Itivuttakapāḷi Tikanipato

   

Itivuttaka Home Page    Table of Contents     First Sutta     Translation

Ekakanipāto     Dukanipāto    Tikanipāto    Catukkanipāto

Sutta Index (serial order)     Sutta Index (alphabetical order)

First Line Index    Index of the Metres

Word Index (by sutta number)     Word Index (by BJT page number)

   

Table of Contents

   

3. 1. 1. Akusalamūlasuttaṃ (50)

3. 1. 2. Dhātusuttaṃ (51)

3. 1. 3. Paṭhamavedanāsuttaṃ (52)

3. 1. 4. Dutiyavedanāsuttaṃ (53)

3. 1. 5. Paṭhama-esanāsuttaṃ (54)

3. 1. 6. Dutiya-esanāsuttaṃ (55)

3. 1. 7. Paṭhama-āsavasuttaṃ (56)

3. 1. 8. Dutiya-āsavasuttaṃ (57)

3. 1. 9. Taṇhāsuttaṃ (58)

3. 1. 10. Māradheyyasuttaṃ (59)

3. 2. 1. Puññakiriyavatthusuttaṃ (60)

3. 2. 2. Cakkhusuttaṃ (61)

3. 2. 3. Indriyasuttaṃ (62)

3. 2. 4. Addhāsuttaṃ (63)

3. 2. 5. Duccaritasuttaṃ (64)

3. 2. 6. Sucaritasuttaṃ (65)

3. 2. 7. Soceyyasuttaṃ (66)

3. 2. 8. Moneyyasuttaṃ (67)

3. 2. 9. Paṭhamarāgasuttaṃ (68)

3. 2. 10. Dutiyarāgasuttaṃ (69)

3. 3. 1. Micchādiṭṭhikammasamādānasuttaṃ (70)

3. 3. 2. Sammādiṭṭhikammasamādānasuttaṃ (71)

3. 3. 3. Nissaraṇīyasuttaṃ (72)

3. 3. 4. Santatarasuttaṃ (73)

3. 3. 5. Puttasuttaṃ (74)

3. 3. 6. Vuṭṭhisuttaṃ (75)

3. 3. 7. Sukhapatthanāsuttaṃ (76)

3. 3. 8. Bhidurasuttaṃ (77)

3. 3. 9. Dhātusaṃsandanasuttaṃ (78)

3. 3. 10. Parihānasuttaṃ (79)

3.4.1. Vitakkasuttaṃ (80)

3. 4. 2. Sakkārasuttaṃ (81)

3. 4. 3. Devasaddasuttaṃ (82)

3. 4. 4. Pubbanimittasuttaṃ (83)

3. 4. 5. Bahujanahitasuttaṃ (84)

3. 4. 6. Asubhānupassīsuttaṃ (85)

3. 4. 7. Dhammānudhammapaṭipannasuttaṃ (86)

3. 4. 8. Andhakaraṇasuttaṃ (87)

3. 4. 9. Antarāmalasuttaṃ (88)

3. 4. 10. Devadattasuttaṃ (89)

3. 5. 1. Aggappasādasuttaṃ (90)

3. 5. 2. Jīvikāsuttaṃ (91)

3. 5. 3. Saṅghāṭikaṇṇasuttaṃ (92)

3. 5. 4. Aggisuttaṃ (93)

3. 5. 5. Upaparikkhasuttaṃ (94)

3. 5. 6. Kāmūpapattisuttaṃ (95)

3. 5. 7. Kāmayogasuttaṃ (96)

3. 5. 8. Kalyāṇasīlasuttaṃ (97)

3. 5. 9. Dānasuttaṃ (98)

3. 5. 10. Tevijjasuttaṃ (99)

 

[BJT Page 378] [\x 378/]
[PTS Page 045] [\q 45/]

 Paṭhamo vaggo

3. 1. 1. Akusalamūlasuttaṃ (50)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tīṇimāni bhikkhave akusalamūlāni. Katamāni tīṇi? Lobho akusalamūlaṃ, doso akusalamūlaṃ, moho akusalamūlaṃ. Imāni kho bhikkhave tīṇi akusalamūlānī”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2222s1221||1122s1212    pathyā x 2
“Lobho doso ca moho ca ~ purisaṃ pāpacetasaṃ,

            2212s1222||1122s1212
Hiṃsanti attasambhūtā ~ tacasāraṃ va samphalan"-ti. 1

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 1. 2. Dhātusuttaṃ (51)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tisso imā bhikkhave dhātuyo. Katamā tisso? Rūpadhātu, arūpadhātu, nirodhadhātu. Imā kho bhikkhave tisso dhātuyo” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2121s1221||1221s1212    pathyā x 4
“Rūpadhātupariññāya ~ arūpesu asaṇṭhitā,

[PTS Page 046] [\q 46/]

            1222s1221||2122s1212
Nirodhe ye vimuccanti ~ te janā Maccuhāyino.

            2211s1222||1122s1212
Kāyena amataṃ dhātuṃ ~ phusayitvā 2 nirūpadhiṃ,

            U1121s1222||2122s1212
Upadhippaṭinissaggaṃ ~ sacchikatvā anāsavo,

            2212s2222||1221s1212    vip 3
Deseti Sammāsambuddho ~ asokaṃ virajaṃ padan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 380] [\x 380/]

 

3. 1. 3. Paṭhamavedanāsuttaṃ (52)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tisso imā bhikkhave vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Imā kho bhikkhave tisso vedanā”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            1212s2122||1222s1212    vip 4
“Samāhito sampajāno ~ sato Buddhassa sāvako,

            2121s1221||2122s1212    pathyā x 3
Vedanā ca pajānāti ~ vedanānañ-ca sambhavaṃ.

            2122s1221||2211s1212
Yattha cetā nirujjhanti ~ maggañ-ca khayagāminaṃ,

            2122s1221||2221s1212
Vedanānaṃ khayā bhikkhu ~ nicchāto parinibbuto”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[PTS Page 047] [\q 47/]

 

3. 1. 4. Dutiyavedanāsuttaṃ (53)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā vuttavarahatā'ti me sutaṃ:

“Tisso imā bhikkhave vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā.

Sukhā bhikkhave vedanā dukkhato daṭṭhabbā; dukkhā vedanā sallato daṭṭhabbā; adukkhamasukhā vedanā aniccato daṭṭhabbā. Yato kho bhikkhave bhikkhuno sukhā vedanā dukkhato diṭṭhā hoti, dukkhā vedanā sallato diṭṭhā hoti, adukkhamasukhā vedanā aniccato diṭṭhā hoti, ayaṃ vuccati bhikkhave bhikkhu ariyo sammaddaso acchecchi taṇhaṃ vāvattayi 3 saṃyojanaṃ sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2122s1221||2122s1212    pathyā x 4
“Yo sukhaṃ dukkhatoddakkhi ~ dukkham-addakkhi sallato,

            A1211s1222||2212s1212
Adukkhamasukhaṃ santaṃ ~ addakkhi naṃ aniccato,

            1222s1221||1221s1211
Sa ve sammaddaso 4 bhikkhu ~ yato tattha vimuccati,

            A1222s1222||1222s1212
Abhiññāvosito santo ~ sa ve yogātigo munī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 382] [\x 382/]
[PTS Page 048] [\q 48/]

 

3. 1. 5. Paṭhama-esanāsuttaṃ (54)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tisso imā bhikkhave esanā. Katamā tisso? Kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā. Imā kho bhikkhave tisso esanā” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            1212s2122||1222s1212    vip 4
“Samāhito sampajāno ~ sato Buddhassa sāvako,

            2121s1221||2122s1212    pathyā x 3
Esanā ca pajānāti ~ esanānañ-ca sambhavaṃ.

            2122s1221||2211s1212
Yattha cetā nirujjhanti ~ maggañ-ca khayagāminaṃ,

            2122s1221||2221s1212
Esanānaṃ khayā bhikkhu ~ nicchāto parinibbuto”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 1. 6. Dutiya-esanāsuttaṃ (55)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tisso imā bhikkhave esanā. Katamā tisso? Kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā. Imā kho bhikkhave tisso esanā” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2212s1212||2122s1211    Anuṭṭhubha
“Kāmesanā bhavesanā ~ brahmacariyesanā saha,

            I1121s1122||2222s1212    vip 5
Iti saccaparamāso ~ diṭṭhiṭṭhānā samussayā,

            2121s1221||2211s1212    pathyā x 3
Sabbarāgavirattassa ~ taṇhakkhayavimuttino, 5

[PTS Page 049] [\q 49/]

            2121s1222||2222s1212
Esanā paṭinissaṭṭhā, ~ diṭṭhiṭṭhānā samūhatā,

            2122s1221||1221s1212
Esanānaṃ khayā bhikkhu ~ nirāso akathaṃkathī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 384] [\x 384/]

 

3. 1. 7. Paṭhama-āsavasuttaṃ (56)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tayome bhikkhave āsavā. Katame tayo? Kāmāsavo, bhavāsavo, avijjāsavo. Ime kho bhikkhave tayo āsavā” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            1212s2122||1222s1212    vip 4
“Samāhito sampajāno ~ sato Buddhassa sāvako,

            2121s1221||2122s1212    pathyā x 3
Āsave ca pajānāti ~ āsavānañ-ca sambhavaṃ,

            2122s1221||2211s1212
Yattha cetā nirujjhanti ~ maggañ-ca khayagāminaṃ,

            2122s1221||2221s1212
Āsavānaṃ khayā bhikkhu ~ nicchāto parinibbuto” ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 1. 8. Dutiya-āsavasuttaṃ (57)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tayome bhikkhave āsavā. Katame tayo? Kāmāsavo, bhavāsavo, avijjāsavo. Ime kho bhikkhave tayo āsavā” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

[PTS Page 050] [\q 50/]

            2122s1222||1221s1212    pathyā x 3
“Yassa kāmāsavo khīṇo ~ avijjā ca varājitā,

            1212s1222||2122s1211
Bhavāsavo parikkhīno ~ vippamutto nirūpadhi,

            2212s1222||2222s1211
Dhāreti antimaṃ dehaṃ ~ jetvā Māraṃ savāhanan”-ti. 6

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti. 7

[BJT Page 386] [\x 386/]

 

3. 1. 9. Taṇhāsuttaṃ (58)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tisso imā bhikkhave taṇhā. Katamā tisso? Kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā. Imā kho bhikkhave tisso taṇhā” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2222s1222||2122s1212    pathyā
“Taṇhāyogena saṃyuttā ~ rattacittā bhavābhave,

            2212s2221||1222s1212    vip 3
Te yogayuttā Mārassa ~ ayogakkhemino janā,

            2222s1222||2111s1212    pathyā x 3
Sattā gacchanti saṃsāraṃ ~ jātimaraṇagāmino.

            2122s1221||2122s1212
Ye ca taṇhaṃ pahatvāna ~ vītataṇhā 8 bhavābhave,

            2122s1222||2222s1212
Te ca pāraṃgatā loke ~ ye pattā āsavakkhayan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 1. 10. Māradheyyasuttaṃ (59)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tīhi bhikkhave dhammehi samannāgato [PTS Page 051] [\q 51/] bhikkhu atikkamma Māradheyyaṃ ādicco va virocati. Katamehi tīhi? Idha bhikkhave bhikkhu asekhena sīlakkhandhena samannāgato hoti, asekhena samādhikkhandhena samannāgato hoti, asekhena paññākkhandhena samannāgato hoti. Imehi kho bhikkhave tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu atikkamma Māradheyyaṃ ādicco va virocatī”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2212s1221||2122s1212    pathyā
“Sīlaṃ samādhi paññā ca ~ yassa ete subhāvitā

            A1221s2122||2221s1211    vip 4
Atikkamma Māradheyyaṃ ~ ādicco va virocatī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

Vaggo paṭhamo

Tassuddānaṃ:
Mūladhātu atha vedanā duve
Esanā ca duve āsavā duve
Taṇhāto ca atha Māradheyyato
Vaggam-āhu paṭhaman-ti-m-uttamaṃ.

[BJT Page 388] [\x 388/]

Dutiyo vaggo

3. 2. 1. Puññakiriyavatthusuttaṃ (60)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tīṇimāni bhikkhave puññakiriyavatthūni. Katamāni tīṇi? Dānamayaṃ puññakiriyavatthu, sīlamayaṃ puññakiriyavatthu, bhāvanāmayaṃ puññakiriyavatthu. Imāni kho bhikkhave tīṇi puññakiriyavatthūnī”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

[PTS Page 052] [\q 52/]

            2121s1221||2122s1212    pathyā
“Puññam-eva sÖ sikkheyya ~ āyataggaṃ sukhundrayaṃ,

            2211s2121||2122s1212    vip 4
Dānañ-ca samacariyañ-ca ~ mettacittañ-ca bhāvaye,

            2222s2122||1211s1212    vip 4
Ete dhamme bhāvayitvā ~ tayo sukhasamuddaye,

            A2222s1222||2121s1212    pathyā
Abyāpajjhaṃ 9 sukhaṃ lokaṃ ~ paṇḍito upapajjatī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 2. 2. Cakkhusuttaṃ (61)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tīṇimāni bhikkhave cakkhūni. Katamāni tīṇi? Maṃsacakkhu, dibbacakkhu, paññācakkhū”-ti. Imāni kho bhikkhave tīṇi cakkhūnī”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2121s2121||2221s1212    vip 4
“Maṃsacakkhu dibbacakkhu ~ paññācakkhu anuttaraṃ,

            2212s1221||2211s1212    pathyā x 2
Etāni tīṇi cakkhūni ~ akkhāsi purisuttamo,

            2122s1222||2222s1212
Maṃsacakkhussa uppādo ~ maggo dibbassa cakkhuno,

            1222s1121||2221s1212    vip 5
Yato ñāṇaṃ udapādi ~ paññācakkhu anuttaraṃ,

            2122s11122||2122s1212    pathyā
Tassa cakkhussa paṭilābhā ~ sabbadukkhā pamuccatī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 390] [\x 390/]
[PTS Page 053] [\q 53/]

3. 2. 3. Indriyasuttaṃ (62)

Vuttaṃ heta Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tīṇimāni bhikkhave indriyāni. Katamāni tīṇi: anaññātaññassāmītindriyaṃ, aññīndriyaṃ, aññātāvindriyaṃ. Imāni kho bhikkhave tīṇi indriyānī”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2212s1221||1122s1212    pathyā x 6
“Sekhassa sikkhamānassa ~ ujumaggānusārino,

            1221s1222||1222s1212
Khayasmiṃ paṭhamaṃ ñāṇaṃ ~ tato aññā anantarā,

            1222s1221||2222s1212
Tato aññā vimuttassa ~ ñāṇaṃ ve hoti tādino,

            1222s1221||1122s1212
“Akuppā me vimuttī”-ti ~ bhavasaññojanakkhayā.

            1221s1222||2221s1212
Sa ve indriyasampanno ~ santo santipade rato,

            2212s1222||2222s1212
Dhāreti antimaṃ dehaṃ ~ jetvā Māraṃ savāhanan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 2. 4. Addhāsuttaṃ (63)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-arahatāti me sutaṃ:

“Tayome bhikkhave addhā. Katame tayo? Atīto addhā, anāgato addhā, paccuppanno addhā. Ime kho bhikkhave tayo addhā”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2212s1222||2222s1212     pathyā x 3
“Akkheyyasaññino sattā ~ akkheyyasmiṃ patiṭṭhitā,

[PTS Page 054] [\q 54/]

            A2221s1221||2122s1212
Akkheyyaṃ apariññāya ~ yogam-āyanti Maccuno,

            2221s1221||2222s1211
Akkheyyañ-ca pariññāya ~ akkhātāraṃ na maññati,

            2212s2112||2111s1212    vip 2 10
Phuṭṭho vimokkho manasā ~ santipadam-anuttaraṃ.

[BJT Page 392] [\x 392/]

            1222s1222||2221s1212
Sa ve akkheyyasampanno ~ santo santipade rato,

            2212s2222||2222s1212    vip 3
Saṅkhāya sevī dhammaṭṭho ~ saṅkhyaṃ nopeti vedagū”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 2. 5. Duccaritasuttaṃ (64)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tīṇimāni bhikkhave duccaritāni. Katamāni tīṇi? Kāyaduccaritaṃ, vacīduccaritaṃ, manoduccaritaṃ. Imāni kho bhikkhave tīṇi duccaritānī”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2121s1222||1221s1211    pathyā x 3
“Kāyaduccaritaṃ katvā, ~ vacīduccaritāni ca,

            1221s1222||2222s1212
Manoduccaritaṃ katvā, ~ yañ-caññaṃ dosasañhitaṃ.

[PTS Page 055] [\q 55/]

            1221s1222||2221s1212
Akatvā kusalaṃ kammaṃ ~ katvānākusalaṃ bahuṃ,

            2212s2222||1122s1212    vip 3
Kāyassa bhedā duppañño ~ nirayaṃ sopapajjatī”-ti. 11

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 2. 6. Sucaritasuttaṃ (65)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tīṇimāni bhikkhave sucaritāni. Katamāni tīṇi? Kāyasucaritaṃ, vacīsucaritaṃ, manosucaritaṃ. Imāni kho bhikkhave tīṇi sucaritānī”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2121s1222||1221s1211    pathyā x 3
“Kāyaduccaritaṃ hitvā, ~ vacīduccaritāni ca,

            1221s1222||2222s1212
Manoduccaritaṃ hitvā, ~ yañ-caññaṃ dosasañhitaṃ.

            1221s1222||2211s1212
Akatvākusalaṃ kammaṃ, ~ katvāna kusalaṃ bahuṃ,

            2212s2222||2221s1212    vip 3
Kāyassa bhedā sappañño ~ saggaṃ so upapajjatī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 394] [\x 394/]

 

3. 2. 7. Soceyyasuttaṃ (66)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tīṇimāni bhikkhave soceyyāni. Katamāni tīṇi? Kāyasoceyyaṃ, vacīsoceyyaṃ, manosoceyyaṃ. Imāni kho bhikkhave tīṇi soceyyānī”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2112s2212||2211s1212    vip 6 12
“Kāyasuciṃ 13 vācāsuciṃ, ~ cetosucim-anāsavaṃ,

[PTS Page 056] [\q 56/]

            1222s1222||2122s1212    pathyā
Suciṃ soceyyasampannaṃ ~ āhu sabbappahāyinan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 2. 8. Moneyyasuttaṃ (67)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tīṇimāni bhikkhave moneyyāni. Katamāni tīṇi? Kāyamoneyyaṃ, vacīmoneyyaṃ, manomoneyyaṃ. Imāni kho bhikkhave tīṇi moneyyānī”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2112s2212||1211s1212    vip 6 14
“Kāyamuniṃ 15 vācāmuniṃ, ~ manomunim-anāsavaṃ,

            1222s1222||2122s1212     pathyā
Muniṃ moneyyasampannaṃ ~ āhu ninhātapāpakan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 2. 9. Paṭhamarāgasuttaṃ (68)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Yassa kassaci bhikkhave rāgo appahīno, doso appahīno, moho appahīno, ayaṃ vuccati bhikkhave baddho 16 Mārassa, pamukkassa Mārapāso, yathākāmakaraṇīyo ca pāpimato.

[BJT Page 396] [\x 396/]

Yassa kassaci bhikkhave rāgo pahīno, doso pahīno, moho pahīno, ayaṃ vuccati bhikkhave abaddho 17 Mārassa, omukkassa Mārapāso, na yathākāmakaraṇīyo pāpimato” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati.

[PTS Page 057] [\q 57/]

            2122s1221||1221s1212     pathyā
“Yassa rāgo ca doso ca ~ avijjā ca virājitā,

            2212s2112||2122s1212    vip 2
Taṃ bhāvitattaññataraṃ ~ brahmabhūtaṃ Tathāgataṃ,

            2221s1222||2122s1212    pathyā
Buddhaṃ verabhayātītaṃ ~ āhu sabbappahāyinan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 2. 10. Dutiyarāgasuttaṃ (69)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Yassa kassaci bhikkhave bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā rāgo appahīno, doso appahīno, moho appahīno, ayaṃ vuccati bhikkhave na atari samuddaṃ sa-ūmiṃ savīciṃ sāvaṭṭaṃ sagahaṃ sarakkhasaṃ. Yassa kassaci bhikkhave bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā rāgo pahīno, doso pahīno, moho pahīno, ayaṃ vuccati bhikkhave atari 18 samuddaṃ sa-ūmiṃ savīciṃ sāvaṭṭaṃ sagahaṃ sarakkhasaṃ, tiṇṇo pāragato, thale tiṭṭhati brāhmaṇo” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2122s1221||1221s1212    pathyā
“Yassa rāgo ca doso ca ~ avijjā ca virājitā,

            2212s211s21212    Jagatī
Somaṃ samuddaṃ sagahaṃ sarakkhasaṃ,

            1211s2211s2122    Tuṭṭhubha
Sa-ūmibhayaṃ duttaram-accatārī,

[PTS Page 058] [\q 58/]

            2212s211s21211     Jagatī
Saṅgātigo Maccujaho nirūpadhi,

            1212s211s2121     Tuṭṭhubha x3
Pahāsi dukkhaṃ apunabbhavāya,

            2212s211s2121
Atthaṃ gato so na pamāṇame ti,

            1212s212s2122
Amohayī Maccurājan-ti brūmī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

Dutiyo vaggo

Tassuddānaṃ:
Puññaṃ cakkhu atha indriyāni
19 ~ addhā cariyaṃ duve soci,
Muno atha rāgaduve puna ~ vaggam-āhu dutiyam-uttaman-ti.

[BJT Page 398] [\x 398/]

 

Tatiyo vaggo

3. 3. 1. Micchādiṭṭhikammasamādānasuttaṃ (70)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Diṭṭhā mayā bhikkhave sattā kāyaduccaritena samannāgatā, vacīduccaritena samannāgatā, manoduccaritena samannāgatā, ariyānaṃ upavādakā, micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā param-maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Taṃ kho panāhaṃ bhikkhave nāññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sutvā vadāmi.

Diṭṭhā mayā bhikkhave sattā kāyaduccaritena samannāgatā, vacīduccaritena samannāgatā, manoduccaritena [PTS Page 059] [\q 59/] samannāgatā, ariyānaṃ upavādakā, micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā param-maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Api ca bhikkhave yad-eva sāmaṃ ñātaṃ, sāmaṃ diṭṭhaṃ, sāmaṃ viditaṃ tad-evāhaṃ vadāmi.

Diṭṭhā mayā bhikkhave sattā kāyaduccaritena samannāgatā, vacīduccaritena samannāgatā, manoduccaritena samannāgatā, ariyānaṃ upavādakā, micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā param-maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2212s1121||2222s1211    vip 5
“Micchā manaṃ panidhāya, ~ micchā vācaṃ ca bhāsiya, 20

            2222s1221||2211s1212    pathyā
Micchā kammāni katvāna, ~ kāyena idha puggalo,

            12s2112||2221s1212    vip 2
Appassutopuññakaro, ~ appasmiṃ idha jīvite,

            2212s2222||11221s1212    vip 3
Kāyassa bhedā duppañño ~ nirayaṃ so upapajjatī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 400] [\x 400/]

3. 3. 2. Sammādiṭṭhikammasamādānasuttaṃ (71)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Diṭṭhā mayā bhikkhave sattā kāyasucaritena samannāgatā, vacīsucaritena samannāgatā, manosucaritena [PTS Page 060] [\q 60/] samannāgatā, ariyānaṃ anupavādakā, sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā param-maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā. Taṃ kho panāhaṃ bhikkhave nāññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sutvā vadāmi.

Diṭṭhā mayā bhikkhave sattā kāyasucaritena samannāgatā, vacisucaritena samannāgatā, manosucaritena samannāgatā, ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā param-maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā. Api ca bhikkhave yad-eva sāmaṃ ñātaṃ, sāmaṃ diṭṭhaṃ, sāmaṃ viditaṃ tad-evāhaṃ vadāmi.

Diṭṭhā mayā bhikkhave sattā kāyasucaritena samannāgatā, vacīsucaritena samannāgatā, manosucaritena samannāgatā, ariyānaṃ anupavādakā, sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā param-maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2212s1121||2222s1211    vip 5
“Sammā manaṃ panidhāya, ~ sammāvācāṃ ca bhāsiya, 21

            2222s1221||2211s1212    pathyā
Sammā kammāni katvāna, ~ kāyena idha puggalo,

            1212s2112||2221s1212    vip 2
Bahussuto puññakaro, ~ appasmiṃ idha jīvite,

            2212s2222||2221s1212    vip 3
Kāyassa bhedā sappañño ~ saggaṃ so upapajjatī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 402] [\x 402/]
[PTS Page 061] [\q 61/]

3. 3. 3. Nissaraṇīyasuttaṃ (72)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tisso imā bhikkhave nissaraṇīyā dhātuyo. Katamā tisso? Kāmānam-etaṃ nissaraṇaṃ yadidaṃ nekkhammaṃ, rūpānam-etaṃ nissaraṇaṃ yadidaṃ āruppaṃ, yaṃ kho pana kiñci bhūtaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ, nirodho tassa nissaraṇaṃ. Imā kho bhikkhave tisso nissaraṇīyā dhātuyo” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2121s1222||2221s1212    pathyā
“Kāmanissaraṇaṃ ñatvā, ~ rūpānañ-ca atikkamaṃ,

            2122s1112||1222s1212    vip 1 22
Sabbasaṅkhārasamathaṃ, ~ phusaṃ ātāpi sabbadā.

            1222s1221||1221s1211    pathyā x 2
Sa ve sammaddaso bhikkhu ~ yato tattha vimuccati,

            A1222s1222||1222s1212
Abhiññā vosito santo ~ sa ve yogātigo munī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 3. 4. Santatarasuttaṃ (73)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā [PTS Page 062] [\q 62/] ti me sutaṃ:

“Rūpehi bhikkhave arūpā santatarā, arūpehi nirodho santataro” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2122s1222||2122s1212    pathyā x 6
“Ye ca rūpūpagā sattā ~ ye ca āruppaṭhāyino 23

            1222s1222||2222s1212
Nirodhaṃ appajānantā ~ āgantāro punabbhavaṃ.

            2122s1221||1221s1212
Ye ca rūpe pariññāya ~ arūpesu asaṇṭhitā,

            1222s1221||2122s1212
Nirodhe ye vimuccanti ~ te janā Maccuhāyino.

            2211s1222||1122s1212
Kāyena amataṃ dhātuṃ ~ phusayitvā nirūpadhiṃ,

            1121s1222||2122s1212
Upadhippaṭinissaggaṃ ~ sacchikatvā anāsavo,

            2212s2222||1221s1212     vip 3
Deseti Sammāsambuddho ~ asokaṃ virajaṃ padan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 404] [\x 404/]

 

3. 3. 5. Puttasuttaṃ (74)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tayome bhikkhave puttā santo saṃvijjamānā [PTS Page 063] [\q 63/] lokasmiṃ. Katame tayo? Atijāto anujāto avajāto ti.

Kathañ-ca bhikkhave putto atijāto hoti? Idha bhikkhave puttassa mātāpitaro honti na Buddhaṃ saraṇaṃ gatā, na dhammaṃ saraṇaṃ gatā, na saṅghaṃ saraṇaṃ gatā, pāṇātipātā appaṭiviratā, adinnādānā appaṭiviratā, kāmesu micchācārā appaṭiviratā, musāvādā appaṭiviratā, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā appaṭiviratā, dussīlā pāpadhammā. Putto ca nesaṃ hoti Buddhaṃ saraṇaṃ gato, dhammaṃ saranaṃ gato, saṅghaṃ saraṇaṃ gato, pāṇātipātā paṭivirato, adinnādānā paṭivirato, kāmesumicchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato, sīlavā kalyaṇadhammo. Evaṃ kho bhikkhave putto atijāto hoti.

Kathañ-ca bhikkhave putto anujāto hoti? Idha bhikkhave puttassa mātāpitaro honti Buddhaṃ saraṇaṃ gatā, dhammaṃ saraṇaṃ gatā, saṅghaṃ saraṇaṃ gatā, pāṇātipātā paṭiviratā, adinnādānā paṭiviratā, kāmesu micchācārā paṭiviratā, musāvādā paṭiviratā, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā, sīlavanto kalyaṇadhammā. Putto ca nesaṃ hoti Buddhaṃ saraṇaṃ gato, dhammaṃ saraṇaṃ gato, saṅghaṃ saraṇaṃ gato, pāṇātipātā paṭivirato, adinnādānā paṭivirato, kāmesumicchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato, sīlavā kalyaṇadhammo. Evaṃ kho bhikkhave putto anujāto hoti.

Kathañ-ca bhikkhave putto avajāto hoti? Idha bhikkhave puttassa mātāpitaro honti Buddhaṃ saraṇaṃ gatā, dhammaṃ saraṇaṃ gatā, saṅghaṃ saraṇaṃ gatā, pāṇātipātā paṭiviratā, adinnādānā paṭiviratā, kāmesu micchācārā paṭiviratā, musāvādā paṭiviratā, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā, sīlavanto kalyaṇadhammā. Putto ca nesaṃ hoti na Buddhaṃ saraṇaṃ gato, na dhammaṃ saraṇaṃ gato, na saṅghaṃ saraṇaṃ gato, pāṇātipātā appaṭivirato, adinnādānā appaṭivirato, kāmesumicchācārā appaṭivirato, [PTS Page 064] [\q 64/] musāvādā appaṭivirato, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā appaṭivirato, dussīlo pāpadhammo. Evaṃ kho bhikkhave putto avajāto hoti.

Ime kho bhikkhave tayo puttā santo saṃvijjamānā lokasmin”-ti.

[BJT Page 406] [\x 406/]

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            A1122s1122||2122s1212    vip 5
“Atijātaṃ anujātaṃ ~ puttam-icchanti paṇḍitā,

            A1122s1221||2211s1212     pathyā
Avajātaṃ na icchanti ~ yo hoti kulagandhano.

            2212s2222||2121s1212    vip 3
Ete khÖ puttā lokasmiṃ ~ ye bhavanti upāsakā,

            2222s1222||1222s1212    pathyā x 2
Saddhā sīlena sampannā ~ vadaññū vītamaccharā,

            2221s1222||1121s1212
Cando abbhaghanā mutto ~ parisāsu virocare”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 3. 6. Vuṭṭhisuttaṃ 24 (75)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavataṃ, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tayome bhikkhave puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Avuṭṭhikasamo padesavassī sabbatthābhivassī.

Kathañ-ca bhikkhave puggalo avuṭṭhikasamo hoti? Idha bhikkhave ekacco puggalo sabbesañ-ñeva na dātā hoti samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ [PTS Page 065] [\q 65/] mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. Evaṃ kho bhikkhave puggalo 25 avuṭṭhikasamo hoti.

Kathañ-ca bhikkhave puggalo padesavassī hoti? Idha bhikkhave ekacco puggalo ekaccānaṃ dātā hoti, ekaccānaṃ na dātā hoti samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. Evaṃ kho bhikkhave puggalo padesavassī hoti.

Kathañ-ca bhikkhave puggalo sabbatthābhivassī hoti? Idha bhikkhave ekacco puggalo sabbesañ-ca deti samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. Evaṃ kho bhikkhave puggalo sabbatthābhivassī hoti.

Ime kho bhikkhave tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmin”-ti.

[BJT Page 408] [\x 408/]

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            1112s1212||111211s1212    Anuṭṭhubha 26
“Na samaṇe na brahmaṇe ~ na kapaṇaddhikavaṇibbake,

[PTS Page 066] [\q 66/]

            2212s1111||2222s1212    vip 1
Laddhāna saṃvibhajati ~ annaṃ pānañ-ca bhojanaṃ,

            22121s1121||2121s1212    vip 5 27
Taṃ ve “avuṭṭhikasamo” ti ~ āhu naṃ purisādhamaṃ.

            2222s1121||2222s1211    vip 5
Ekaccānaṃ na dadāti ~ ekaccānaṃ pavecchati,

            2212s1221 ss 2122s1212    pathyā
Taṃ ve “padesavassī” ti ~āhu medhāvino janā.

            1212s2112||2122s1212     vip 2
Subhikkavāco puriso ~ sabbabhūtānukampako,

            2212s21121||2122s1211    vip 3 28
Āmodamāno pakireti ~ “detha dethā”-ti bhāsati.

            1212s21122||2122s1211    vip 3
Yathā pi megho thanayitvā ~ gajjayitvā pavassati,

            1222s1221||11222s1212    pathyā
Thalaṃ ninnañ-ca pūreti ~ abhisandanto va vārinā.

            2121s1222||2122s1212    pathyā x 3
Evam-eva idhekacco ~ puggalo hoti tādiso,

            2212s1221||2221s1212
Dhammena saṃharitvāna ~ uṭṭhānādhigataṃ dhanaṃ,

[PTS Page 067] [\q 67/]

            2212s1221ss2222s1212
Tappeti annapānena ~ sammā patte vaṇibbake” ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 3. 7. Sukhapatthanāsuttaṃ (76)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tīnimāni bhikkhave sukhāni patthayamāno sīlaṃ rakkheyya paṇḍito. Katamāni tīṇi? “Pasaṃsā me āgacchatū”-ti sīlaṃ rakkheyya paṇḍito, “bhogā me uppajjantū”-ti sīlaṃ rakkheyya paṇḍito, “kāyassa bhedā param-maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissāmī”-ti sīlaṃ rakkheyya paṇḍito. Imāni kho bhikkhave tīṇi sukhāni patthayamāno sīlaṃ rakkheyya paṇḍito” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2222s1222||2122s1212    pathyā x 6
“Sīlaṃ rakkheyya medhāvī ~ patthayāno tayo sukhe,

            1222s1221||2122s1212
Pasaṃsaṃ vittalābhañ-ca ~ pecca sagge pamodanaṃ.

            1122s1222||1211s1211
Akaronto pi ce pāpaṃ ~ karontam-upasevati,

            2122s1222||1222s1211
saṅkiyo hoti pāpasmiṃ ~ avaṇṇo cassa rūhati.

[BJT Page 410] [\x 410/]

            2121s1222||2121s1211
Yādisaṃ kurute mittaṃ ~ yādisaṃ cupasevati,

[PTS Page 068] [\q 68/]

            1221s1221||1122s1212
Sa ve tādisako hoti ~ sahavāso pi tādiso.

            2122s2122||2222s1212    vip 4
Sevamāno sevamānaṃ ~ samphuṭṭho samphusaṃ paraṃ,

            1222s1221||1211s1211    pathyā x 9
Saro diddho kalāpaṃ va ~ alittam-upalimpati,

            U1121s1222||2121s1212
Upalepabhayā dhīro ~ neva pāpasakhā siyā.

            2122s1221||2121s1211
Pūtimacchaṃ kusaggena ~ yo naro upanayhati,

            1212s1221||2222s1212
Kusā pi pūti vāyanti ~ evaṃ bālūpasevanā.

            1121s1221||2121s1211
Tagarañ-ca palāsena ~ yo naro upanayhati,

            22111s1221||2222s1212
Pattā pi surabhi vāyanti ~ evaṃ dhīrūpasevanā.

            2221s1221||2222s1212
Tasmā pattapuṭasseva ~ ñatvā sampākam-attano,

[PTS Page 069] [\q 69/]

            A1222s1221||2222s1212
Asante nopaseveyya ~ sante seveyya paṇḍito,

            A1221s1221||2222s1212
Asanto nirayaṃ nenti ~ santo pāpenti suggatin”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 3. 8. Bhidurasuttaṃ (77)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Bhidurāyaṃ bhikkhave kāyo viññāṇaṃ virāgadhammaṃ sabbe upadhī aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2211s1222ss2221s1212    pathyā x 3
“Kāyaṃ ca bhiduraṃ 29 ñatvā ~viññāṇaṃ ca pabhaṅguraṃ, 30

            U1121s1222||2111s1212
Upadhīsu bhayaṃ disvā ~ jātimaraṇam-accagā, 31

            2221s1222||2221s12122 32
Sampatvā paramaṃ santiṃ ~ kālaṃ kaṅkhati bhāvitatto” ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 412] [\x 412/]
[PTS Page 070] [\q 70/]

 

3. 3. 9. Dhātusaṃsandanasuttaṃ (78)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Dhātuso bhikkhave sattā sattehi saddhiṃ saṃsandanti samenti. Hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandanti samenti. Kalyāṇādhimuttikā sattā kalyāṇādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandanti samenti.

Atītam-pi bhikkhave addhānaṃ dhātuso sattā sattehi saddhiṃ saṃsandiṃsu samiṃsu. Hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandiṃsu samiṃsu. Kalyāṇādhimuttikā 33 sattā kalyāṇādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandiṃsu samiṃsu.

Anāgatam-pi bhikkhave addhānaṃ dhātuso sattā sattehi saddhiṃ saṃsandissanti samessanti. Hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandissanti samessanti. Kalyāṇādimuttikā sattā kalyāṇādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandissanti samessanti. 34

Etarahi pi bhikkhave paccuppannaṃ addhānaṃ dhātuso va sattā sattehi saddhiṃ saṃsandanti, samenti. Hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandanti samenti. Kalyāṇādhimuttikā sattā kalyāṇādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandanti samentī”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2221s1222||1222s1211     pathyā x 6
“Saṃsaggā vanatho jāto ~ asaṃsaggena chijjati,

[PTS Page 071] [\q 71/]

            1222s1221||1222s1212
Parittaṃ dārum-āruyha ~ yathā sīde mahaṇṇave

            2212s1221||2122s1211
Evaṃ kusītam-āgamma ~ sādhujīvī pi sīdati,

            2221s1221||1222s1212
Tasmā taṃ parivajjeyya ~ kusītaṃ hīnavīriyaṃ

            1122s1221||1122s1211
Pavicittehi ariyehi ~ pahitattehi jhāyibhi,

            2222s1221||2121s1212 35
Niccaṃ āraddhaviriyehi ~ paṇḍitehi sahā vase” ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 414] [\x 414/]

 

3. 3. 10. Parihānasuttaṃ (79)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tayome bhikkhave dhammā sekhassa bhikkhuno parihānāya saṃvattanti. Katame tayo? Idha bhikkhave sekho bhikkhu kammārāmo hoti, kammarato, kammārāmatam-anuyutto, bhassārāmo hoti, bhassarato, bhassārāmatam-anuyutto, niddārāmo hoti, niddārato, niddārāmatam-anuyutto. Ime kho bhikkhave tayo dhammā sekhassa bhikkhuno parihānāya saṃvattanti.

Tayome bhikkhave dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame tayo? Idha bhikkhave sekho bhikkhu na kammārāmo hoti, na kammarato, na kammārāmatam-anuyutto, na bhassārāmo hoti, na bhassarato, na bhassārāmatam-anuyutto, na niddārāmo hoti, na niddārato [PTS Page 072] [\q 72/] na niddārāmatam-anuyutto. Ime kho bhikkhave tayo dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī”-ti. 36

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2222s2112||2222s1212 2    vip 2
“Kammārāmo bhassarato ~ niddārāmo ca uddhato,

            1222s1221||2222s1212    pathyā x 3
Abhabbo tādiso bhikkhu ~ phuṭṭhuṃ sambodhim-uttamaṃ.

            2212s1221||2122s1212
Tasmā hi appakiccassa ~ appamiddho anuddhato,

            222 2s1221||2222s1212
Bhabbo so tādiso bhikkhu ~ phuṭṭhuṃ sambodhim-uttaman”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

Vaggo tatiyo

Tassuddānaṃ:
Dve diṭṭhi nissaraṇaṃ rūpaṃ ~ putto avuṭṭhikena ca,
Sukhā ca bhindanā dhātu ~ parihānena te dasā-ti.

[BJT Page 416] [\x 416/]

 

Catuttho vaggo

3.4.1. Vitakkasuttaṃ (80)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tayome bhikkhave akusalavitakkā. Katame tayo? Anavaññattipaṭisaṃyutto vitakko, lābhasakkārasilokapaṭisaṃyutto vitakko, parānuddayatāpaṭisaṃyutto vitakko. Ime kho bhikkhave tayo akusalavitakkā” ti.

[PTS Page 073] [\q 73/]

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            1A122s1222||2122s1212    pathyā x 4
“Anavaññattisaṃyutto ~ lābhasakkāragāravo,

            1122s1221||2222s1212
Sahanandī amaccehi ~ ārā saṃyojanakkhayā.

            2121s1222||1222s1211
Yo ca puttapasuṃ hitvā ~ vivāhe saṅgahāni ca,

            2222s1221||2222s1212
Bhabbo so tādiso bhikkhu ~ phuṭṭhuṃ sambodhim-uttaman”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 4. 2. Sakkārasuttaṃ (81)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Diṭṭhā mayā bhikkhave sattā sakkārena abhibhūtā pariyādinnacittā kāyassa bhedā param-maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Diṭṭhā mayā bhikkhave sattā asakkārena abhibhūtā pariyādinnacittā kāyassa bhedā param-maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Diṭṭhā mayā bhikkhave sattā sakkārena ca asakkārena ca tad-ubhayena abhibhūtā pariyādinnacittā kāyassa bhedā param-maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā.

[BJT Page 418] [\x 418/]
[PTS Page 074] [\q 74/]

Taṃ kho panāhaṃ bhikkhave nāññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sutvā vadāmi. Api ca bhikkhave yad-eva me sāmaṃ ñātaṃ, sāmaṃ diṭṭhaṃ, sāmaṃ viditaṃ tad-evāhaṃ vadāmi:

Diṭṭhā mayā bhikkhave sattā sakkārena abhibhūtā pariyādinnacittā kāyassa bhedā param-maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Diṭṭhā mayā bhikkhave sattā asakkārena abhibhūtā pariyādinnacittā kāyassa bhedā param-maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Diṭṭhā mayā bhikkhave sattā sakkārena ca asakkārena ca tad-ubhayena abhibhūtā pariyādinnacittā kāyassa bhedā param-maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2122s1221||1222s1212    pathyā
“Yassa sakkariyamānassa ~ asakkārena cūbhayaṃ,

            1211s1211||2121s1212    Anuṭṭhubha
Samādhi na vikampati ~ appamādavihārino.

            2212s2112||11121s1212    vip 2
Taṃ jhāyinaṃ sātatikaṃ ~ sukhumadiṭṭhivipassakaṃ,

[PTS Page 075] [\q 75/]

            U1222s1222||2121s1212    pathyā
Upādānakkhayārāmaṃ ~ āhu sappuriso itī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 4. 3. Devasaddasuttaṃ (82)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tayome bhikkhave devesu devasaddā niccharanti samayā samayaṃ upādāya. Katame tayo?

Yasmiṃ bhikkhave samaye ariyasāvako kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya ceteti. Tasmiṃ samaye devesu devasaddo niccharati: “eso ariyasāvako Mārena saddhiṃ saṅgāmāya cetetī”-ti. Ayaṃ bhikkhave paṭhamo devesu devasaddo niccharati samayā samayaṃ upādāya.

[BJT Page 420] [\x 420/]

Puna ca paraṃ bhikkhave yasmiṃ samaye ariyasāvako sattannaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhavanānuyogam-anuyutto viharati. Tasmiṃ bhikkhave samaye devesu devasaddo niccharati: “eso ariyasāvako Mārena saddhaṃ saṅgāmetī”-ti. Ayaṃ bhikkhave dutiyo devesu devasaddo niccharati samayā samayaṃ upādāya.

Puna ca paraṃ bhikkhave yasmiṃ samaye ariyasāvako āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññāya 37 sacchikatvā apasampajja viharati. Tasmiṃ bhikkhave samaye devesu devasaddo niccharati: “eso ariyasāvako vijitasaṅgāmo tam-eva saṅgāmasīsaṃ abhivijiya ajjhāvasatī”-ti. Ayaṃ bhikkhave tatiyo devesu devasaddo niccharati samayā samayaṃ upādāya.

Ime kho bhikkhave tayo devesu devasaddā niccharanti samayā samayaṃ upādāyā”-ti.

[PTS Page 076] [\q 76/]

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

 

 

            2211s1222||2222s1212     pathyā x 6
“Disvā vijitasaṅgāmaṃ ~ Sammāsambuddhasāvakaṃ,

            2121s1221||1222s1212
Devatā pi namassanti ~ mahantaṃ vītasāradaṃ.

            1221s1221||2221s1212
Namo te purisājañña, ~ yo tvaṃ dujjayam-ajjhagā, 38

            J2212s1222||1221s1212
Jetvāna Maccuno senaṃ ~ vimokkhena anāvaraṃ.

            1122s1221||2122s1212
Iti hetaṃ namassanti ~ devatā pattamānasaṃ,

            2121s1221||2121s1212
Tañ-hi tassa na passanti ~ yena Maccuvasaṃ vaje” ti.

 

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 4. 4. Pubbanimittasuttaṃ (83)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Yadā bhikkhave devo devakāyā cavanadhammo hoti, pañcassa pubbanimittāni pātubhavanti: mālā milāyanti, vatthāni kilissanti, kacchehi sedā muccanti, kāye dubbaṇṇiyaṃ okkamati, sake devo devāsane nābhiramatī”-ti.

[BJT Page 422] [\x 422/]

Tam-enaṃ bhikkhave devā cavanadhammo ayaṃ devaputto ti iti viditvā tīhi vācāhi anumodanti: “ito bho sugatiṃ gaccha, sugatiṃ [PTS Page 077] [\q 77/] gantvā suladdhalābhaṃ labha, suladdhalābhaṃ labhitvā suppatiṭṭhito bhavāhī”-ti.

Evaṃ vutte aññataro bhikkhu Bhagavantaṃ etad-avoca: “kin-nu kho bhante devānaṃ sugatigamanasaṅkhātaṃ, kiñ-ca bhante devānaṃ suladdhalābhasaṅkhātaṃ, kim-pana bhante devānaṃ suppatiṭṭhitasaṅkhātan”-ti?

“Manussattaṃ kho bhikkhu devānaṃ sugatigamanasaṅkhātaṃ. Yaṃ manussabhūto samāno Tathāgatappavedite dhammavinaye saddhaṃ paṭilabhati, idaṃ kho pana bhikkhave devānaṃ suladdhalābhasaṅkhātaṃ. Sā kho panassa saddhā niviṭṭhā hoti mūlajātā patiṭṭhitā daḷhā asaṃhāriyā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā Mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ. Idaṃ kho bhikkhave devānaṃ suppatiṭṭhitasaṅkhātan”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            1222s2122||1112s1212     vip 4 39
“Yadā devo devakāyā ~ cavati āyusaṅkhayā,

            1222s2121||2221s1212     vip 4
Tayo saddā niccharanti ~ devānaṃ anumodataṃ:

            1221s1221||1222s1212    pathyā
Ito ho sugatiṃ gaccha ~ manussānaṃ sahavyataṃ,

            1212s2222||1122s1212    vip 3
Manussabhūto saddhamme, ~ labha saddhaṃ anuttaraṃ.

            2222s1221||2122s1212    pathyā x 10
Sā te saddhā niviṭṭhassa, ~ mūlajātā patiṭṭhitā,

[PTS Page 078] [\q 78/]

            2122s1222||2222s1212
Yāvajīvaṃ asaṃhīrā, ~ saddhamme suppavedite.

            2121s1222||1221s1211
Kāyaduccaritaṃ hitvā, ~ vacīduccaritāni ca,

            1221s1222||2222s1212
Manoduccaritaṃ hitvā, ~ yañ-caññaṃ dosasañhitaṃ.

            2211s1222||2211s1212
Kāyena kusalaṃ katvā, ~ vācāya kusalaṃ bahuṃ,

            1121s1222||2122s1212
Manasā kusalaṃ katvā, ~ appamāṇaṃ nirūpadhiṃ

            1221s1222||2222s1212
Tato opadhikaṃ puññaṃ, ~ katvā dānena taṃ bahuṃ,

            A2212s2222||2122s1211    vip 3
Aññe pi macce saddhamme ~ brahmacariye nivesaya. 40

            1211s1221||2222s1212
Imāya anukampāya ~ devā devaṃ yadā vidū,

            1221s1221||2121s1212
Cavantaṃ anumodanti ~ ehi deva punappunan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 424] [\x 424/]

 

3. 4. 5. Bahujanahitasuttaṃ (84)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tayome bhikkhave 41 puggalā loke uppajjamānā uppajjanti bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame tayo?

Idha bhikkhave Tathāgato loke uppajjati Arahaṃ Sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno Sugato lokavidū [PTS Page 079] [\q 79/] anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ Buddho Bhagavā. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Ayaṃ bhikkhave paṭhamo puggalo loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

Puna ca paraṃ bhikkhave tasseva satthusāvako Arahaṃ hoti khīṇāsavo vusitavā katakaraṇiyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaññojano 42 sammad-aññā vumutto. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Ayaṃ bhikkhave dutiyo puggalo loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

Puna ca paraṃ bhikkhave tasseva satthusāvako sekho hoti pāṭipado bahussuto sīlavatupapanno. So pi dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Ayaṃ bhikkhave tatiyo puggalo loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”-ti.

[BJT Page 426] [\x 426/]

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2212s2,11s2122    Tuṭṭhubha x11
“Satthā hi loke paṭhamo mahesī,

            2212,s212s2122
Tassanvayo sāvako bhāvitatto,

[PTS Page 080] [\q 80/]

            1212,s211s2122
Athāparo pāṭipado pi sekho,

            1212,s211s2122
Bahussuto sīlavatūpapanno

            2212,s211s2122   
Ete tayo devamanussaseṭṭhā,

            1212,s211s2122
Pabhaṅkarā dhammamudīrayantā,

            1212s1,11s2122
Apāpuranti amatassa dvāraṃ,

            2212s21,1s2122
Yogā pamocenti bahujjane te.

            2212s21,1s2121   
Ye satthavāhena anuttarena,

            1212,s211s2121
Sudesitaṃ maggam-anukkamanti,

            1212s21,1s2122
Idheva dukkhassa karonti antaṃ,

            2212s2,11s21212     Jagatī
Ye appamattā Sugatassa sāsane” ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 4. 6. Asubhānupassīsuttaṃ (85)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Asubhānupassī bhikkhave kāyasmiṃ viharatha; ānāpānasati ca vo ajjhattaṃ parimukhaṃ sūpaṭṭhitā hotu; sabbasaṅkhāresu aniccānupassino viharatha. Asubhānupassīnaṃ bhikkhave kāyasmiṃ viharataṃ yo subhāya dhātuyā rāgānusayo so pahīyati; ānāpānasatiyā ajjhattaṃ parimukhaṃ sūpaṭṭhitāya ye [PTS Page 081] [\q 81/] bāhirā vitakkāsayā vighātapakkhikā te na honti; sabbasaṅkhāresu aniccānupassīnaṃ viharataṃ yā avijjā sā pahīyati yā vijjā sā uppajjatī”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            A1212s2222||2222s1212    vip 3
“Asubhānupassī kāyasmiṃ ~ ānāpāne patissato,

            2122s1112||2222s12121    vip 1 43
Sabbasaṅkhārasamathaṃ ~ passaṃ ātāpi sabbadā,

[BJT Page 428] [\x 428/]

            1222s1221||1221s1211    pathyā x 2
Sa ve sammaddaso bhikkhu ~ yato tattha vimuccati,

            A1222s1222||1222s1212
Abhiññāvosito santo ~ sa ve yogātigo munī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 4. 7. Dhammānudhammapaṭipannasuttaṃ (86)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Dhammānudhammapaṭipannassa bhikkhuno ayam-anudhammo hoti veyyākaraṇāya dhammānudhammapaṭipanno yan-ti, bhāsamāno dhammañ-ñeva bhāsati no adhammaṃ, vitakkayamāno vā dhammavitakkañ-ñeva vitakketi no adhammavitakkaṃ. Tad-ubhayaṃ abhinivajjetvā upekkhako viharati sato sampajāno” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

[PTS Page 082] [\q 82/]

            2222s2112||2211s1212    vip 2
“Dhammārāmo dhammarato ~ dhammaṃ anuvicintayaṃ,

            2212s1221||22211s1211    pathyā x 3
Dhammaṃ anussaraṃ bhikkhu ~ saddhammā na paribhāyati.

            1221s1222||1221s1212
Caraṃ vā yadi vā tiṭṭhaṃ ~ nisinno uda vā sayaṃ,

            A2221s1222||2122s1212
Ajjhattaṃ samayaṃ cittaṃ ~ santim-evādhigacchatī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 430] [\x 430/]

3. 4. 8. Andhakaraṇasuttaṃ (87)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tayome bhikkhave akusalavitakkā andhakaraṇā acakkhukaraṇā aññāṇakaraṇā paññānirodhikā vighātapakkhikā anibbānasaṃvattanikā. Katame tayo?

Kāmavitakko bhikkhave andhakaraṇo acakkhukaraṇo aññāṇakaraṇo paññānirodhiko vighātapakkhiko anibbānasaṃvattaniko; vyāpādavitakko bhikkhave andhakaraṇo acakkhukaraṇo aññāṇakaraṇo paññānirodhiko vighātapakkhako anibbānasaṃvattaniko; vihiṃsāvitakko bhikkhave andhakaraṇo acakkhukaraṇo aññāṇakaraṇo paññānirodhiko vighātapakkhiko anibbānasaṃvattaniko.

Ime kho bhikkhave tayo akusalavitakkā andhakaraṇā acakkhukaraṇā aññāṇakaraṇā paññānirodhikā vighātapakkhikā anibbānasaṃvattanikā.

Tayome bhikkhave kusalavitakkā anandhakaraṇā cakkhukaraṇā ñāṇakaraṇā paññāvuddhikā avighātapakkhikā nibbānasaṃvattanikā. Katame tayo?

Nekkhammavitakko bhikkhave anandhakaraṇo cakkhukaraṇo ñāṇakaraṇo paññāvuddhiko avighātapakkhiko nibbānasaṃvattaniko; avyāpādavitakko bhikkhave anandhakaraṇo cakkhukaraṇo ñāṇakaraṇo paññāvuddhiko avighātapakkhiko nibbānasaṃvattaniko; avihiṃsāvitakko bhikkhave anandhakaraṇo cakkhukaraṇo ñāṇakaraṇo paññāvuddhiko avighātapakkhiko nibbānasaṃvattaniko.

[PTS Page 083] [\q 83/]

Ime kho bhikkhave tayo kusalavitakkā anandhakaranā cakkhunakaraṇā ñāṇakaraṇā paññāvuddhikā avighātapakkhikā nibbānasaṃvattanikā” ti.

[BJT Page 432] [\x 432/]

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            1212s2,11s21212    Jagatī x2
“Tayo vitakke kusale vitakkaye,

            1211,s111s21212 44
Tayo pana akusale nirākare,

            1212s21,1s2121    Tuṭṭþubha
Sa ve vitakkāni vicāritāni,

            1212s21,1s21212     Jagatī x3
Sameti vuṭṭhīva rajaṃ samūhataṃ.

            1212s211s21212
Sa ve vitakkūpasamena cetasā,

            1212,s211s21212
Idheva so santipadaṃ samajjhagā”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 4. 9. Antarāmalasuttaṃ (88)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tayome bhikkhave antarāmalā antarā-amittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā. Katame tayo? Lobho bhikkhave antarāmalo antarā-amitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko; doso bhikkhave antarāmalo antarā-amitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko; moho bhikkhave antarāmalo antarā-amitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko. Ime kho bhikkhave tayo antarāmalā antarā-amittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            A1211s1222||2222s1212    pathyā x 18 45
“Anatthajanano lobho ~ lobho cittappakopano,

            1121s1222||2122s1211
Bhayam-antarato jātaṃ ~ taṃ jano nāvabujjhati.

[PTS Page 084] [\q 84/]

            2222s1221||2222s1211
Luddho atthaṃ na jānāti ~ luddho dhammaṃ na passati,

            2212s1221||2221s1212
Andhantamaṃ tadā hoti ~ yaṃ lobho sahate naraṃ.

[BJT Page 434] [\x 434/]

            2122s1221||2122s1211
Yo ca lobhaṃ pahatvāna ~ lobhaneyye na lubbhati,

            2212s1222||1122s1212
Lobho pahīyate tamhā ~ udabindū va pokkharā.

            1211s1222||2222s1212
Anatthajanano doso ~ doso cittappakopano,

            1121s1222||2122s1211
Bhayam-antarato jātaṃ ~ taṃ jano nāvabujjhati.

            2222s1221||2222s1211
Duṭṭho atthaṃ na jānāti ~ duṭṭho dhammaṃ na passati,

            A2212s1221||2221s1212
Andhantamaṃ tadā hoti ~ yaṃ doso sahate naraṃ.

            2122s1221||2122s1211
Yo ca dosaṃ pahatvāna ~ dosaneyye na dussati,

            2212s1222||2122s1212
Doso pahīyate tamhā ~ tālapakkaṃ va bandhanā.

            1211s1222||2222s1212
Anatthajanano moho ~ moho cittappakopano,

            1121s1222||2122s1211
Bhayam-antarato jātaṃ ~ taṃ jano nāvabujjhati.

            2222s1221||2222s1211
Mūḷho atthaṃ na jānāti ~ mūḷho dhammaṃ na passati,

            A2212s1221||2221s1212
Andhantamaṃ tadā hoti ~ yaṃ moho sahate naraṃ.

[PTS Page 085] [\q 85/]

            2122s1221||2122s1211
Yo ca mohaṃ pahatvāna ~ mohaneyye na muyhati,

            2212s1222||2221s1212
Mohaṃ vihanti so sabbaṃ ~ ādicco-v-udayaṃ taman”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 4. 10. Devadattasuttaṃ (89)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tīhi bhikkhave asaddhammehi abhibhūto pariyādinnacitto Devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho. Katamehi tīhi?

[BJT Page 436] [\x 436/]

Pāpicchāya bhikkhave abhibhūto pariyādinnacitto Devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho; pāpamittatāya bhikkhave abhibhūto pariyādinnacitto Devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho; sati ko pana uttarikaraṇīye oramattakena visesādhigamena antarā vosānaṃ āpādī-ti.

Imehi kho bhikkhave tīhi asaddhammehi abhibhūto pariyādinnacitto Devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2212s1222||2221s1211    pathyā x4
“Mā jātu koci lokasmiṃ ~ pāpiccho upapajjatu,

            1112s1221||2222s1211
Tadaminā pi jānātha ~ pāpicchānaṃ yathā gati.

[PTS Page 086] [\q 86/]

            2121s1222||2122s1212
Paṇḍito ti samaññāto ~ bhāvitatto ti sammato,

            J1211s1222||2122s1212
Jalaṃ va yasasā aṭṭhā ~ Devadatto ti vissuto.

            2121ss1122||2212s1212    vip 5
So pamāṇam-anuciṇṇo 46 ~ āsajja naṃ Tathāgataṃ,

            A1211s1222||1222s1212     pathyā x 2
Avīcinirayaṃ patto ~ catudvāraṃ bhayānakaṃ.

            1221s1222||2122s1212
Aduṭṭhassa hi yo dubbhe ~ pāpakammaṃ akubbato,

            1212s2111||2122s1212    vip 2
Tam-eva pāpaṃ phusati ~ duṭṭhacittaṃ anādaraṃ,

            1221s1221||2221s1212
Samuddaṃ visakumbhena ~ yo maññeyya padūsituṃ,

            1221s1221||22121212
Na so tena padūseyya ~ yasmā 47 hi udadhī 48 mahā.

            2121s1212||2221s1211    Anuṭṭþubha
Evam-eva Tathāgataṃ ~ yo vādena vihiṃsati,

[PTS Page 087] [\q 87/]

            1212s2122||2221s1211    vip 4
Samaggataṃ santacittaṃ ~ vādo tamhi na rūhati.

            2122s2221||2122s1212 x 2 49
Tādisaṃ mittaṃ kubbetha ~ tañ-ca seveyya paṇḍito,

            2122s1221||1222s1212
Yassa maggānugo bhikkhu ~ khayaṃ dukkhassa pāpuṇe” ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

Catuttho vaggo

Tassuddānaṃ:
Vitakkā sakkāra sadda ~ cavamāna loke asubhaṃ,
50
Dhamma-andhakāra malaṃ ~ Devadatto ti te dasā-ti.

[BJT Page 438] [\x 438/]

Pañcamo vaggo

3. 5. 1. Aggappasādasuttaṃ (90)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tayome bhikkhave aggappasādā. Katame tayo?

Yāvatā bhikkhave sattā apadā vā dipadā vā catuppadā vā bahuppadā vā rūpino vā arūpino vā saññino vā asaññino vā nevasaññināsaññino vā, Tathāgato tesaṃ aggam-akkhāyati yadidaṃ Arahaṃ Sammāsambuddho. [PTS Page 088] [\q 88/] Ye bhikkhave Buddhe pasannā agge te pasannā, agge kho pana pasannānaṃ aggo vipāko hoti.

Yāvatā bhikkhave dhammā saṅkhatā vā asaṅkhatā vā virāgo tesaṃ aggam-akkhāyati yadidaṃ madanimmadano pipāsavinayo ālayasamugghāto vaṭṭupacchedo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. 51 Ye bhikkhave virāge dhamme pasannā agge te pasannā, agge kho pana pasannānaṃ aggo vipāko hoti.

Yāvatā bhikkhave saṅghā vā gaṇā va Tathāgatasāvakasaṅgho tesaṃ aggam-akkhāyati yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭhapurisapuggalā, esa Bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Ye bhikkhave saṅghe pasannā agge te pasannā agge kho pana pasannānaṃ aggo vipāko hoti.

Ime kho bhikkhave tayo aggappasādā” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            A2122s1222||2222s1212     pathyā x 4
“Aggato ve pasannānaṃ ~ aggaṃ dhammaṃ vijānataṃ,

            A2222s1222||2122s1212
Agge Buddhe pasannānaṃ ~ dakkhiṇeyye anuttare.

[BJT Page 440] [\x 440/]

            2222s1222||1221s1212
Agge dhamme pasannānaṃ ~ virāgūpasame sukhe,

            2222s1222||2222s1212
Agge saṅghe pasannānaṃ ~ puññakkhette anuttare.

[PTS Page 089] [\q 89/]

            2222s2112||2222s1211    vip 2
Aggasmiṃ dānaṃ dadataṃ ~ aggaṃ puññaṃ pavaḍḍhati,

            A2221s1221||1221s1212    pathyā
Aggaṃ āyu ca 52 vaṇṇo ca ~ yaso kitti sukhaṃ balaṃ.

            2212s2222||2121s1212    vip 3
Aggassa dātā medhāvī ~ aggadhammasamāhito,

            2122s1222||2222s1212    pathyā
Devabhūto manusso vā ~ aggappatto pamodatī”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā iti me sutan-ti.

 

3. 5. 2. Jīvikāsuttaṃ (91)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Antam-idaṃ bhikkhave jīvikānaṃ yadidaṃ piṇḍolyaṃ, abhisāpoyaṃ bhikkhave lokasmiṃ piṇḍolo vicarasi pattapāṇī-ti. Tañ-ca kho etaṃ bhikkhave kulaputtā upenti attavasikā attavasaṃ paṭicca, neva rājābhinītā na corābhinītā na iṇaṭṭhā na bhayaṭṭhā na ājīvikapakatā. Api ca kho otiṇṇamhā jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi dukkhābhikiṇṇā dukkhaparetā appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā-ti.

Evaṃ pabbajito cāyaṃ bhikkhave kulaputto [PTS Page 090] [\q 90/] hoti abhijjhālū kāmesu tibbasārāgo byāpannacitto paduṭṭhamanasaṅkappo muṭṭhassati asampajāno asamāhito vibbhantacitto pākatindriyo. Seyyathāpi bhikkhave chavālātaṃ ubhato padittaṃ majjhe gūthagataṃ neva gāme kaṭṭhatthaṃ pharati na araññe, tathūpamāhaṃ bhikkhave imaṃ puggalaṃ vadāmi gihībhogā ca parihīno sāmaññatthañ-ca na paripūretī”-ti.

[BJT Page 442] [\x 442/]

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            1222s11122||2222s1212     pathyā
“Gihībhogā ca parihīno ~ sāmaññatthañ-ca dubbhago,

            11212s21121||1222s1211     vip 3 53
Paridhaṃsamāno pakireti ~ chavālātaṃ va nassati.

            2212s2112||2122s1212    vip 2
Kāsāvakaṇṭhā bahavo ~ pāpadhammā asaññatā,

            2222s1221||11221s1212     pathyā x 3
Pāpā pāpehi kammehi ~ nirayaṃ te upapajjare.

            2212s1222||2221s1212
Seyyo ayogulo 53a bhutto ~ tatto aggisikhūpamo,

            2222s1222||2122s1212
Yañ-ce bhuñjeyya dussīlo ~ raṭṭhapiṇḍaṃ asaññato” ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 5. 3. Saṅghāṭikaṇṇasuttaṃ (92)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Saṅghāṭikaṇṇe ce pi bhikkhave [PTS Page 091] [\q 91/] bhikkhu gahetvā piṭṭhito piṭṭhito anubaddho assa, pāde pādaṃ nikkhipanto, so ca hoti abhijjhālū kāmesu tibbasārāgo byāpannacitto paduṭṭhamanasaṃkappo muṭṭhassati asampajāno asamāhito vibbhantacitto pākatindriyo atha kho so ārakā va mayhaṃ, ahaṃ ca tassa. Taṃ kissa hetu? Dhammaṃ hi so bhikkhave bhikkhu na passati dhammaṃ apassanto na maṃ passati.

Yojanasate ce pi so bhikkhave bhikkhu vihareyya so ca hoti anabhijjhālū kāmesu na tibbasārāgo abyāpannacitto appaduṭṭhamanasaṃkappo upaṭṭhitasati sampajāno samāhito ekaggacitto saṃvutindriyo, atha kho so santike va mayhaṃ, ahaṃ ca tassa. Taṃ kissa hetu? Dhammaṃ hi so bhikkhave bhikkhu passati dhammaṃ passanto maṃ passatī”-ti.

[BJT Page 444] [\x 444/]

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            1122s1221||1221s1212    pathyā x 7
“Anubaddho pi ce assa ~ mahiccho ca vighātavā,

            2212s1221||2121s1212
Ejānugo anejassa ~ nibbutassa anibbuto,

            2222s1221||2122s1212
Giddho so vītagedhassa ~ passa yāvañ-ca ārakā.

            2121s1221||2122s1212
So ca dhammam-abhiññāya ~ dhammam-aññāya paṇḍito,

[PTS Page 092] [\q 92/]

            1121s1221||1222s1211
Rahado va nivāte ca ~ anejo vūpasammati.

            1222s1221||2121s1212
Anejo so anejassa ~ nibbutassa ca nibbuto,

            A1222s1221||2122s1212
Agiddho vītagedhassa ~ passa yāvañ-ca santike” ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 5. 4. Aggisuttaṃ (93)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tayome bhikkhave aggī. Katame tayo? Rāgaggi dosaggi mohaggi. Ime kho bhikkhave tayo aggī” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2211s1122||2222s1212    vip 5
“Rāgaggi dahati macce, ~ ratte kāmesu mucchite,

            2211s1222||1222s1212     pathyā x 3
Dosaggi pana byāpanne, ~ nare pāṇānipātino.

            2211s1222||2122s1212
Mohaggi pana sammūḷhe, ~ ariyadhamme akovide,

            2222s1221||2221s1212
Ete aggī ajānanti, ~ sakkāyābhiratā pajā.

            2212s1112||1222s1212    vip 1
Te vaḍḍhayanti nirayaṃ ~ tiracchānañ-ca yoniyo,

[PTS Page 093] [\q 93/]

            A1122s1112||1222s1212    vip 1
Asuraṃ pettivisayaṃ ~ amuttā Mārabandhanā.

            2122s1222||2222s1212     pathyā x 4
Ye ca rattindivā yuttā ~ Sammāsambuddhasāsane,

            2222s1222||2211s1212
Te nibbāpenti rāgaggiṃ ~ niccaṃ asubhasaññino.

            2221s1221||2221s1212
Dosaggiṃ pana mettāya ~ nibbāpenti naruttamā,

            2221s1221||2222s1212
Mohaggiṃ pana paññāya ~ yāyaṃ nibbedhagāminī.

            2222s2112||2211s1212    vip 2
Te nibbāpetvā nipakā ~ rattindivam-atanditā,

            1221s1221||1222s1212    pathyā
Asesaṃ parinibbanti ~ asesaṃ dukkham-accaguṃ.

            2212s2112||2122s1212    vip 2
Ariyaddasā vedaguno ~ sammad-aññāya paṇḍitā,

            J2211s1221||2221s1212    pathyā
Jātikkhayam-abhiññāya ~ nāgacchanti punabbhavan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 5. 5. Upaparikkhasuttaṃ (94)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tathā tathā bhikkhave bhikkhu upaparikkheyya [PTS Page 094] [\q 94/] yathā yathāssa upaparikkhato bahiddhā cassa vīññāṇaṃ avikkhittaṃ hoti visaṭaṃ, ajjhattaṃ asaṇṭhitaṃ anupādāya na paritasseyya, bahiddhā cassa bhikkhave viññāṇe avikkhitte avisaṭe sati ajjhattaṃ asaṇṭhite anupādāya aparitassato āyatiṃ jātijarāmaraṇadukkhasamudayasambhavo na hotī”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2121|1221||2122s1212    pathyā x 2
“Sattasaṅgapahīṇassa ~ nettichinnassa bhikkhuno,

            2222s1222||2121s1212
Vikkhīṇo jātisaṃsāro ~ natthi tassa punabbhavo” ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 5. 6. Kāmūpapattisuttaṃ (95)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Tisso imā bhikkhave kāmuppattiyo. Katamā tisso? Paccupaṭṭhitakāmā, nimmānaratino, paranimmitavasavattino. Imā kho bhikkhave tisso kāmuppattiyo” ti.

[BJT Page 448] [\x 448/]

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2121s1221||2221s1212    pathyā x 5
“Paccupaṭṭhitakāmā ca ~ ye devā vasavattino,

            2211s1222||2222s1212
Nimmānaratino devā ~ ye caññe kāmabhogino.

            2122s1222||2222s1212
Itthabhāvaññathābhāvaṃ ~ saṃsāraṃ nātivattare,

            2122s1222||2122s1212
Etam-ādīnavaṃ ñatvā ~ kāmabhogesu paṇḍito,

            2212s1222||2222s1212
Sabbe pariccaje kāme ~ ye dibbā ye ca mānusā.

[PTS Page 095] [\q 95/]

            11212s1112||2222s1212    vip 1
Piyarūpasātagadhitaṃ ~ chetvā sotaṃ duraccayaṃ,

            A1221s1221||1222s1212    pathyā
Asesaṃ parinibbanti ~ asesaṃ dukkham-accaguṃ.

            2212s2112||2122s1212    vip 2
Ariyaddasā vedaguno ~ sammad-aññāya paṇḍitā,

            J2211s1221||2221s1212    pathyā
Jātikkhayam-abhiññāya ~ nāgacchanti punabbhavan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

 

3. 5. 7. Kāmayogasuttaṃ (96)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Kāmayogayutto bhikkhave bhavayogayutto āgāmī hoti āgantā itthattaṃ. Kāmayogavisaññutto bhikkhave bhavayogayutto anāgāmī hoti anāgantā itthattaṃ. Kāmayogavisaññutto bhikkhave bhavayogavisaññutto Arahaṃ hoti khīṇāsavo” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2122s1222||1122s1212    pathyā x 4
“Kāmayogena saṃyuttā ~ bhavayogena cūbhayaṃ,

[PTS Page 096] [\q 96/]

            2222s1222||2111s1212 54
Sattā gacchanti saṃsāraṃ ~ jātimaraṇagāmino.

            2122s1221||2222s1212
Ye ca kāme pahatvāna, ~ appattā āsavakkhayaṃ,

            1122s1222||1222s1212
Bhavayogena saṃyuttā ~ anāgāmī ti vuccare.

            2122s1212||2121s1212    Anuṭṭhubha
Ye ca kho chinnasaṃsayā, 55 ~ khīṇamānapunabbhavā,

            2222s1222||2222s1212     pathyā
Te ve pāraṃ gatā loke ~ ye pattā āsavakkhayan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

Tatiyabhāṇavāraṃ 56

[BJT Page 450] [\x 450/]

 

3. 5. 8. Kalyāṇasīlasuttaṃ (97)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Kalyāṇasīlo bhikkhave bhikkhu kalyāṇadhammo kalyāṇapañño imasmiṃ dhammavinaye kevalī vusitavā uttamapuriso ti vuccati.

Kathañ-ca bhikkhave bhikkhu kalyāṇasīlo hoti? Idha bhikkhave bhikkhu sīlavā hoti pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati, ācāragocarasampanno anumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Evaṃ kho bhikkhave bhikkhu kalyāṇasīlo hoti: iti kalyāṇasīlo.

Kalyāṇadhammo ca kathaṃ hoti? Idha bhikkhave bhikkhu sattannaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhāvanānuyogam-anuyutto viharati. Evaṃ kho bhikkhave bhikkhu kalyāṇadhammo hoti: iti kalyāṇasīlo kalyāṇadhammo.

Kalyāṇapañño ca kathaṃ hoti? [PTS Page 097] [\q 97/] Idha bhikkhave bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Evaṃ kho bhikkhave bhikkhu kalyāṇapañño hoti: iti kalyāṇasīlo kalyāṇadhammo kalyāṇapañño imasmiṃ dhammavinaye kevalī vusitavā uttamapuriso ti vuccatī”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2122s1221||1122s1212    pathyā x 2
“Yassa kāyena vācāya ~ manasā natthi dukkaṭaṃ,

            2222s1221||2122s1212
Taṃ ve kalyāṇasīlo ti ~ āhu bhikkhuṃ hirīmanaṃ.

            2122s1212||2122s1212    Anuṭṭhubha
Yassa dhammā subhāvitā ~ satta sambodhagāmino,

            2222s1221||2122s1212     pathyā x 5
Taṃ ve kalyāṇadhamme ti ~ āhu bhikkhuṃ anussadaṃ.

            2221s1221||1211s1212
Yo dukkhassa pajānāti ~ idheva khayam-attano,

            2222s1221||2122s1212
Taṃ ve kalyāṇapañño ti ~ āhu bhikkhuṃ anāsavaṃ.

[BJT Page 452] [\x 452/]

            2122s1222||1222s1212
Tehi dhammehi sampannaṃ ~ anīghaṃ chinnasaṃsayaṃ,

            A1122s1221||2122s1212
Asitaṃ sabbalokassa ~ āhu sabbappahāyinan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[PTS Page 098] [\q 98/]

 

3. 5. 9. Dānasuttaṃ (98)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Dvemāni bhikkhave dānāni āmisadānañ-ca dhammadānañ-ca, etad-aggaṃ bhikkhave imesaṃ dvinnaṃ dānānaṃ yadidaṃ dhammadānaṃ. Dveme bhikkhave saṃvibhāgā āmisasaṃvibhāgo ca dhammasaṃvibhāgo ca, etad-aggaṃ bhikkhave imesaṃ dvinnaṃ saṃvibhāgānaṃ yadidaṃ dhammasaṃvibhāgo. Dveme bhikkhave anuggahā āmisānuggaho ca dhammānuggaho ca, etad-aggaṃ bhikkhave imesaṃ dvinnaṃ anuggahānaṃ yadidaṃ dhammānuggaho” ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            1212s2,11s21212    Jagatī x2
“Yam-āhu dānaṃ paramaṃ anuttaraṃ,

            2212s2,11s21212
Yaṃ saṃvibhāgaṃ Bhagavā avaṇṇayī,

            2212s21,1s2122    Tuṭṭþubha x2
Aggamhi khettamhi pasannacitto,

            2212s2,211s2122
Viññū pajānaṃ ko na yajetha kāle.

            2212s21,1s21212    Jagatī x4
Ye ceva bhāsanti suṇanti cūbhayaṃ,

            1212s2,11s21212
Pasannacittā Sugatassa sāsane,

            2212s2,11s21211
Tesaṃ sÖ attho paramo visujjhati,

            2212s2,11s21212
Ye appamattā Sugatassa sāsane” ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

[BJT Page 454] [\x 454/]

 

3. 5. 10. Tevijjasuttaṃ (99)

Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā, vuttam-Arahatā ti me sutaṃ:

“Dhammenāhaṃ bhikkhave tevijjaṃ brāhmaṇaṃ paññāpemi nāññaṃ lapitalāpanamattena. Kathañ-ca bhikkhave dhammena tevijjaṃ brāhmaṇaṃ paññāpemi nāññaṃ lapitalāpanamattena?

Idha bhikkhave bhikkhu anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathīdaṃ: [PTS Page 099] [\q 99/] ekam-pi jātiṃ, dve pi jātiyo, tisso pi jātiyo, catasso pi jātiyo, pañca pi jātiyo, dasa pi jātiyo, vīsam-pi jātiyo, tiṃsam-pi jātiyo, cattāḷīsam-pi jātiyo, paññāsam-pi jātiyo, jātisatam-pi, jātisahassam-pi, jātisatasahassam-pi, aneke pi saṃvaṭṭakappe, aneke pi vivaṭṭakappe, aneke pi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe, amutrāsaṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evam-āhāro evaṃsukhadukkhapaṭisaṃvedī evam-āyupariyanto. So tato cuto amutra upapādiṃ. 57 Tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evam-āhāro evaṃsukhadukkhapaṭisaṃvedī evam-āyupariyanto. So tato cuto idhūpapanno ti. Iti sākāraṃ sa-uddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Ayam-assa paṭhamā vijjā adhigatā hoti, avijjā vihatā, vijjā uppannā, tamo vihato, āloko uppanno, yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.

Puna ca paraṃ bhikkhave bhikkhu dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti: ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā, vacīduccaritena samannāgatā, manoduccaritena samannāgatā, ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā param-maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā, vacīsucaritena samannāgatā, manosucaritena [PTS Page 100] [\q 100/] samannāgatā, ariyānaṃ anupavādakā, sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā param-maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti. Ayam-assa dutiyā vijjā adhigatā hoti, avijjā vihatā, vijjā uppannā, tamo vihato, āloko uppanno, yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.

[BJT Page 456] [\x 456/]

Puna ca paraṃ bhikkhave bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayam-assa tatiyā vijjā adhigatā hoti, avijjā vihatā, vijjā uppannā, tamo vihato, āloko uppanno, yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.

Evaṃ kho ahaṃ bhikkhave dhammena tevijjaṃ brāhmaṇaṃ paññāpemi nāññaṃ lapitalāpanamattenā”-ti.

Etam-atthaṃ Bhagavā avoca, tatthetaṃ iti vuccati:

            2212s2221||2222s1211    vip 3
“Pubbenivāsaṃ yo vedi ~ saggāpāyañ-ca passati,

            A1222s1222||1222s1211    pathyā x 3
Atho jātikkhayaṃ patto ~ abhiññā vosito muni.

[PTS Page 101] [\q 101/]

            2212s1221||2222s1212
Etāhi tīhi vijjāhi ~ tevijjo hoti brāhmaṇo,

            11212s1222||2211s1212
Tam-ahaṃ vadāmi tevijjaṃ ~ nāññaṃ lapitalāpanan”-ti.

Ayam-pi attho vutto Bhagavatā, iti me sutan-ti.

Pañcamo vaggo

Tassuddānaṃ:
Pasādajīvitasaṃghāṭi ~ aggi upaparikkhayā,
Upapatti kāmakalyāṇaṃ ~ dānaṃ dhammena tedasā-ti.

Tikanipāto niṭṭhito

     

Itivuttaka Home Page    Table of Contents     First Sutta     Translation

Ekakanipāto     Dukanipāto    Tikanipāto    Catukkanipāto

Sutta Index (serial order)     Sutta Index (alphabetical order)

First Line Index    Index of the Metres

Word Index (by sutta number)     Word Index (by BJT page number)

   

End Notes

 

1 Editor's note: BJT has samphalaṃ and omits ti, presumable by mistake.

2 BJT Note: Phusayitvā - ChS, phussayitvā-Thai; Editor's note: BJT actually prints phassayitvā here, but in 73 below prints phusayitvā, without listing any variants. Changed here for consistency.

3 BJT Note: Vivattayi - ChS

4 BJT Note: Sammadaso - Palm leaf book, Printed book; Saccaddaso - Seen somewhere

5 BJT Note: Vimuttiyā - Palm leaf book, Printed book.

6 BJT Note: Savāhataṃ - In some books.

7 Editor's note: This line is missing in BJT - a printer's error.

8 BJT Note: Nittaṇhā ca - Palm leaf book, Printed book.

9 BJT Note: Abyāpajjaṃ - ChS.

10 Metre: Note that we have 2 successive shorts in 2nd & 3rd positions in this half of the pādayuga, something that is normally avoided; we might have expected to find a reading santīpadaṃ to correct the metre.

11 BJT Note: So upapajjati - Palm leaf book, Printed book - the footnote reference is missing in BJT, but this is where it must belong.

12 Metre: In the first part of the pādayuga we have two successive shorts again, which is normally avoided. The variation is the 6th, which is very rare. PTS has the same reading, but ChS reads vacīsuciṃ, which gives the Anuṭṭhubha variation.

13 BJT Note: (Kāya)suci - Palm leaf book, Printed book.

14 Metre: As in the previous sutta in the first part of the pādayuga we have two successive shorts, which is normally avoided. The variation is the 6th, which is very rare. PTS has the same reading, but ChS reads vacīmuniṃ.

15 BJT Note: (Kāya)muni - Palm leaf book, Printed book.

16 BJT Note: Bandho - Palm leaf book, Printed book.

17 BJT Note: Abandho - Palm leaf book, Printed book.

18 BJT prints atarī here, but atari above.

19 BJT indrīyāni, printer's error.

20 BJT Note: Micchāvācaṃ abhāsiya - Palm leaf book, Printed book.

21 BJT Note: Sammāvācaṃ abhāsiya - Palm leaf book, Printed book.

22 Metre: Notice that i in ātāpi is m.c.

23 BJT Note: Arūpaṭhāyino - ChS.

24 Editor's note: BJT reads Vuṭṭhīsuttaṃ.

25 Editor's note: BJT reads Pūggalo.

26 Metre: This line, even with counting resolution at the 1st, still doesn't scan properly. Another possible way of construing the pādayuga would be to take the 3rd na as part of the first half of the line, and count Na samaṇe as giving resolution at the first (we would then have vip 4 in this line). We could then count kapaṇa- as also giving resolution at the 1st in the second half of the pādayuga - this would satisfy the metre, but the normal syntax of the verses is against it.

27 Metre: Again it is not possible to scan this line correctly

28 Metre: Notice the rather remarkable resolutions in this line and the next, which give the 3rd vipulā in each case.

29 BJT Note: Bhindanaṃ - in some books; bhindantaṃ - Palm leaf book, Commentary, Printed book.

30 BJT Note: Virāgunaṃ - Palm leaf book, Commentary, Printed book; Virāgikaṃ - In some palm leaf books; Pabhaṅgunaṃ - Thai.

31 BJT Note: Majjhago - Palm leaf book, Commentary, Printed book; Magājjha-Palm leaf book, Commentary.

32 Metre: Notice the most remarkable cadence in this line.

33 Editor's note: BJT - Kalyāṇādimūttikā here, printer's error.

34 Editor's note: BJT prints samissanti 3 times in this paragraph; in the øuddhi Patraya the first instance (only) is corrected to samessanti.

35 Metre: Note that in the 4th pādayuga of these verses we have the reading -virīyaṃ, where an expected sarabhatti vowel is written as a long vowel to suit the metre; in the last pādayuga though the same vowel in the same word really is sarabhatti: -viriyehi.

36 Editor's note: BJT omits the quotation marker, presumably by mistake; it is found in PTS & ChS..

37 Editor's note: BJT prints abhiññāya, PTS & ChS abhiññā.

38 BJT Note: Ajjagū (incorrectly written as Majjagū in BJT) - Palm leaf book; Ajjagu - Palm leaf book, Printed book, Commentary - there is a confusion in the notes in BJT here: 2 notes are given at the bottom of the page, but only one reference in the text.

39 Metre: Note that 2 successive shorts in 2nd & 3rd positions are normally avoided.

40 BJT Note: Nivesaye - Palm leaf book.

41 BJT Note: Bhikkhave is not seen in some books.

42 Editor's note: BJT prints parikkhīṇabhavasaṃyojano, against its normal practice.

43 Metre: Notice that i in ātāpi is m.c.

44 Metre: Note that the 4th syllable is unexpectedly short in the opening. There are no variant readings recorded in BJT, PTS, or ChS.

45 Note that we have 9 verses here one after the other without a single variation, which is very unusual in the Canonical period, though in the Medieval period it became quite common to compose Vatta in the pathyā form only (e. g. Jinacarita opens with 41 pathyā verses).

46 BJT Note: Pamādamanuviṇṇo - Palm leaf book, Printed book.

47 BJT Note: Tasmā - Palm leaf book, Printed book.

48 Editor's note: BJT prints addhī by mistake.

49 Metre: This is not a recognised variation, but it resembles the third vipulā, with a short syllable in 2nd rather than 3rd position.

50 Editor's note: BJT reads asubha and prints the word incorrectly at the beginning of the next line (we should probably read cavamāna lokesubhaṃ m.c.).

51 Editor's note: BJT prints nibbāṇaṃ. BJT wavers in its spelling of this word and forms derived from it. Sometimes we find nibban- and at other times nibbāṇ-; in this edition the spelling has been regularized as nibban-.

52 Editor's note: BJT reads va here, a printer's error.

53 Metre: This is a remarkable verse with no fewer than 3 pairs of resolved syllables; in the first half of the second pādayuga we have to understand that there has been resolution twice to produce the 3rd vipulā. Resolution occurs again in the next verse also.

53a Editor's note: BJT prints ayoguḷo here, but ayogulo in 48 above, changed for consistency.

54 Metre: The second half of this pādayuga has 2 successive shorts in 2nd & 3rd positions going against the normal prosody of the texts.

55 BJT Note: Jinnasaṃsārā - Palm leaf book, Printed book.

56 Editor's note: The 1st recital ends after Sutta No 40 above, and the 3rd one here, but I have been unable to trace where the 2nd recital ends, for some reason it is not printed in BJT, PTS, or ChS. Nor is the end of the 4th recital recorded at the end of the book.

57 BJT Note: Udapādiṃ - Seen somewhere.