)
3. 3. 7. Sukhapatthanāsuttaṃ (76)
3. 3. 9. Dhātusaṃsandanasuttaṃ (78)
3. 4. 4. Pubbanimittasuttaṃ (83)
3. 4. 5. Bahujanahitasuttaṃ (84)
3. 4. 6. Asubhānupassīsuttaṃ (85)
3. 4. 7. Dhammānudhammapaṭipannasuttaṃ (86)
3. 4. 8. Andhakaraṇasuttaṃ (87)
3. 4. 9. Antarāmalasuttaṃ (88)
3. 4. 10. Devadattasuttaṃ (89)
3. 5. 1. Aggappasādasuttaṃ (90)
3. 5. 3. Saṅghāṭikaṇṇasuttaṃ (92)
3. 5. 5. Upaparikkhasuttaṃ (94)
3. 5. 6. Kāmūpapattisuttaṃ (95)
3. 5. 8. Kalyāṇasīlasuttaṃ (97)
[BJT Page
378] [\x
378/]
[PTS Page
045] [\q 45/]
3. 1. 1. Akusalamūlasuttaṃ (50)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tīṇimāni bhikkhave akusalamūlāni. Katamāni tīṇi? Lobho akusalamūlaṃ, doso akusalamūlaṃ, moho akusalamūlaṃ. Imāni kho bhikkhave tīṇi akusalamūlānī”-ti.
2222s1221||1122s1212 pathyā
x 2
“Lobho doso ca moho ca ~
purisaṃ pāpacetasaṃ,
2212s1222||1122s1212
Hiṃsanti
attasambhūtā
~ tacasāraṃ va samphalan"-ti. 1
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tisso imā bhikkhave dhātuyo. Katamā tisso? Rūpadhātu, arūpadhātu, nirodhadhātu. Imā kho bhikkhave tisso dhātuyo” ti.
2121s1221||1221s1212 pathyā
x 4
“Rūpadhātupariññāya
~ arūpesu asaṇṭhitā,
[PTS Page 046] [\q 46/]
1222s1221||2122s1212
Nirodhe ye vimuccanti ~ te
janā
Maccuhāyino.
2211s1222||1122s1212
Kāyena amataṃ
dhātuṃ ~ phusayitvā 2 nirūpadhiṃ,
U1121s1222||2122s1212
Upadhippaṭinissaggaṃ
~
sacchikatvā anāsavo,
2212s2222||1221s1212
vip
3
Deseti Sammāsambuddho ~
asokaṃ virajaṃ padan”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
[BJT Page 380] [\x 380/]
3. 1. 3. Paṭhamavedanāsuttaṃ (52)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tisso imā bhikkhave vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Imā kho bhikkhave tisso vedanā”-ti.
1212s2122||1222s1212
vip
4
“Samāhito
sampajāno
~ sato Buddhassa sāvako,
2121s1221||2122s1212 pathyā
x 3
Vedanā ca
pajānāti
~ vedanānañ-ca sambhavaṃ.
2122s1221||2211s1212
Yattha cetā nirujjhanti
~
maggañ-ca khayagāminaṃ,
2122s1221||2221s1212
Vedanānaṃ
khayā
bhikkhu ~ nicchāto parinibbuto”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
[PTS Page 047] [\q 47/]
3. 1. 4. Dutiyavedanāsuttaṃ (53)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā vuttavarahatā'ti me sutaṃ:
“Tisso imā bhikkhave vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā.
Sukhā bhikkhave vedanā dukkhato daṭṭhabbā; dukkhā vedanā sallato daṭṭhabbā; adukkhamasukhā vedanā aniccato daṭṭhabbā. Yato kho bhikkhave bhikkhuno sukhā vedanā dukkhato diṭṭhā hoti, dukkhā vedanā sallato diṭṭhā hoti, adukkhamasukhā vedanā aniccato diṭṭhā hoti, ayaṃ vuccati bhikkhave bhikkhu ariyo sammaddaso acchecchi taṇhaṃ vāvattayi 3 saṃyojanaṃ sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā”-ti.
2122s1221||2122s1212 pathyā
x 4
“Yo sukhaṃ
dukkhatoddakkhi ~
dukkham-addakkhi sallato,
A1211s1222||2212s1212
Adukkhamasukhaṃ
santaṃ ~
addakkhi naṃ aniccato,
1222s1221||1221s1211
Sa ve sammaddaso 4 bhikkhu ~ yato tattha vimuccati,
A1222s1222||1222s1212
Abhiññāvosito
santo
~ sa ve yogātigo munī”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
[BJT Page
382] [\x
382/]
[PTS Page
048] [\q 48/]
3. 1. 5. Paṭhama-esanāsuttaṃ (54)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tisso imā bhikkhave esanā. Katamā tisso? Kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā. Imā kho bhikkhave tisso esanā” ti.
1212s2122||1222s1212
vip
4
“Samāhito
sampajāno
~ sato Buddhassa sāvako,
2121s1221||2122s1212 pathyā
x 3
Esanā ca
pajānāti ~
esanānañ-ca sambhavaṃ.
2122s1221||2211s1212
Yattha cetā nirujjhanti
~
maggañ-ca khayagāminaṃ,
2122s1221||2221s1212
Esanānaṃ
khayā
bhikkhu ~ nicchāto parinibbuto”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
3. 1. 6. Dutiya-esanāsuttaṃ (55)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tisso imā bhikkhave esanā. Katamā tisso? Kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā. Imā kho bhikkhave tisso esanā” ti.
2212s1212||2122s1211
Anuṭṭhubha
“Kāmesanā
bhavesanā ~ brahmacariyesanā
saha,
I1121s1122||2222s1212
vip
5
Iti saccaparamāso ~
diṭṭhiṭṭhānā
samussayā,
2121s1221||2211s1212 pathyā
x 3
Sabbarāgavirattassa ~
taṇhakkhayavimuttino,
5
[PTS Page 049] [\q 49/]
2121s1222||2222s1212
Esanā
paṭinissaṭṭhā, ~
diṭṭhiṭṭhānā
samūhatā,
2122s1221||1221s1212
Esanānaṃ
khayā
bhikkhu ~ nirāso
akathaṃkathī”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
[BJT Page 384] [\x 384/]
3. 1. 7. Paṭhama-āsavasuttaṃ (56)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tayome bhikkhave āsavā. Katame tayo? Kāmāsavo, bhavāsavo, avijjāsavo. Ime kho bhikkhave tayo āsavā” ti.
1212s2122||1222s1212
vip
4
“Samāhito
sampajāno
~ sato Buddhassa sāvako,
2121s1221||2122s1212 pathyā
x 3
Āsave ca
pajānāti ~
āsavānañ-ca sambhavaṃ,
2122s1221||2211s1212
Yattha cetā nirujjhanti
~
maggañ-ca khayagāminaṃ,
2122s1221||2221s1212
Āsavānaṃ
khayā
bhikkhu ~ nicchāto parinibbuto” ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
3. 1. 8. Dutiya-āsavasuttaṃ (57)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tayome bhikkhave āsavā. Katame tayo? Kāmāsavo, bhavāsavo, avijjāsavo. Ime kho bhikkhave tayo āsavā” ti.
[PTS Page 050] [\q 50/]
2122s1222||1221s1212 pathyā
x 3
“Yassa
kāmāsavo
khīṇo ~ avijjā ca
varājitā,
1212s1222||2122s1211
Bhavāsavo
parikkhīno ~
vippamutto nirūpadhi,
2212s1222||2222s1211
Dhāreti antimaṃ
dehaṃ ~
jetvā Māraṃ
savāhanan”-ti.
6
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti. 7
[BJT Page 386] [\x 386/]
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tisso imā bhikkhave taṇhā. Katamā tisso? Kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā. Imā kho bhikkhave tisso taṇhā” ti.
2222s1222||2122s1212 pathyā
“Taṇhāyogena
saṃyuttā ~ rattacittā
bhavābhave,
2212s2221||1222s1212
vip
3
Te yogayuttā
Mārassa ~
ayogakkhemino janā,
2222s1222||2111s1212 pathyā
x 3
Sattā gacchanti
saṃsāraṃ ~
jātimaraṇagāmino.
2122s1221||2122s1212
Ye ca taṇhaṃ
pahatvāna ~ vītataṇhā 8 bhavābhave,
2122s1222||2222s1212
Te ca
pāraṃgatā loke
~ ye pattā āsavakkhayan”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
3. 1. 10. Māradheyyasuttaṃ (59)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tīhi bhikkhave dhammehi samannāgato [PTS Page 051] [\q 51/] bhikkhu atikkamma Māradheyyaṃ ādicco va virocati. Katamehi tīhi? Idha bhikkhave bhikkhu asekhena sīlakkhandhena samannāgato hoti, asekhena samādhikkhandhena samannāgato hoti, asekhena paññākkhandhena samannāgato hoti. Imehi kho bhikkhave tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu atikkamma Māradheyyaṃ ādicco va virocatī”-ti.
2212s1221||2122s1212 pathyā
“Sīlaṃ
samādhi
paññā ca ~ yassa ete
subhāvitā
A1221s2122||2221s1211
vip
4
Atikkamma
Māradheyyaṃ ~
ādicco va virocatī”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
Vaggo paṭhamo
Tassuddānaṃ:
Mūladhātu atha vedanā duve
Esanā ca duve āsavā duve
Taṇhāto ca atha Māradheyyato
Vaggam-āhu paṭhaman-ti-m-uttamaṃ.
[BJT Page 388] [\x 388/]
3. 2. 1. Puññakiriyavatthusuttaṃ (60)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tīṇimāni bhikkhave puññakiriyavatthūni. Katamāni tīṇi? Dānamayaṃ puññakiriyavatthu, sīlamayaṃ puññakiriyavatthu, bhāvanāmayaṃ puññakiriyavatthu. Imāni kho bhikkhave tīṇi puññakiriyavatthūnī”-ti.
[PTS Page 052] [\q 52/]
2121s1221||2122s1212 pathyā
“Puññam-eva
sÖ
sikkheyya ~ āyataggaṃ sukhundrayaṃ,
2211s2121||2122s1212
vip
4
Dānañ-ca
samacariyañ-ca
~ mettacittañ-ca bhāvaye,
2222s2122||1211s1212
vip
4
Ete dhamme
bhāvayitvā ~
tayo sukhasamuddaye,
A2222s1222||2121s1212 pathyā
Abyāpajjhaṃ
9 sukhaṃ lokaṃ ~
paṇḍito
upapajjatī”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tīṇimāni bhikkhave cakkhūni. Katamāni tīṇi? Maṃsacakkhu, dibbacakkhu, paññācakkhū”-ti. Imāni kho bhikkhave tīṇi cakkhūnī”-ti.
2121s2121||2221s1212
vip
4
“Maṃsacakkhu
dibbacakkhu ~
paññācakkhu anuttaraṃ,
2212s1221||2211s1212 pathyā
x 2
Etāni
tīṇi
cakkhūni ~ akkhāsi purisuttamo,
2122s1222||2222s1212
Maṃsacakkhussa
uppādo ~
maggo dibbassa cakkhuno,
1222s1121||2221s1212
vip
5
Yato
ñāṇaṃ
udapādi ~ paññācakkhu
anuttaraṃ,
2122s11122||2122s1212 pathyā
Tassa cakkhussa
paṭilābhā ~ sabbadukkhā
pamuccatī”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
[BJT Page
390] [\x
390/]
[PTS Page
053] [\q 53/]
Vuttaṃ heta Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tīṇimāni bhikkhave indriyāni. Katamāni tīṇi: anaññātaññassāmītindriyaṃ, aññīndriyaṃ, aññātāvindriyaṃ. Imāni kho bhikkhave tīṇi indriyānī”-ti.
2212s1221||1122s1212 pathyā
x 6
“Sekhassa
sikkhamānassa ~
ujumaggānusārino,
1221s1222||1222s1212
Khayasmiṃ
paṭhamaṃ
ñāṇaṃ ~ tato
aññā
anantarā,
1222s1221||2222s1212
Tato
aññā
vimuttassa ~ ñāṇaṃ ve hoti
tādino,
1222s1221||1122s1212
“Akuppā me
vimuttī”-ti ~
bhavasaññojanakkhayā.
1221s1222||2221s1212
Sa ve indriyasampanno ~ santo
santipade
rato,
2212s1222||2222s1212
Dhāreti antimaṃ
dehaṃ ~
jetvā Māraṃ
savāhanan”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-arahatāti me sutaṃ:
“Tayome bhikkhave addhā. Katame tayo? Atīto addhā, anāgato addhā, paccuppanno addhā. Ime kho bhikkhave tayo addhā”-ti.
2212s1222||2222s1212 pathyā
x 3
“Akkheyyasaññino
sattā ~ akkheyyasmiṃ
patiṭṭhitā,
[PTS Page 054] [\q 54/]
A2221s1221||2122s1212
Akkheyyaṃ
apariññāya ~ yogam-āyanti
Maccuno,
2221s1221||2222s1211
Akkheyyañ-ca
pariññāya ~
akkhātāraṃ na
maññati,
2212s2112||2111s1212
vip
2
10
Phuṭṭho
vimokkho manasā ~
santipadam-anuttaraṃ.
[BJT Page 392] [\x 392/]
1222s1222||2221s1212
Sa ve akkheyyasampanno ~ santo
santipade
rato,
2212s2222||2222s1212
vip
3
Saṅkhāya
sevī
dhammaṭṭho ~ saṅkhyaṃ nopeti
vedagū”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tīṇimāni bhikkhave duccaritāni. Katamāni tīṇi? Kāyaduccaritaṃ, vacīduccaritaṃ, manoduccaritaṃ. Imāni kho bhikkhave tīṇi duccaritānī”-ti.
2121s1222||1221s1211 pathyā
x 3
“Kāyaduccaritaṃ
katvā, ~ vacīduccaritāni ca,
1221s1222||2222s1212
Manoduccaritaṃ
katvā, ~
yañ-caññaṃ
dosasañhitaṃ.
[PTS Page 055] [\q 55/]
1221s1222||2221s1212
Akatvā kusalaṃ
kammaṃ ~
katvānākusalaṃ bahuṃ,
2212s2222||1122s1212
vip
3
Kāyassa bhedā
duppañño ~ nirayaṃ
sopapajjatī”-ti. 11
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tīṇimāni bhikkhave sucaritāni. Katamāni tīṇi? Kāyasucaritaṃ, vacīsucaritaṃ, manosucaritaṃ. Imāni kho bhikkhave tīṇi sucaritānī”-ti.
2121s1222||1221s1211 pathyā
x 3
“Kāyaduccaritaṃ
hitvā, ~ vacīduccaritāni ca,
1221s1222||2222s1212
Manoduccaritaṃ
hitvā, ~
yañ-caññaṃ
dosasañhitaṃ.
1221s1222||2211s1212
Akatvākusalaṃ
kammaṃ, ~
katvāna kusalaṃ bahuṃ,
2212s2222||2221s1212
vip
3
Kāyassa bhedā
sappañño ~ saggaṃ so
upapajjatī”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
[BJT Page 394] [\x 394/]
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tīṇimāni bhikkhave soceyyāni. Katamāni tīṇi? Kāyasoceyyaṃ, vacīsoceyyaṃ, manosoceyyaṃ. Imāni kho bhikkhave tīṇi soceyyānī”-ti.
2112s2212||2211s1212
vip
6 12
“Kāyasuciṃ
13
vācāsuciṃ, ~
cetosucim-anāsavaṃ,
[PTS Page 056] [\q 56/]
1222s1222||2122s1212 pathyā
Suciṃ
soceyyasampannaṃ ~
āhu sabbappahāyinan”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tīṇimāni bhikkhave moneyyāni. Katamāni tīṇi? Kāyamoneyyaṃ, vacīmoneyyaṃ, manomoneyyaṃ. Imāni kho bhikkhave tīṇi moneyyānī”-ti.
2112s2212||1211s1212
vip
6 14
“Kāyamuniṃ
15
vācāmuniṃ, ~
manomunim-anāsavaṃ,
1222s1222||2122s1212 pathyā
Muniṃ
moneyyasampannaṃ ~
āhu ninhātapāpakan”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
3. 2. 9. Paṭhamarāgasuttaṃ (68)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Yassa kassaci bhikkhave rāgo appahīno, doso appahīno, moho appahīno, ayaṃ vuccati bhikkhave baddho 16 Mārassa, pamukkassa Mārapāso, yathākāmakaraṇīyo ca pāpimato.
[BJT Page 396] [\x 396/]
Yassa kassaci bhikkhave rāgo pahīno, doso pahīno, moho pahīno, ayaṃ vuccati bhikkhave abaddho 17 Mārassa, omukkassa Mārapāso, na yathākāmakaraṇīyo pāpimato” ti.
[PTS Page 057] [\q 57/]
2122s1221||1221s1212 pathyā
“Yassa rāgo ca
doso ca ~
avijjā ca virājitā,
2212s2112||2122s1212
vip
2
Taṃ
bhāvitattaññataraṃ ~
brahmabhūtaṃ
Tathāgataṃ,
2221s1222||2122s1212 pathyā
Buddhaṃ
verabhayātītaṃ ~ āhu
sabbappahāyinan”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
3. 2. 10. Dutiyarāgasuttaṃ (69)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Yassa kassaci bhikkhave bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā rāgo appahīno, doso appahīno, moho appahīno, ayaṃ vuccati bhikkhave na atari samuddaṃ sa-ūmiṃ savīciṃ sāvaṭṭaṃ sagahaṃ sarakkhasaṃ. Yassa kassaci bhikkhave bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā rāgo pahīno, doso pahīno, moho pahīno, ayaṃ vuccati bhikkhave atari 18 samuddaṃ sa-ūmiṃ savīciṃ sāvaṭṭaṃ sagahaṃ sarakkhasaṃ, tiṇṇo pāragato, thale tiṭṭhati brāhmaṇo” ti.
2122s1221||1221s1212 pathyā
“Yassa rāgo ca
doso ca ~
avijjā ca virājitā,
2212s211s21212
Jagatī
Somaṃ samuddaṃ
sagahaṃ
sarakkhasaṃ,
1211s2211s2122
Tuṭṭhubha
Sa-ūmibhayaṃ
duttaram-accatārī,
[PTS Page 058] [\q 58/]
2212s211s21211
Jagatī
Saṅgātigo
Maccujaho
nirūpadhi,
1212s211s2121
Tuṭṭhubha
x3
Pahāsi dukkhaṃ
apunabbhavāya,
2212s211s2121
Atthaṃ gato so na
pamāṇame ti,
1212s212s2122
Amohayī
Maccurājan-ti
brūmī”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
Dutiyo vaggo
Tassuddānaṃ:
Puññaṃ cakkhu atha indriyāni
19 ~
addhā cariyaṃ duve
soci,
Muno atha rāgaduve puna ~ vaggam-āhu
dutiyam-uttaman-ti.
[BJT Page 398] [\x 398/]
3. 3. 1. Micchādiṭṭhikammasamādānasuttaṃ (70)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Diṭṭhā mayā bhikkhave sattā kāyaduccaritena samannāgatā, vacīduccaritena samannāgatā, manoduccaritena samannāgatā, ariyānaṃ upavādakā, micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā param-maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Taṃ kho panāhaṃ bhikkhave nāññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sutvā vadāmi.
Diṭṭhā mayā bhikkhave sattā kāyaduccaritena samannāgatā, vacīduccaritena samannāgatā, manoduccaritena [PTS Page 059] [\q 59/] samannāgatā, ariyānaṃ upavādakā, micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā param-maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Api ca bhikkhave yad-eva sāmaṃ ñātaṃ, sāmaṃ diṭṭhaṃ, sāmaṃ viditaṃ tad-evāhaṃ vadāmi.
Diṭṭhā mayā bhikkhave sattā kāyaduccaritena samannāgatā, vacīduccaritena samannāgatā, manoduccaritena samannāgatā, ariyānaṃ upavādakā, micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā param-maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā” ti.
2212s1121||2222s1211
vip
5
“Micchā
manaṃ
panidhāya, ~ micchā vācaṃ ca
bhāsiya,
20
2222s1221||2211s1212 pathyā
Micchā
kammāni
katvāna, ~ kāyena idha puggalo,
12s2112||2221s1212
vip
2
Appassutopuññakaro,
~
appasmiṃ idha jīvite,
2212s2222||11221s1212
vip
3
Kāyassa bhedā
duppañño ~ nirayaṃ so
upapajjatī”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
[BJT Page 400] [\x 400/]
3. 3. 2. Sammādiṭṭhikammasamādānasuttaṃ (71)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Diṭṭhā mayā bhikkhave sattā kāyasucaritena samannāgatā, vacīsucaritena samannāgatā, manosucaritena [PTS Page 060] [\q 60/] samannāgatā, ariyānaṃ anupavādakā, sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā param-maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā. Taṃ kho panāhaṃ bhikkhave nāññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sutvā vadāmi.
Diṭṭhā mayā bhikkhave sattā kāyasucaritena samannāgatā, vacisucaritena samannāgatā, manosucaritena samannāgatā, ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā param-maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā. Api ca bhikkhave yad-eva sāmaṃ ñātaṃ, sāmaṃ diṭṭhaṃ, sāmaṃ viditaṃ tad-evāhaṃ vadāmi.
Diṭṭhā mayā bhikkhave sattā kāyasucaritena samannāgatā, vacīsucaritena samannāgatā, manosucaritena samannāgatā, ariyānaṃ anupavādakā, sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā param-maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā” ti.
2212s1121||2222s1211
vip
5
“Sammā
manaṃ
panidhāya, ~
sammāvācāṃ ca
bhāsiya,
21
2222s1221||2211s1212 pathyā
Sammā kammāni
katvāna, ~ kāyena idha puggalo,
1212s2112||2221s1212
vip
2
Bahussuto
puññakaro, ~
appasmiṃ idha jīvite,
2212s2222||2221s1212
vip
3
Kāyassa bhedā
sappañño ~ saggaṃ so
upapajjatī”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
[BJT Page
402] [\x
402/]
[PTS Page
061] [\q 61/]
3. 3. 3. Nissaraṇīyasuttaṃ (72)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tisso imā bhikkhave nissaraṇīyā dhātuyo. Katamā tisso? Kāmānam-etaṃ nissaraṇaṃ yadidaṃ nekkhammaṃ, rūpānam-etaṃ nissaraṇaṃ yadidaṃ āruppaṃ, yaṃ kho pana kiñci bhūtaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ, nirodho tassa nissaraṇaṃ. Imā kho bhikkhave tisso nissaraṇīyā dhātuyo” ti.
2121s1222||2221s1212 pathyā
“Kāmanissaraṇaṃ
ñatvā, ~
rūpānañ-ca atikkamaṃ,
2122s1112||1222s1212
vip
1
22
Sabbasaṅkhārasamathaṃ,
~
phusaṃ ātāpi sabbadā.
1222s1221||1221s1211 pathyā
x 2
Sa ve sammaddaso bhikkhu ~ yato
tattha
vimuccati,
A1222s1222||1222s1212
Abhiññā
vosito
santo ~ sa ve yogātigo munī”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā [PTS Page 062] [\q 62/] ti me sutaṃ:
“Rūpehi bhikkhave arūpā santatarā, arūpehi nirodho santataro” ti.
2122s1222||2122s1212 pathyā
x 6
“Ye ca
rūpūpagā
sattā ~ ye ca āruppaṭhāyino
23
1222s1222||2222s1212
Nirodhaṃ
appajānantā
~ āgantāro punabbhavaṃ.
2122s1221||1221s1212
Ye ca rūpe
pariññāya ~ arūpesu
asaṇṭhitā,
1222s1221||2122s1212
Nirodhe ye vimuccanti ~ te
janā
Maccuhāyino.
2211s1222||1122s1212
Kāyena amataṃ
dhātuṃ ~ phusayitvā
nirūpadhiṃ,
1121s1222||2122s1212
Upadhippaṭinissaggaṃ
~
sacchikatvā anāsavo,
2212s2222||1221s1212
vip
3
Deseti Sammāsambuddho ~
asokaṃ virajaṃ padan”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
[BJT Page 404] [\x 404/]
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tayome bhikkhave puttā santo saṃvijjamānā [PTS Page 063] [\q 63/] lokasmiṃ. Katame tayo? Atijāto anujāto avajāto ti.
Kathañ-ca bhikkhave putto atijāto hoti? Idha bhikkhave puttassa mātāpitaro honti na Buddhaṃ saraṇaṃ gatā, na dhammaṃ saraṇaṃ gatā, na saṅghaṃ saraṇaṃ gatā, pāṇātipātā appaṭiviratā, adinnādānā appaṭiviratā, kāmesu micchācārā appaṭiviratā, musāvādā appaṭiviratā, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā appaṭiviratā, dussīlā pāpadhammā. Putto ca nesaṃ hoti Buddhaṃ saraṇaṃ gato, dhammaṃ saranaṃ gato, saṅghaṃ saraṇaṃ gato, pāṇātipātā paṭivirato, adinnādānā paṭivirato, kāmesumicchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato, sīlavā kalyaṇadhammo. Evaṃ kho bhikkhave putto atijāto hoti.
Kathañ-ca bhikkhave putto anujāto hoti? Idha bhikkhave puttassa mātāpitaro honti Buddhaṃ saraṇaṃ gatā, dhammaṃ saraṇaṃ gatā, saṅghaṃ saraṇaṃ gatā, pāṇātipātā paṭiviratā, adinnādānā paṭiviratā, kāmesu micchācārā paṭiviratā, musāvādā paṭiviratā, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā, sīlavanto kalyaṇadhammā. Putto ca nesaṃ hoti Buddhaṃ saraṇaṃ gato, dhammaṃ saraṇaṃ gato, saṅghaṃ saraṇaṃ gato, pāṇātipātā paṭivirato, adinnādānā paṭivirato, kāmesumicchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato, sīlavā kalyaṇadhammo. Evaṃ kho bhikkhave putto anujāto hoti.
Kathañ-ca bhikkhave putto avajāto hoti? Idha bhikkhave puttassa mātāpitaro honti Buddhaṃ saraṇaṃ gatā, dhammaṃ saraṇaṃ gatā, saṅghaṃ saraṇaṃ gatā, pāṇātipātā paṭiviratā, adinnādānā paṭiviratā, kāmesu micchācārā paṭiviratā, musāvādā paṭiviratā, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā, sīlavanto kalyaṇadhammā. Putto ca nesaṃ hoti na Buddhaṃ saraṇaṃ gato, na dhammaṃ saraṇaṃ gato, na saṅghaṃ saraṇaṃ gato, pāṇātipātā appaṭivirato, adinnādānā appaṭivirato, kāmesumicchācārā appaṭivirato, [PTS Page 064] [\q 64/] musāvādā appaṭivirato, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā appaṭivirato, dussīlo pāpadhammo. Evaṃ kho bhikkhave putto avajāto hoti.
Ime kho bhikkhave tayo puttā santo saṃvijjamānā lokasmin”-ti.
[BJT Page 406] [\x 406/]
A1122s1122||2122s1212
vip
5
“Atijātaṃ
anujātaṃ ~ puttam-icchanti
paṇḍitā,
A1122s1221||2211s1212 pathyā
Avajātaṃ na
icchanti ~ yo
hoti kulagandhano.
2212s2222||2121s1212
vip
3
Ete khÖ puttā
lokasmiṃ
~ ye bhavanti upāsakā,
2222s1222||1222s1212 pathyā
x 2
Saddhā sīlena
sampannā ~ vadaññū
vītamaccharā,
2221s1222||1121s1212
Cando abbhaghanā mutto ~
parisāsu virocare”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
3. 3. 6. Vuṭṭhisuttaṃ 24 (75)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavataṃ, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tayome bhikkhave puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Avuṭṭhikasamo padesavassī sabbatthābhivassī.
Kathañ-ca bhikkhave puggalo avuṭṭhikasamo hoti? Idha bhikkhave ekacco puggalo sabbesañ-ñeva na dātā hoti samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ [PTS Page 065] [\q 65/] mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. Evaṃ kho bhikkhave puggalo 25 avuṭṭhikasamo hoti.
Kathañ-ca bhikkhave puggalo padesavassī hoti? Idha bhikkhave ekacco puggalo ekaccānaṃ dātā hoti, ekaccānaṃ na dātā hoti samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. Evaṃ kho bhikkhave puggalo padesavassī hoti.
Kathañ-ca bhikkhave puggalo sabbatthābhivassī hoti? Idha bhikkhave ekacco puggalo sabbesañ-ca deti samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. Evaṃ kho bhikkhave puggalo sabbatthābhivassī hoti.
Ime kho bhikkhave tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmin”-ti.
[BJT Page 408] [\x 408/]
1112s1212||111211s1212
Anuṭṭhubha
26
“Na
samaṇe na brahmaṇe ~ na
kapaṇaddhikavaṇibbake,
[PTS Page 066] [\q 66/]
2212s1111||2222s1212
vip
1
Laddhāna
saṃvibhajati ~
annaṃ pānañ-ca bhojanaṃ,
22121s1121||2121s1212
vip
5
27
Taṃ
ve
“avuṭṭhikasamo” ti ~
āhu naṃ
purisādhamaṃ.
2222s1121||2222s1211
vip
5
Ekaccānaṃ na
dadāti ~
ekaccānaṃ pavecchati,
2212s1221 ss 2122s1212 pathyā
Taṃ ve
“padesavassī” ti ~āhu
medhāvino
janā.
1212s2112||2122s1212
vip
2
Subhikkavāco puriso ~
sabbabhūtānukampako,
2212s21121||2122s1211
vip
3
28
Āmodamāno
pakireti ~ “detha
dethā”-ti bhāsati.
1212s21122||2122s1211
vip
3
Yathā pi megho
thanayitvā
~ gajjayitvā pavassati,
1222s1221||11222s1212 pathyā
Thalaṃ
ninnañ-ca
pūreti ~ abhisandanto va vārinā.
2121s1222||2122s1212 pathyā
x 3
Evam-eva idhekacco ~ puggalo hoti
tādiso,
2212s1221||2221s1212
Dhammena
saṃharitvāna ~
uṭṭhānādhigataṃ
dhanaṃ,
[PTS Page 067] [\q 67/]
2212s1221ss2222s1212
Tappeti annapānena ~
sammā
patte vaṇibbake” ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
3. 3. 7. Sukhapatthanāsuttaṃ (76)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tīnimāni bhikkhave sukhāni patthayamāno sīlaṃ rakkheyya paṇḍito. Katamāni tīṇi? “Pasaṃsā me āgacchatū”-ti sīlaṃ rakkheyya paṇḍito, “bhogā me uppajjantū”-ti sīlaṃ rakkheyya paṇḍito, “kāyassa bhedā param-maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissāmī”-ti sīlaṃ rakkheyya paṇḍito. Imāni kho bhikkhave tīṇi sukhāni patthayamāno sīlaṃ rakkheyya paṇḍito” ti.
2222s1222||2122s1212 pathyā
x 6
“Sīlaṃ
rakkheyya
medhāvī ~ patthayāno tayo sukhe,
1222s1221||2122s1212
Pasaṃsaṃ
vittalābhañ-ca ~ pecca sagge pamodanaṃ.
1122s1222||1211s1211
Akaronto pi ce
pāpaṃ ~
karontam-upasevati,
2122s1222||1222s1211
saṅkiyo hoti
pāpasmiṃ ~
avaṇṇo cassa rūhati.
[BJT Page 410] [\x 410/]
2121s1222||2121s1211
Yādisaṃ kurute
mittaṃ ~
yādisaṃ cupasevati,
[PTS Page 068] [\q 68/]
1221s1221||1122s1212
Sa ve tādisako hoti ~
sahavāso pi tādiso.
2122s2122||2222s1212
vip
4
Sevamāno
sevamānaṃ ~
samphuṭṭho samphusaṃ paraṃ,
1222s1221||1211s1211 pathyā
x 9
Saro diddho
kalāpaṃ va ~
alittam-upalimpati,
U1121s1222||2121s1212
Upalepabhayā
dhīro ~ neva
pāpasakhā siyā.
2122s1221||2121s1211
Pūtimacchaṃ
kusaggena ~ yo
naro upanayhati,
1212s1221||2222s1212
Kusā pi pūti
vāyanti
~ evaṃ bālūpasevanā.
1121s1221||2121s1211
Tagarañ-ca
palāsena ~ yo
naro upanayhati,
22111s1221||2222s1212
Pattā pi surabhi
vāyanti ~
evaṃ dhīrūpasevanā.
2221s1221||2222s1212
Tasmā
pattapuṭasseva ~
ñatvā sampākam-attano,
[PTS Page 069] [\q 69/]
A1222s1221||2222s1212
Asante nopaseveyya ~ sante seveyya
paṇḍito,
A1221s1221||2222s1212
Asanto nirayaṃ nenti ~
santo
pāpenti suggatin”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Bhidurāyaṃ bhikkhave kāyo viññāṇaṃ virāgadhammaṃ sabbe upadhī aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā” ti.
2211s1222ss2221s1212 pathyā
x 3
“Kāyaṃ
ca bhiduraṃ
29 ñatvā
~viññāṇaṃ ca
pabhaṅguraṃ,
30
U1121s1222||2111s1212
Upadhīsu bhayaṃ
disvā
~ jātimaraṇam-accagā, 31
2221s1222||2221s12122 32
Sampatvā
paramaṃ santiṃ ~
kālaṃ kaṅkhati
bhāvitatto” ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
[BJT Page
412] [\x
412/]
[PTS Page
070] [\q 70/]
3. 3. 9. Dhātusaṃsandanasuttaṃ (78)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Dhātuso bhikkhave sattā sattehi saddhiṃ saṃsandanti samenti. Hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandanti samenti. Kalyāṇādhimuttikā sattā kalyāṇādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandanti samenti.
Atītam-pi bhikkhave addhānaṃ dhātuso sattā sattehi saddhiṃ saṃsandiṃsu samiṃsu. Hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandiṃsu samiṃsu. Kalyāṇādhimuttikā 33 sattā kalyāṇādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandiṃsu samiṃsu.
Anāgatam-pi bhikkhave addhānaṃ dhātuso sattā sattehi saddhiṃ saṃsandissanti samessanti. Hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandissanti samessanti. Kalyāṇādimuttikā sattā kalyāṇādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandissanti samessanti. 34
Etarahi pi bhikkhave paccuppannaṃ addhānaṃ dhātuso va sattā sattehi saddhiṃ saṃsandanti, samenti. Hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandanti samenti. Kalyāṇādhimuttikā sattā kalyāṇādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandanti samentī”-ti.
2221s1222||1222s1211
pathyā
x 6
“Saṃsaggā
vanatho
jāto ~ asaṃsaggena chijjati,
[PTS Page 071] [\q 71/]
1222s1221||1222s1212
Parittaṃ
dārum-āruyha
~ yathā sīde mahaṇṇave
2212s1221||2122s1211
Evaṃ
kusītam-āgamma ~
sādhujīvī pi sīdati,
2221s1221||1222s1212
Tasmā taṃ
parivajjeyya ~
kusītaṃ hīnavīriyaṃ
1122s1221||1122s1211
Pavicittehi ariyehi
~
pahitattehi jhāyibhi,
2222s1221||2121s1212 35
Niccaṃ
āraddhaviriyehi
~
paṇḍitehi sahā vase” ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
[BJT Page 414] [\x 414/]
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tayome bhikkhave dhammā sekhassa bhikkhuno parihānāya saṃvattanti. Katame tayo? Idha bhikkhave sekho bhikkhu kammārāmo hoti, kammarato, kammārāmatam-anuyutto, bhassārāmo hoti, bhassarato, bhassārāmatam-anuyutto, niddārāmo hoti, niddārato, niddārāmatam-anuyutto. Ime kho bhikkhave tayo dhammā sekhassa bhikkhuno parihānāya saṃvattanti.
Tayome bhikkhave dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame tayo? Idha bhikkhave sekho bhikkhu na kammārāmo hoti, na kammarato, na kammārāmatam-anuyutto, na bhassārāmo hoti, na bhassarato, na bhassārāmatam-anuyutto, na niddārāmo hoti, na niddārato [PTS Page 072] [\q 72/] na niddārāmatam-anuyutto. Ime kho bhikkhave tayo dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī”-ti. 36
2222s2112||2222s1212 2
vip
2
“Kammārāmo
bhassarato ~ niddārāmo ca uddhato,
1222s1221||2222s1212 pathyā
x 3
Abhabbo tādiso bhikkhu ~
phuṭṭhuṃ sambodhim-uttamaṃ.
2212s1221||2122s1212
Tasmā hi appakiccassa ~
appamiddho anuddhato,
222 2s1221||2222s1212
Bhabbo so tādiso bhikkhu
~
phuṭṭhuṃ sambodhim-uttaman”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
Vaggo tatiyo
Tassuddānaṃ:
Dve diṭṭhi nissaraṇaṃ
rūpaṃ ~
putto avuṭṭhikena ca,
Sukhā ca bhindanā dhātu ~
parihānena te
dasā-ti.
[BJT Page 416] [\x 416/]
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tayome bhikkhave akusalavitakkā. Katame tayo? Anavaññattipaṭisaṃyutto vitakko, lābhasakkārasilokapaṭisaṃyutto vitakko, parānuddayatāpaṭisaṃyutto vitakko. Ime kho bhikkhave tayo akusalavitakkā” ti.
[PTS Page 073] [\q 73/]
1A122s1222||2122s1212 pathyā
x 4
“Anavaññattisaṃyutto
~ lābhasakkāragāravo,
1122s1221||2222s1212
Sahanandī amaccehi ~
ārā saṃyojanakkhayā.
2121s1222||1222s1211
Yo ca puttapasuṃ
hitvā ~
vivāhe saṅgahāni ca,
2222s1221||2222s1212
Bhabbo so tādiso bhikkhu
~
phuṭṭhuṃ
sambodhim-uttaman”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Diṭṭhā mayā bhikkhave sattā sakkārena abhibhūtā pariyādinnacittā kāyassa bhedā param-maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Diṭṭhā mayā bhikkhave sattā asakkārena abhibhūtā pariyādinnacittā kāyassa bhedā param-maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Diṭṭhā mayā bhikkhave sattā sakkārena ca asakkārena ca tad-ubhayena abhibhūtā pariyādinnacittā kāyassa bhedā param-maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā.
[BJT Page
418] [\x
418/]
[PTS Page
074] [\q 74/]
Taṃ kho panāhaṃ bhikkhave nāññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sutvā vadāmi. Api ca bhikkhave yad-eva me sāmaṃ ñātaṃ, sāmaṃ diṭṭhaṃ, sāmaṃ viditaṃ tad-evāhaṃ vadāmi:
Diṭṭhā mayā bhikkhave sattā sakkārena abhibhūtā pariyādinnacittā kāyassa bhedā param-maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Diṭṭhā mayā bhikkhave sattā asakkārena abhibhūtā pariyādinnacittā kāyassa bhedā param-maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Diṭṭhā mayā bhikkhave sattā sakkārena ca asakkārena ca tad-ubhayena abhibhūtā pariyādinnacittā kāyassa bhedā param-maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā” ti.
2122s1221||1222s1212 pathyā
“Yassa sakkariyamānassa
~ asakkārena cūbhayaṃ,
1211s1211||2121s1212
Anuṭṭhubha
Samādhi na vikampati ~
appamādavihārino.
2212s2112||11121s1212
vip
2
Taṃ
jhāyinaṃ
sātatikaṃ ~
sukhumadiṭṭhivipassakaṃ,
[PTS Page 075] [\q 75/]
U1222s1222||2121s1212 pathyā
Upādānakkhayārāmaṃ
~ āhu sappuriso itī”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tayome bhikkhave devesu devasaddā niccharanti samayā samayaṃ upādāya. Katame tayo?
Yasmiṃ bhikkhave samaye ariyasāvako kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya ceteti. Tasmiṃ samaye devesu devasaddo niccharati: “eso ariyasāvako Mārena saddhiṃ saṅgāmāya cetetī”-ti. Ayaṃ bhikkhave paṭhamo devesu devasaddo niccharati samayā samayaṃ upādāya.
[BJT Page 420] [\x 420/]
Puna ca paraṃ bhikkhave yasmiṃ samaye ariyasāvako sattannaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhavanānuyogam-anuyutto viharati. Tasmiṃ bhikkhave samaye devesu devasaddo niccharati: “eso ariyasāvako Mārena saddhaṃ saṅgāmetī”-ti. Ayaṃ bhikkhave dutiyo devesu devasaddo niccharati samayā samayaṃ upādāya.
Puna ca paraṃ bhikkhave yasmiṃ samaye ariyasāvako āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññāya 37 sacchikatvā apasampajja viharati. Tasmiṃ bhikkhave samaye devesu devasaddo niccharati: “eso ariyasāvako vijitasaṅgāmo tam-eva saṅgāmasīsaṃ abhivijiya ajjhāvasatī”-ti. Ayaṃ bhikkhave tatiyo devesu devasaddo niccharati samayā samayaṃ upādāya.
Ime kho bhikkhave tayo devesu devasaddā niccharanti samayā samayaṃ upādāyā”-ti.
[PTS Page 076] [\q 76/]
Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:
2211s1222||2222s1212
pathyā
x 6
“Disvā
vijitasaṅgāmaṃ ~
Sammāsambuddhasāvakaṃ,
2121s1221||1222s1212
Devatā pi namassanti ~
mahantaṃ vītasāradaṃ.
1221s1221||2221s1212
Namo te
purisājañña, ~ yo tvaṃ
dujjayam-ajjhagā,
38
J2212s1222||1221s1212
Jetvāna Maccuno
senaṃ ~
vimokkhena anāvaraṃ.
1122s1221||2122s1212
Iti hetaṃ namassanti ~
devatā pattamānasaṃ,
2121s1221||2121s1212
Tañ-hi tassa na passanti
~ yena
Maccuvasaṃ vaje” ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
3. 4. 4. Pubbanimittasuttaṃ (83)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Yadā bhikkhave devo devakāyā cavanadhammo hoti, pañcassa pubbanimittāni pātubhavanti: mālā milāyanti, vatthāni kilissanti, kacchehi sedā muccanti, kāye dubbaṇṇiyaṃ okkamati, sake devo devāsane nābhiramatī”-ti.
[BJT Page 422] [\x 422/]
Tam-enaṃ bhikkhave devā cavanadhammo ayaṃ devaputto ti iti viditvā tīhi vācāhi anumodanti: “ito bho sugatiṃ gaccha, sugatiṃ [PTS Page 077] [\q 77/] gantvā suladdhalābhaṃ labha, suladdhalābhaṃ labhitvā suppatiṭṭhito bhavāhī”-ti.
Evaṃ vutte aññataro bhikkhu Bhagavantaṃ etad-avoca: “kin-nu kho bhante devānaṃ sugatigamanasaṅkhātaṃ, kiñ-ca bhante devānaṃ suladdhalābhasaṅkhātaṃ, kim-pana bhante devānaṃ suppatiṭṭhitasaṅkhātan”-ti?
“Manussattaṃ kho bhikkhu devānaṃ sugatigamanasaṅkhātaṃ. Yaṃ manussabhūto samāno Tathāgatappavedite dhammavinaye saddhaṃ paṭilabhati, idaṃ kho pana bhikkhave devānaṃ suladdhalābhasaṅkhātaṃ. Sā kho panassa saddhā niviṭṭhā hoti mūlajātā patiṭṭhitā daḷhā asaṃhāriyā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā Mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ. Idaṃ kho bhikkhave devānaṃ suppatiṭṭhitasaṅkhātan”-ti.
1222s2122||1112s1212
vip
4 39
“Yadā devo
devakāyā ~ cavati
āyusaṅkhayā,
1222s2121||2221s1212
vip
4
Tayo saddā niccharanti ~
devānaṃ anumodataṃ:
1221s1221||1222s1212 pathyā
Ito ho sugatiṃ gaccha ~
manussānaṃ sahavyataṃ,
1212s2222||1122s1212
vip
3
Manussabhūto saddhamme, ~
labha
saddhaṃ anuttaraṃ.
2222s1221||2122s1212 pathyā
x 10
Sā te saddhā
niviṭṭhassa, ~
mūlajātā
patiṭṭhitā,
[PTS Page 078] [\q 78/]
2122s1222||2222s1212
Yāvajīvaṃ
asaṃhīrā, ~ saddhamme suppavedite.
2121s1222||1221s1211
Kāyaduccaritaṃ
hitvā,
~ vacīduccaritāni ca,
1221s1222||2222s1212
Manoduccaritaṃ
hitvā, ~
yañ-caññaṃ
dosasañhitaṃ.
2211s1222||2211s1212
Kāyena kusalaṃ
katvā,
~ vācāya kusalaṃ bahuṃ,
1121s1222||2122s1212
Manasā kusalaṃ
katvā,
~ appamāṇaṃ
nirūpadhiṃ
1221s1222||2222s1212
Tato opadhikaṃ
puññaṃ, ~ katvā
dānena taṃ
bahuṃ,
A2212s2222||2122s1211
vip
3
Aññe pi macce
saddhamme ~
brahmacariye
nivesaya.
40
1211s1221||2222s1212
Imāya
anukampāya ~
devā devaṃ yadā vidū,
1221s1221||2121s1212
Cavantaṃ anumodanti ~ ehi
deva
punappunan”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
[BJT Page 424] [\x 424/]
3. 4. 5. Bahujanahitasuttaṃ (84)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tayome bhikkhave 41 puggalā loke uppajjamānā uppajjanti bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame tayo?
Idha bhikkhave Tathāgato loke uppajjati Arahaṃ Sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno Sugato lokavidū [PTS Page 079] [\q 79/] anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ Buddho Bhagavā. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Ayaṃ bhikkhave paṭhamo puggalo loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.
Puna ca paraṃ bhikkhave tasseva satthusāvako Arahaṃ hoti khīṇāsavo vusitavā katakaraṇiyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaññojano 42 sammad-aññā vumutto. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Ayaṃ bhikkhave dutiyo puggalo loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.
Puna ca paraṃ bhikkhave tasseva satthusāvako sekho hoti pāṭipado bahussuto sīlavatupapanno. So pi dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Ayaṃ bhikkhave tatiyo puggalo loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”-ti.
[BJT Page 426] [\x 426/]
2212s2,11s2122
Tuṭṭhubha
x11
“Satthā hi
loke
paṭhamo mahesī,
2212,s212s2122
Tassanvayo sāvako
bhāvitatto,
[PTS Page 080] [\q 80/]
1212,s211s2122
Athāparo
pāṭipado
pi sekho,
1212,s211s2122
Bahussuto
sīlavatūpapanno
2212,s211s2122
Ete tayo
devamanussaseṭṭhā,
1212,s211s2122
Pabhaṅkarā
dhammamudīrayantā,
1212s1,11s2122
Apāpuranti amatassa
dvāraṃ,
2212s21,1s2122
Yogā pamocenti bahujjane
te.
2212s21,1s2121
Ye satthavāhena
anuttarena,
1212,s211s2121
Sudesitaṃ
maggam-anukkamanti,
1212s21,1s2122
Idheva dukkhassa karonti
antaṃ,
2212s2,11s21212
Jagatī
Ye appamattā Sugatassa
sāsane” ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
3. 4. 6. Asubhānupassīsuttaṃ (85)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Asubhānupassī bhikkhave kāyasmiṃ viharatha; ānāpānasati ca vo ajjhattaṃ parimukhaṃ sūpaṭṭhitā hotu; sabbasaṅkhāresu aniccānupassino viharatha. Asubhānupassīnaṃ bhikkhave kāyasmiṃ viharataṃ yo subhāya dhātuyā rāgānusayo so pahīyati; ānāpānasatiyā ajjhattaṃ parimukhaṃ sūpaṭṭhitāya ye [PTS Page 081] [\q 81/] bāhirā vitakkāsayā vighātapakkhikā te na honti; sabbasaṅkhāresu aniccānupassīnaṃ viharataṃ yā avijjā sā pahīyati yā vijjā sā uppajjatī”-ti.
A1212s2222||2222s1212
vip
3
“Asubhānupassī
kāyasmiṃ ~ ānāpāne
patissato,
2122s1112||2222s12121
vip
1
43
Sabbasaṅkhārasamathaṃ
~
passaṃ ātāpi sabbadā,
[BJT Page 428] [\x 428/]
1222s1221||1221s1211 pathyā
x 2
Sa ve sammaddaso bhikkhu ~ yato
tattha
vimuccati,
A1222s1222||1222s1212
Abhiññāvosito
santo
~ sa ve yogātigo munī”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
3. 4. 7. Dhammānudhammapaṭipannasuttaṃ (86)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Dhammānudhammapaṭipannassa bhikkhuno ayam-anudhammo hoti veyyākaraṇāya dhammānudhammapaṭipanno yan-ti, bhāsamāno dhammañ-ñeva bhāsati no adhammaṃ, vitakkayamāno vā dhammavitakkañ-ñeva vitakketi no adhammavitakkaṃ. Tad-ubhayaṃ abhinivajjetvā upekkhako viharati sato sampajāno” ti.
[PTS Page 082] [\q 82/]
2222s2112||2211s1212
vip
2
“Dhammārāmo
dhammarato ~ dhammaṃ anuvicintayaṃ,
2212s1221||22211s1211 pathyā
x 3
Dhammaṃ anussaraṃ
bhikkhu ~
saddhammā na paribhāyati.
1221s1222||1221s1212
Caraṃ vā yadi
vā
tiṭṭhaṃ ~ nisinno uda vā
sayaṃ,
A2221s1222||2122s1212
Ajjhattaṃ samayaṃ
cittaṃ
~ santim-evādhigacchatī”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
[BJT Page 430] [\x 430/]
3. 4. 8. Andhakaraṇasuttaṃ (87)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tayome bhikkhave akusalavitakkā andhakaraṇā acakkhukaraṇā aññāṇakaraṇā paññānirodhikā vighātapakkhikā anibbānasaṃvattanikā. Katame tayo?
Kāmavitakko bhikkhave andhakaraṇo acakkhukaraṇo aññāṇakaraṇo paññānirodhiko vighātapakkhiko anibbānasaṃvattaniko; vyāpādavitakko bhikkhave andhakaraṇo acakkhukaraṇo aññāṇakaraṇo paññānirodhiko vighātapakkhako anibbānasaṃvattaniko; vihiṃsāvitakko bhikkhave andhakaraṇo acakkhukaraṇo aññāṇakaraṇo paññānirodhiko vighātapakkhiko anibbānasaṃvattaniko.
Ime kho bhikkhave tayo akusalavitakkā andhakaraṇā acakkhukaraṇā aññāṇakaraṇā paññānirodhikā vighātapakkhikā anibbānasaṃvattanikā.
Tayome bhikkhave kusalavitakkā anandhakaraṇā cakkhukaraṇā ñāṇakaraṇā paññāvuddhikā avighātapakkhikā nibbānasaṃvattanikā. Katame tayo?
Nekkhammavitakko bhikkhave anandhakaraṇo cakkhukaraṇo ñāṇakaraṇo paññāvuddhiko avighātapakkhiko nibbānasaṃvattaniko; avyāpādavitakko bhikkhave anandhakaraṇo cakkhukaraṇo ñāṇakaraṇo paññāvuddhiko avighātapakkhiko nibbānasaṃvattaniko; avihiṃsāvitakko bhikkhave anandhakaraṇo cakkhukaraṇo ñāṇakaraṇo paññāvuddhiko avighātapakkhiko nibbānasaṃvattaniko.
[PTS Page 083] [\q 83/]
Ime kho bhikkhave tayo kusalavitakkā anandhakaranā cakkhunakaraṇā ñāṇakaraṇā paññāvuddhikā avighātapakkhikā nibbānasaṃvattanikā” ti.
[BJT Page 432] [\x 432/]
1212s2,11s21212
Jagatī
x2
“Tayo vitakke kusale
vitakkaye,
1211,s111s21212 44
Tayo
pana akusale nirākare,
1212s21,1s2121
Tuṭṭþubha
Sa ve vitakkāni
vicāritāni,
1212s21,1s21212
Jagatī
x3
Sameti
vuṭṭhīva
rajaṃ samūhataṃ.
1212s211s21212
Sa ve vitakkūpasamena
cetasā,
1212,s211s21212
Idheva so santipadaṃ
samajjhagā”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
3. 4. 9. Antarāmalasuttaṃ (88)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tayome bhikkhave antarāmalā antarā-amittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā. Katame tayo? Lobho bhikkhave antarāmalo antarā-amitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko; doso bhikkhave antarāmalo antarā-amitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko; moho bhikkhave antarāmalo antarā-amitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko. Ime kho bhikkhave tayo antarāmalā antarā-amittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā” ti.
A1211s1222||2222s1212
pathyā
x 18
45
“Anatthajanano
lobho ~ lobho
cittappakopano,
1121s1222||2122s1211
Bhayam-antarato
jātaṃ ~
taṃ jano nāvabujjhati.
[PTS Page 084] [\q 84/]
2222s1221||2222s1211
Luddho atthaṃ na
jānāti ~ luddho dhammaṃ na passati,
2212s1221||2221s1212
Andhantamaṃ
tadā hoti ~
yaṃ lobho sahate naraṃ.
[BJT Page 434] [\x 434/]
2122s1221||2122s1211
Yo ca lobhaṃ
pahatvāna ~
lobhaneyye na lubbhati,
2212s1222||1122s1212
Lobho pahīyate
tamhā ~
udabindū va pokkharā.
1211s1222||2222s1212
Anatthajanano doso ~ doso
cittappakopano,
1121s1222||2122s1211
Bhayam-antarato
jātaṃ ~
taṃ jano nāvabujjhati.
2222s1221||2222s1211
Duṭṭho
atthaṃ na
jānāti ~ duṭṭho
dhammaṃ na passati,
A2212s1221||2221s1212
Andhantamaṃ
tadā hoti ~
yaṃ doso sahate naraṃ.
2122s1221||2122s1211
Yo ca dosaṃ
pahatvāna ~
dosaneyye na dussati,
2212s1222||2122s1212
Doso pahīyate
tamhā ~
tālapakkaṃ va bandhanā.
1211s1222||2222s1212
Anatthajanano moho ~ moho
cittappakopano,
1121s1222||2122s1211
Bhayam-antarato
jātaṃ ~
taṃ jano nāvabujjhati.
2222s1221||2222s1211
Mūḷho
atthaṃ na
jānāti ~ mūḷho
dhammaṃ na passati,
A2212s1221||2221s1212
Andhantamaṃ
tadā hoti ~
yaṃ moho sahate naraṃ.
[PTS Page 085] [\q 85/]
2122s1221||2122s1211
Yo ca mohaṃ
pahatvāna ~
mohaneyye na muyhati,
2212s1222||2221s1212
Mohaṃ vihanti so
sabbaṃ ~
ādicco-v-udayaṃ taman”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
3. 4. 10. Devadattasuttaṃ (89)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tīhi bhikkhave asaddhammehi abhibhūto pariyādinnacitto Devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho. Katamehi tīhi?
[BJT Page 436] [\x 436/]
Pāpicchāya bhikkhave abhibhūto pariyādinnacitto Devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho; pāpamittatāya bhikkhave abhibhūto pariyādinnacitto Devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho; sati ko pana uttarikaraṇīye oramattakena visesādhigamena antarā vosānaṃ āpādī-ti.
Imehi kho bhikkhave tīhi asaddhammehi abhibhūto pariyādinnacitto Devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho” ti.
2212s1222||2221s1211 pathyā
x4
“Mā
jātu koci
lokasmiṃ ~ pāpiccho upapajjatu,
1112s1221||2222s1211
Tadaminā pi
jānātha
~ pāpicchānaṃ yathā gati.
[PTS Page 086] [\q 86/]
2121s1222||2122s1212
Paṇḍito ti
samaññāto ~ bhāvitatto ti
sammato,
J1211s1222||2122s1212
Jalaṃ va yasasā
aṭṭhā ~ Devadatto ti vissuto.
2121ss1122||2212s1212
vip
5
So
pamāṇam-anuciṇṇo 46 ~ āsajja naṃ
Tathāgataṃ,
A1211s1222||1222s1212 pathyā
x 2
Avīcinirayaṃ
patto ~
catudvāraṃ bhayānakaṃ.
1221s1222||2122s1212
Aduṭṭhassa hi
yo dubbhe ~
pāpakammaṃ akubbato,
1212s2111||2122s1212
vip
2
Tam-eva pāpaṃ
phusati ~
duṭṭhacittaṃ
anādaraṃ,
1221s1221||2221s1212
Samuddaṃ visakumbhena ~ yo
maññeyya padūsituṃ,
1221s1221||22121212
Na so tena padūseyya ~
yasmā
47 hi udadhī 48 mahā.
2121s1212||2221s1211
Anuṭṭþubha
Evam-eva
Tathāgataṃ ~ yo
vādena vihiṃsati,
[PTS Page 087] [\q 87/]
1212s2122||2221s1211
vip
4
Samaggataṃ
santacittaṃ ~
vādo tamhi na rūhati.
2122s2221||2122s1212
x 2 49
Tādisaṃ
mittaṃ kubbetha ~
tañ-ca seveyya paṇḍito,
2122s1221||1222s1212
Yassa maggānugo bhikkhu
~
khayaṃ dukkhassa pāpuṇe” ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
Catuttho vaggo
Tassuddānaṃ:
Vitakkā sakkāra sadda ~ cavamāna loke
asubhaṃ, 50
Dhamma-andhakāra
malaṃ ~ Devadatto ti te dasā-ti.
[BJT Page 438] [\x 438/]
3. 5. 1. Aggappasādasuttaṃ (90)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tayome bhikkhave aggappasādā. Katame tayo?
Yāvatā bhikkhave sattā apadā vā dipadā vā catuppadā vā bahuppadā vā rūpino vā arūpino vā saññino vā asaññino vā nevasaññināsaññino vā, Tathāgato tesaṃ aggam-akkhāyati yadidaṃ Arahaṃ Sammāsambuddho. [PTS Page 088] [\q 88/] Ye bhikkhave Buddhe pasannā agge te pasannā, agge kho pana pasannānaṃ aggo vipāko hoti.
Yāvatā bhikkhave dhammā saṅkhatā vā asaṅkhatā vā virāgo tesaṃ aggam-akkhāyati yadidaṃ madanimmadano pipāsavinayo ālayasamugghāto vaṭṭupacchedo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. 51 Ye bhikkhave virāge dhamme pasannā agge te pasannā, agge kho pana pasannānaṃ aggo vipāko hoti.
Yāvatā bhikkhave saṅghā vā gaṇā va Tathāgatasāvakasaṅgho tesaṃ aggam-akkhāyati yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭhapurisapuggalā, esa Bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Ye bhikkhave saṅghe pasannā agge te pasannā agge kho pana pasannānaṃ aggo vipāko hoti.
Ime kho bhikkhave tayo aggappasādā” ti.
A2122s1222||2222s1212 pathyā
x 4
“Aggato ve
pasannānaṃ
~ aggaṃ dhammaṃ vijānataṃ,
A2222s1222||2122s1212
Agge Buddhe
pasannānaṃ ~
dakkhiṇeyye anuttare.
[BJT Page 440] [\x 440/]
2222s1222||1221s1212
Agge dhamme
pasannānaṃ ~
virāgūpasame sukhe,
2222s1222||2222s1212
Agge saṅghe
pasannānaṃ
~ puññakkhette anuttare.
[PTS Page 089] [\q 89/]
2222s2112||2222s1211
vip
2
Aggasmiṃ
dānaṃ
dadataṃ ~ aggaṃ puññaṃ
pavaḍḍhati,
A2221s1221||1221s1212 pathyā
Aggaṃ āyu ca
52 vaṇṇo ca ~
yaso kitti sukhaṃ
balaṃ.
2212s2222||2121s1212
vip
3
Aggassa dātā
medhāvī ~ aggadhammasamāhito,
2122s1222||2222s1212 pathyā
Devabhūto manusso
vā ~
aggappatto pamodatī”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā iti me sutan-ti.
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Antam-idaṃ bhikkhave jīvikānaṃ yadidaṃ piṇḍolyaṃ, abhisāpoyaṃ bhikkhave lokasmiṃ piṇḍolo vicarasi pattapāṇī-ti. Tañ-ca kho etaṃ bhikkhave kulaputtā upenti attavasikā attavasaṃ paṭicca, neva rājābhinītā na corābhinītā na iṇaṭṭhā na bhayaṭṭhā na ājīvikapakatā. Api ca kho otiṇṇamhā jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi dukkhābhikiṇṇā dukkhaparetā appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā-ti.
Evaṃ pabbajito cāyaṃ bhikkhave kulaputto [PTS Page 090] [\q 90/] hoti abhijjhālū kāmesu tibbasārāgo byāpannacitto paduṭṭhamanasaṅkappo muṭṭhassati asampajāno asamāhito vibbhantacitto pākatindriyo. Seyyathāpi bhikkhave chavālātaṃ ubhato padittaṃ majjhe gūthagataṃ neva gāme kaṭṭhatthaṃ pharati na araññe, tathūpamāhaṃ bhikkhave imaṃ puggalaṃ vadāmi gihībhogā ca parihīno sāmaññatthañ-ca na paripūretī”-ti.
[BJT Page 442] [\x 442/]
1222s11122||2222s1212
pathyā
“Gihībhogā
ca
parihīno ~
sāmaññatthañ-ca dubbhago,
11212s21121||1222s1211
vip
3 53
Paridhaṃsamāno
pakireti ~
chavālātaṃ va nassati.
2212s2112||2122s1212
vip
2
Kāsāvakaṇṭhā
bahavo ~ pāpadhammā
asaññatā,
2222s1221||11221s1212
pathyā
x 3
Pāpā
pāpehi kammehi
~ nirayaṃ te upapajjare.
2212s1222||2221s1212
Seyyo ayogulo 53a bhutto ~ tatto
aggisikhūpamo,
2222s1222||2122s1212
Yañ-ce
bhuñjeyya
dussīlo ~
raṭṭhapiṇḍaṃ
asaññato” ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
3. 5. 3. Saṅghāṭikaṇṇasuttaṃ (92)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Saṅghāṭikaṇṇe ce pi bhikkhave [PTS Page 091] [\q 91/] bhikkhu gahetvā piṭṭhito piṭṭhito anubaddho assa, pāde pādaṃ nikkhipanto, so ca hoti abhijjhālū kāmesu tibbasārāgo byāpannacitto paduṭṭhamanasaṃkappo muṭṭhassati asampajāno asamāhito vibbhantacitto pākatindriyo atha kho so ārakā va mayhaṃ, ahaṃ ca tassa. Taṃ kissa hetu? Dhammaṃ hi so bhikkhave bhikkhu na passati dhammaṃ apassanto na maṃ passati.
Yojanasate ce pi so bhikkhave bhikkhu vihareyya so ca hoti anabhijjhālū kāmesu na tibbasārāgo abyāpannacitto appaduṭṭhamanasaṃkappo upaṭṭhitasati sampajāno samāhito ekaggacitto saṃvutindriyo, atha kho so santike va mayhaṃ, ahaṃ ca tassa. Taṃ kissa hetu? Dhammaṃ hi so bhikkhave bhikkhu passati dhammaṃ passanto maṃ passatī”-ti.
[BJT Page 444] [\x 444/]
1122s1221||1221s1212
pathyā
x 7
“Anubaddho pi ce assa ~
mahiccho
ca vighātavā,
2212s1221||2121s1212
Ejānugo anejassa ~
nibbutassa
anibbuto,
2222s1221||2122s1212
Giddho so vītagedhassa ~
passa
yāvañ-ca ārakā.
2121s1221||2122s1212
So ca
dhammam-abhiññāya ~
dhammam-aññāya
paṇḍito,
[PTS Page 092] [\q 92/]
1121s1221||1222s1211
Rahado va nivāte ca ~
anejo
vūpasammati.
1222s1221||2121s1212
Anejo so anejassa ~ nibbutassa ca
nibbuto,
A1222s1221||2122s1212
Agiddho vītagedhassa ~
passa
yāvañ-ca santike” ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tayome bhikkhave aggī. Katame tayo? Rāgaggi dosaggi mohaggi. Ime kho bhikkhave tayo aggī” ti.
2211s1122||2222s1212
vip
5
“Rāgaggi
dahati macce, ~
ratte kāmesu mucchite,
2211s1222||1222s1212 pathyā
x 3
Dosaggi pana byāpanne, ~
nare
pāṇānipātino.
2211s1222||2122s1212
Mohaggi pana
sammūḷhe, ~ ariyadhamme
akovide,
2222s1221||2221s1212
Ete aggī
ajānanti, ~
sakkāyābhiratā pajā.
2212s1112||1222s1212
vip
1
Te
vaḍḍhayanti
nirayaṃ ~ tiracchānañ-ca yoniyo,
[PTS Page 093] [\q 93/]
A1122s1112||1222s1212
vip
1
Asuraṃ
pettivisayaṃ ~
amuttā Mārabandhanā.
2122s1222||2222s1212
pathyā x 4
Ye ca rattindivā
yuttā ~
Sammāsambuddhasāsane,
2222s1222||2211s1212
Te nibbāpenti
rāgaggiṃ ~ niccaṃ
asubhasaññino.
2221s1221||2221s1212
Dosaggiṃ pana
mettāya ~
nibbāpenti naruttamā,
2221s1221||2222s1212
Mohaggiṃ pana
paññāya ~ yāyaṃ
nibbedhagāminī.
2222s2112||2211s1212
vip
2
Te nibbāpetvā
nipakā ~ rattindivam-atanditā,
1221s1221||1222s1212 pathyā
Asesaṃ parinibbanti ~
asesaṃ
dukkham-accaguṃ.
2212s2112||2122s1212
vip
2
Ariyaddasā
vedaguno ~
sammad-aññāya
paṇḍitā,
J2211s1221||2221s1212 pathyā
Jātikkhayam-abhiññāya
~ nāgacchanti punabbhavan”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
3. 5. 5. Upaparikkhasuttaṃ (94)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tathā tathā bhikkhave bhikkhu upaparikkheyya [PTS Page 094] [\q 94/] yathā yathāssa upaparikkhato bahiddhā cassa vīññāṇaṃ avikkhittaṃ hoti visaṭaṃ, ajjhattaṃ asaṇṭhitaṃ anupādāya na paritasseyya, bahiddhā cassa bhikkhave viññāṇe avikkhitte avisaṭe sati ajjhattaṃ asaṇṭhite anupādāya aparitassato āyatiṃ jātijarāmaraṇadukkhasamudayasambhavo na hotī”-ti.
2121|1221||2122s1212 pathyā
x 2
“Sattasaṅgapahīṇassa
~ nettichinnassa bhikkhuno,
2222s1222||2121s1212
Vikkhīṇo
jātisaṃsāro ~ natthi tassa
punabbhavo” ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
3. 5. 6. Kāmūpapattisuttaṃ (95)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Tisso imā bhikkhave kāmuppattiyo. Katamā tisso? Paccupaṭṭhitakāmā, nimmānaratino, paranimmitavasavattino. Imā kho bhikkhave tisso kāmuppattiyo” ti.
[BJT Page 448] [\x 448/]
2121s1221||2221s1212 pathyā
x 5
“Paccupaṭṭhitakāmā
ca ~ ye devā vasavattino,
2211s1222||2222s1212
Nimmānaratino
devā ~ ye
caññe kāmabhogino.
2122s1222||2222s1212
Itthabhāvaññathābhāvaṃ
~ saṃsāraṃ nātivattare,
2122s1222||2122s1212
Etam-ādīnavaṃ
ñatvā ~ kāmabhogesu
paṇḍito,
2212s1222||2222s1212
Sabbe pariccaje kāme ~
ye
dibbā ye ca mānusā.
[PTS Page 095] [\q 95/]
11212s1112||2222s1212
vip
1
Piyarūpasātagadhitaṃ
~
chetvā sotaṃ duraccayaṃ,
A1221s1221||1222s1212 pathyā
Asesaṃ parinibbanti ~
asesaṃ
dukkham-accaguṃ.
2212s2112||2122s1212
vip
2
Ariyaddasā
vedaguno ~
sammad-aññāya
paṇḍitā,
J2211s1221||2221s1212 pathyā
Jātikkhayam-abhiññāya
~ nāgacchanti punabbhavan”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Kāmayogayutto bhikkhave bhavayogayutto āgāmī hoti āgantā itthattaṃ. Kāmayogavisaññutto bhikkhave bhavayogayutto anāgāmī hoti anāgantā itthattaṃ. Kāmayogavisaññutto bhikkhave bhavayogavisaññutto Arahaṃ hoti khīṇāsavo” ti.
2122s1222||1122s1212 pathyā
x 4
“Kāmayogena
saṃyuttā ~ bhavayogena cūbhayaṃ,
[PTS Page 096] [\q 96/]
2222s1222||2111s1212 54
Sattā gacchanti
saṃsāraṃ ~
jātimaraṇagāmino.
2122s1221||2222s1212
Ye ca kāme
pahatvāna, ~
appattā āsavakkhayaṃ,
1122s1222||1222s1212
Bhavayogena
saṃyuttā ~
anāgāmī ti vuccare.
2122s1212||2121s1212
Anuṭṭhubha
Ye ca kho
chinnasaṃsayā, 55 ~
khīṇamānapunabbhavā,
2222s1222||2222s1212 pathyā
Te ve pāraṃ
gatā loke
~ ye pattā āsavakkhayan”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
Tatiyabhāṇavāraṃ 56
[BJT Page 450] [\x 450/]
3. 5. 8. Kalyāṇasīlasuttaṃ (97)
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Kalyāṇasīlo bhikkhave bhikkhu kalyāṇadhammo kalyāṇapañño imasmiṃ dhammavinaye kevalī vusitavā uttamapuriso ti vuccati.
Kathañ-ca bhikkhave bhikkhu kalyāṇasīlo hoti? Idha bhikkhave bhikkhu sīlavā hoti pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati, ācāragocarasampanno anumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Evaṃ kho bhikkhave bhikkhu kalyāṇasīlo hoti: iti kalyāṇasīlo.
Kalyāṇadhammo ca kathaṃ hoti? Idha bhikkhave bhikkhu sattannaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhāvanānuyogam-anuyutto viharati. Evaṃ kho bhikkhave bhikkhu kalyāṇadhammo hoti: iti kalyāṇasīlo kalyāṇadhammo.
Kalyāṇapañño ca kathaṃ hoti? [PTS Page 097] [\q 97/] Idha bhikkhave bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Evaṃ kho bhikkhave bhikkhu kalyāṇapañño hoti: iti kalyāṇasīlo kalyāṇadhammo kalyāṇapañño imasmiṃ dhammavinaye kevalī vusitavā uttamapuriso ti vuccatī”-ti.
2122s1221||1122s1212 pathyā
x 2
“Yassa kāyena
vācāya ~ manasā natthi
dukkaṭaṃ,
2222s1221||2122s1212
Taṃ ve
kalyāṇasīlo ti ~ āhu
bhikkhuṃ
hirīmanaṃ.
2122s1212||2122s1212
Anuṭṭhubha
Yassa dhammā
subhāvitā ~ satta sambodhagāmino,
2222s1221||2122s1212 pathyā
x 5
Taṃ ve
kalyāṇadhamme
ti ~ āhu bhikkhuṃ anussadaṃ.
2221s1221||1211s1212
Yo dukkhassa
pajānāti ~
idheva khayam-attano,
2222s1221||2122s1212
Taṃ ve
kalyāṇapañño ti ~
āhu bhikkhuṃ
anāsavaṃ.
[BJT Page 452] [\x 452/]
2122s1222||1222s1212
Tehi dhammehi sampannaṃ ~
anīghaṃ chinnasaṃsayaṃ,
A1122s1221||2122s1212
Asitaṃ sabbalokassa ~
āhu
sabbappahāyinan”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
[PTS Page 098] [\q 98/]
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Dvemāni bhikkhave dānāni āmisadānañ-ca dhammadānañ-ca, etad-aggaṃ bhikkhave imesaṃ dvinnaṃ dānānaṃ yadidaṃ dhammadānaṃ. Dveme bhikkhave saṃvibhāgā āmisasaṃvibhāgo ca dhammasaṃvibhāgo ca, etad-aggaṃ bhikkhave imesaṃ dvinnaṃ saṃvibhāgānaṃ yadidaṃ dhammasaṃvibhāgo. Dveme bhikkhave anuggahā āmisānuggaho ca dhammānuggaho ca, etad-aggaṃ bhikkhave imesaṃ dvinnaṃ anuggahānaṃ yadidaṃ dhammānuggaho” ti.
1212s2,11s21212
Jagatī
x2
“Yam-āhu
dānaṃ
paramaṃ anuttaraṃ,
2212s2,11s21212
Yaṃ
saṃvibhāgaṃ
Bhagavā avaṇṇayī,
2212s21,1s2122
Tuṭṭþubha
x2
Aggamhi khettamhi pasannacitto,
2212s2,211s2122
Viññū
pajānaṃ ko na yajetha kāle.
2212s21,1s21212
Jagatī
x4
Ye ceva bhāsanti
suṇanti
cūbhayaṃ,
1212s2,11s21212
Pasannacittā Sugatassa
sāsane,
2212s2,11s21211
Tesaṃ sÖ attho
paramo
visujjhati,
2212s2,11s21212
Ye appamattā Sugatassa
sāsane” ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
[BJT Page 454] [\x 454/]
Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:
“Dhammenāhaṃ bhikkhave tevijjaṃ brāhmaṇaṃ paññāpemi nāññaṃ lapitalāpanamattena. Kathañ-ca bhikkhave dhammena tevijjaṃ brāhmaṇaṃ paññāpemi nāññaṃ lapitalāpanamattena?
Idha bhikkhave bhikkhu anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathīdaṃ: [PTS Page 099] [\q 99/] ekam-pi jātiṃ, dve pi jātiyo, tisso pi jātiyo, catasso pi jātiyo, pañca pi jātiyo, dasa pi jātiyo, vīsam-pi jātiyo, tiṃsam-pi jātiyo, cattāḷīsam-pi jātiyo, paññāsam-pi jātiyo, jātisatam-pi, jātisahassam-pi, jātisatasahassam-pi, aneke pi saṃvaṭṭakappe, aneke pi vivaṭṭakappe, aneke pi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe, amutrāsaṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evam-āhāro evaṃsukhadukkhapaṭisaṃvedī evam-āyupariyanto. So tato cuto amutra upapādiṃ. 57 Tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evam-āhāro evaṃsukhadukkhapaṭisaṃvedī evam-āyupariyanto. So tato cuto idhūpapanno ti. Iti sākāraṃ sa-uddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Ayam-assa paṭhamā vijjā adhigatā hoti, avijjā vihatā, vijjā uppannā, tamo vihato, āloko uppanno, yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
Puna ca paraṃ bhikkhave bhikkhu dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti: ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā, vacīduccaritena samannāgatā, manoduccaritena samannāgatā, ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā param-maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā, vacīsucaritena samannāgatā, manosucaritena [PTS Page 100] [\q 100/] samannāgatā, ariyānaṃ anupavādakā, sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā param-maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti. Ayam-assa dutiyā vijjā adhigatā hoti, avijjā vihatā, vijjā uppannā, tamo vihato, āloko uppanno, yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
[BJT Page 456] [\x 456/]
Puna ca paraṃ bhikkhave bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayam-assa tatiyā vijjā adhigatā hoti, avijjā vihatā, vijjā uppannā, tamo vihato, āloko uppanno, yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
Evaṃ kho ahaṃ bhikkhave dhammena tevijjaṃ brāhmaṇaṃ paññāpemi nāññaṃ lapitalāpanamattenā”-ti.
2212s2221||2222s1211
vip
3
“Pubbenivāsaṃ
yo vedi
~ saggāpāyañ-ca passati,
A1222s1222||1222s1211 pathyā
x 3
Atho
jātikkhayaṃ patto ~
abhiññā vosito muni.
[PTS Page 101] [\q 101/]
2212s1221||2222s1212
Etāhi tīhi
vijjāhi
~ tevijjo hoti brāhmaṇo,
11212s1222||2211s1212
Tam-ahaṃ vadāmi
tevijjaṃ ~ nāññaṃ
lapitalāpanan”-ti.
Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.
Pañcamo vaggo
Tassuddānaṃ:
Pasādajīvitasaṃghāṭi
~ aggi
upaparikkhayā,
Upapatti kāmakalyāṇaṃ ~
dānaṃ
dhammena tedasā-ti.
Tikanipāto niṭṭhito
Itivuttaka Home Page Table of Contents First Sutta Translation
Ekakanipāto Dukanipāto Tikanipāto Catukkanipāto
Sutta Index (serial order) Sutta Index (alphabetical order)
First Line Index Index of the Metres
Word Index (by sutta number) Word Index (by BJT page number)
End Notes
1 Editor's note: BJT has samphalaṃ and omits ti, presumable by mistake.
2 BJT Note: Phusayitvā - ChS, phussayitvā-Thai; Editor's note: BJT actually prints phassayitvā here, but in 73 below prints phusayitvā, without listing any variants. Changed here for consistency.
3 BJT Note: Vivattayi - ChS
4 BJT Note: Sammadaso - Palm leaf book, Printed book; Saccaddaso - Seen somewhere
5 BJT Note: Vimuttiyā - Palm leaf book, Printed book.
6 BJT Note: Savāhataṃ - In some books.
7 Editor's note: This line is missing in BJT - a printer's error.
8 BJT Note: Nittaṇhā ca - Palm leaf book, Printed book.
9 BJT Note: Abyāpajjaṃ - ChS.
10 Metre: Note that we have 2 successive shorts in 2nd & 3rd positions in this half of the pādayuga, something that is normally avoided; we might have expected to find a reading santīpadaṃ to correct the metre.
11 BJT Note: So upapajjati - Palm leaf book, Printed book - the footnote reference is missing in BJT, but this is where it must belong.
12 Metre: In the first part of the pādayuga we have two successive shorts again, which is normally avoided. The variation is the 6th, which is very rare. PTS has the same reading, but ChS reads vacīsuciṃ, which gives the Anuṭṭhubha variation.
13 BJT Note: (Kāya)suci - Palm leaf book, Printed book.
14 Metre: As in the previous sutta in the first part of the pādayuga we have two successive shorts, which is normally avoided. The variation is the 6th, which is very rare. PTS has the same reading, but ChS reads vacīmuniṃ.
15 BJT Note: (Kāya)muni - Palm leaf book, Printed book.
16 BJT Note: Bandho - Palm leaf book, Printed book.
17 BJT Note: Abandho - Palm leaf book, Printed book.
18 BJT prints atarī here, but atari above.
19 BJT indrīyāni, printer's error.
20 BJT Note: Micchāvācaṃ abhāsiya - Palm leaf book, Printed book.
21 BJT Note: Sammāvācaṃ abhāsiya - Palm leaf book, Printed book.
22 Metre: Notice that i in ātāpi is m.c.
23 BJT Note: Arūpaṭhāyino - ChS.
24 Editor's note: BJT reads Vuṭṭhīsuttaṃ.
25 Editor's note: BJT reads Pūggalo.
26 Metre: This line, even with counting resolution at the 1st, still doesn't scan properly. Another possible way of construing the pādayuga would be to take the 3rd na as part of the first half of the line, and count Na samaṇe as giving resolution at the first (we would then have vip 4 in this line). We could then count kapaṇa- as also giving resolution at the 1st in the second half of the pādayuga - this would satisfy the metre, but the normal syntax of the verses is against it.
27 Metre: Again it is not possible to scan this line correctly
28 Metre: Notice the rather remarkable resolutions in this line and the next, which give the 3rd vipulā in each case.
29 BJT Note: Bhindanaṃ - in some books; bhindantaṃ - Palm leaf book, Commentary, Printed book.
30 BJT Note: Virāgunaṃ - Palm leaf book, Commentary, Printed book; Virāgikaṃ - In some palm leaf books; Pabhaṅgunaṃ - Thai.
31 BJT Note: Majjhago - Palm leaf book, Commentary, Printed book; Magājjha-Palm leaf book, Commentary.
32 Metre: Notice the most remarkable cadence in this line.
33 Editor's note: BJT - Kalyāṇādimūttikā here, printer's error.
34 Editor's note: BJT prints samissanti 3 times in this paragraph; in the øuddhi Patraya the first instance (only) is corrected to samessanti.
35 Metre: Note that in the 4th pādayuga of these verses we have the reading -virīyaṃ, where an expected sarabhatti vowel is written as a long vowel to suit the metre; in the last pādayuga though the same vowel in the same word really is sarabhatti: -viriyehi.
36 Editor's note: BJT omits the quotation marker, presumably by mistake; it is found in PTS & ChS..
37 Editor's note: BJT prints abhiññāya, PTS & ChS abhiññā.
38 BJT Note: Ajjagū (incorrectly written as Majjagū in BJT) - Palm leaf book; Ajjagu - Palm leaf book, Printed book, Commentary - there is a confusion in the notes in BJT here: 2 notes are given at the bottom of the page, but only one reference in the text.
39 Metre: Note that 2 successive shorts in 2nd & 3rd positions are normally avoided.
40 BJT Note: Nivesaye - Palm leaf book.
41 BJT Note: Bhikkhave is not seen in some books.
42 Editor's note: BJT prints parikkhīṇabhavasaṃyojano, against its normal practice.
43 Metre: Notice that i in ātāpi is m.c.
44 Metre: Note that the 4th syllable is unexpectedly short in the opening. There are no variant readings recorded in BJT, PTS, or ChS.
45 Note that we have 9 verses here one after the other without a single variation, which is very unusual in the Canonical period, though in the Medieval period it became quite common to compose Vatta in the pathyā form only (e. g. Jinacarita opens with 41 pathyā verses).
46 BJT Note: Pamādamanuviṇṇo - Palm leaf book, Printed book.
47 BJT Note: Tasmā - Palm leaf book, Printed book.
48 Editor's note: BJT prints addhī by mistake.
49 Metre: This is not a recognised variation, but it resembles the third vipulā, with a short syllable in 2nd rather than 3rd position.
50 Editor's note: BJT reads asubha and prints the word incorrectly at the beginning of the next line (we should probably read cavamāna lokesubhaṃ m.c.).
51 Editor's note: BJT prints nibbāṇaṃ. BJT wavers in its spelling of this word and forms derived from it. Sometimes we find nibban- and at other times nibbāṇ-; in this edition the spelling has been regularized as nibban-.
52 Editor's note: BJT reads va here, a printer's error.
53 Metre: This is a remarkable verse with no fewer than 3 pairs of resolved syllables; in the first half of the second pādayuga we have to understand that there has been resolution twice to produce the 3rd vipulā. Resolution occurs again in the next verse also.
53a Editor's note: BJT prints ayoguḷo here, but ayogulo in 48 above, changed for consistency.
54 Metre: The second half of this pādayuga has 2 successive shorts in 2nd & 3rd positions going against the normal prosody of the texts.
55 BJT Note: Jinnasaṃsārā - Palm leaf book, Printed book.
56 Editor's note: The 1st recital ends after Sutta No 40 above, and the 3rd one here, but I have been unable to trace where the 2nd recital ends, for some reason it is not printed in BJT, PTS, or ChS. Nor is the end of the 4th recital recorded at the end of the book.
57 BJT Note: Udapādiṃ - Seen somewhere.