Suttantapiṭake - khuddakanikāye
Jātakapāḷi
(Paṭhamo bhāgo)
Namo tassa bhagavato arahato sammā sambuddhassa.
Terasaka nipāto
1783. Nakkhattayogaṃ paṭimānayāmi
1-
Khaṇaṃ muhuttaṃ na maṃ
tosayanti, 2-
Nakkhantayogañca khaṇañca
laddhā
Athā 3- harissambaphalaṃ pahutaṃ.
4-
[PTS Page 204] [\q 204/]
1784. Nakkhattayogaṃ na pure abhāṇi
Khaṇaṃ muhuttaṃ na pure asaṃsi,
Athāhari 5- ambaphalaṃ pahutaṃ
Vaṇeṇana gandhena rasenupetaṃ.
1785. Mantāhijappena parassa 6- tuyhaṃ
Dumapphalā pātubhavanti brahme,
Svājjana pāresi japampi mante
7-
Ayaṃ so ko nāma tavajja dhammo.
1786. Caṇḍālaputto mama
sampadāsa
Dhammena manne pakatiñca saṃsi,
Mā cassu me pucchito nāmagontaṃ.
Guyhittho mā taṃ vijaheyya 8- manno.
1787. Sohaṃ janindena janamhi puṭṭho
Makkhāhibhuto alikaṃ abhāsiṃ,
Mantā ime brāhmaṇassāti
micchā
Pahinamanto kapaṇo rudāmi.
[PTS Page 205] [\q 205/]
1788. Pharaṇḍā pucimandā
vā athavā pāḷibhaddakā,
Madhuṃ madhutthiko vinde so tassa
dumuttamo.
1. Patimānayāmi - mi machasaṃ 2. Maṇaṃmuhuttaṃ mannena passaṃmachasaṃ 3. Addhā - machasaṃ, syā 4. Bahunaṃ - machasaṃ, syā 5. Sayaṃ hari - machasaṃ 6. Purehi - machasaṃ, syā 7. Svajja na pādesi jappampi mantaṃ - machasaṃ 8. Vijaheyyu - syā
[BJT Page 444] [\x 444/]
1789. Khattiyā brāhmaṇā
vessā suddā caṇḍālapukkusā,
Yasmā 1- dhammā vijāneyya
so hi tassa naruttamo.
1790. Imassa daṇḍañca vadhañca
datvā
Gale gahetvā balayātha jammaṃ,
Yo uttamatthaṃ kasirena laddhaṃ
Mānātimānena vināsayittha.
[PTS Page 206] [\q 206/]
1791. Yathā samaṃ maññamāno
pateyya
Sobbhaṃ guhaṃ narakaṃ putipādaṃ,
Rajjuni vā akkame kaṇhasappaṃ
Andho yathā jotimadhiṭṭhaheyya
2-
Evampi maṃ tvaṃ khalitaṃ sapañña
3-
Pahinamantassa punappasida, 4-
1792. Dhammena maneta 5- tava sampadāsiṃ
Tuvampi dhammena paṭiggahesi
Pakatimpi te attamano asaṃsiṃ 6-
Dhamme ṭhitaṃ taṃ na jaheyya
manto.
[PTS Page 207] [\q 207/]
1793. So bāla mantaṃ kasirena laddhaṃ
Yaṃ dulalhaṃ ajja manussaloke,
Kicchā laddhā jivikaṃ appapañño
7-
Vināsayi alikaṃ bhāsamāno.
1794. Bālassa muḷhassa aññukatano
ca
Musā bhaṇantassa asasaññatassa,
Mante mayaṃ tādisake na dema
Kuto mantā gaccha na mayha ruccasi'ti.
1. Ambajātakaṃ.
1. Yamhā - machasaṃ, syā 2. Andho yathā jotiṃ paviṭṭhaheyya - machasaṃ 3. Sapaññaṃ - vi 4. Punappadāhi - machasaṃ, sampadāhi - syā 5. Mattaṃ - machasaṃ 6. Asaṃsi - mi machasaṃ, syā 7. Kiñcāpi laddhā jīvituṃ appapañño - machasaṃ vi kicchāpi laddhā jīvitaṃ appa paññā - syā.
[BJT Page 446] [\x 446/]
[PTS Page 208] [\q 208/]
1795. Kuṭhārihattho puriso vanamogayha
tiṭṭhasi, 1-
Puṭṭho me samma akkhāhi
kiṃ dāruṃ chetumicchasi.
[PTS Page 209] [\q 209/]
1796. Isso 2- vanāni carasi samāni
visamāni ca,
Puṭṭho me samma akkhāhi
kiṃ dāruṃ nemiyā daḷhaṃ
1797. Neva sālo na khadhiro nāssakaṇeṇakuto
dhavo, 3-
Rukkhova endano nāma taṃ dāruṃ
nemiyā daḷahanti.
1798. Kidisānissa pattāni khandho
vā pana kidiso,
Puṭṭho me samma akkhāhi
yathā jānemu endanaṃ.
1799. Yassa sākhā palambanti namanti
na ca bhañajare,
So rukkho endato nāma yassa mule ahaṃ
4- ṭhito.
1800. Arānaṃ cakkanāhinaṃ
īsānemi rathassa ca,
Sabbassa te kammaniyo ayaṃ hessati endano.
[PTS Page 210] [\q 210/]
1801. Iti endanarukkhopi tāvade ajjhabhāsatha,
Mayhampi vacanaṃ atthi bhāradvāja
suṇohi me.
1802. Issassa 5- upakhandhambhā 6- okkacca
caturaṅgulaṃ,
Tena nemiṃ pariharesi 7- evaṃ daḷhataraṃ
siyā
1803. Iti endanarukkhopi veraṃ appesi 8- tāvade jātānañca ajānānaṃ issānaṃ dukkhamāvahi 9-
[PTS Page 211] [\q 211/]
1804. Icceva 10 endano issaṃ isso 11 ca
pana endanaṃ
Aññamaññaṃ
vivādena aññamaññamaghātayuṃ.
1805. Evameva manussesu vivādo yattha
jāyati,
Mayuranavacaṃ naccanti yathā te
issaphandanā 12-.
1. Tiṭṭhati - vi 2. Īso -
syā, iso - simu
3. Nassa kaṇeṇa kakuyovā
- machasaṃ 4. Savāhaṃ - machasaṃ
5. Imassa - machasaṃ, syā 6. Upakkhanadhamhā
- machasaṃ
7. Pahāresi - machasaṃ 8. Appeti
- machasaṃ, kappesi - syā
9. Devatā - syā 10. Iccevaṃ
- vi, machasaṃ, syā
11. Īsānaṃ rukkhamāvahati
- machasaṃ 12. Īsa - syā
[BJT Page 448] [\x 448/]
1806. Taṃ co vadāmi bhaddaṃ
1- vo yāvantettha samāgatā,
Sammodatha māvivadittha mā hotha
issaphandanā.
1807. Sāmaggimeva sikkhetha buddhehetaṃ
pasaṃsitaṃ,
Sāmaggirato 2- dhammaṭṭho
yogakkhemā na dhaṃsatiti.
2. Endanajātakaṃ.
[PTS Page 214] [\q 214/]
1808. Idheva haṃsa nipata sipiyaṃ
me tava dasasnaṃ,
Issarosi anuppanto yaṃ idhatthi pavedaya.
[PTS Page 216] [\q 216/]
1809. Savaṇena cekassa 3- piyā
bhavanti
Disvā panekassa viyeti 4- chando,
Disvā ca sutvā ca piyā
bhavanti.
Kaccinnu 5- me piyyasi dassanena.
1810. Samaṇena piyo mesi bhiyyo cāgamma
dassanaṃ,
Evaṃ piyadassano samāno vasa haṃsa
mama santike
1811. Vaseyyāma tavāgāre
niccaṃ sakkatapujitā,
Matto ca ekadā vajā 6- haṃsarājaṃ
pacantu me.
[PTS Page 217] [\q 217/]
1812. Dhiratthu taṃ antapānaṃ
yamme piyataraṃ tayā,
Na cāpi majjaṃ pāyāmi
yāva me vacchasi ghare.
1813. Suvijānaṃ sigālānaṃ
sakuntānañca vassitaṃ,
Manussavassitaṃ rāja dubbijānataraṃ
tato.
1814. Api ce maññati poso ñāti
mitto sakhāti vā,
Yo 7- pubbe sumano hutvā pacchā
sampajjate diso.
1815. Yasmiṃ mano nivisati avidūre
sabhāpi so, 8-
Santikepi hi so dūre yasmā vivasate
mano.
1. Bhaddante - machasaṃ 2. Sāmagya
- machasaṃ 3. Ekassa - syā, nekassa - machasaṃ 4. Viheti
- vi vineti - machasaṃ, syā
5. Kacci nu me piyasi - syā 6. Vajje
- machasaṃ, vajjaṃ - syā
7. So - machasaṃ 8. Yo - vi
[BJT Page 450] [\x 450/]
1816. Antopi so 1- hoti pasanna citto
Pāraṃ samuddassa pasannacittā,
Antopi yo hoti paduṭṭhavitto
Pāraṃ samuddassa paduṭṭacitto.
1817. Saṃvasantāpi vivasanti ye
disā 2- te rathesabha,
Ārā santo saṃvasanti 3- manasā
raṭṭhavaḍḍhana.
1818. Aticiraṃ nivāsena piyo bhavati
appiyo,
Āmanta kho taṃ gacchāma 4-
purā te homa 5- appiyā 6-
[PTS Page 218] [\q 218/]
1819. Evaṃ ce yācamānānaṃ
añjaliṃ nāvakhujjhasi,
Parivārakānaṃ sattānaṃ
vacanaṃ na karosi no,
Evaṃ taṃ abhiyācāma
puna kayirāsi pariyāyaṃ.
1820. Evaṃ ce no viharataṃ antarāyo
na hessati,
Tuyhaṃ cāpi mahārāja
mayhaṃ vā raṭṭhavaḍḍhana. 7-
Appevanāma passema 6- ahorattānamaccayeti.
3. Javanahaṃsajātakaṃ.
[PTS Page 221] [\q 221/]
1821. Na te kaṭṭhāni bhinnāni
na te udakamāhataṃ,
Aggipi te na hāsito 9- kinnu mandeva
jhāyasi.
1822. Na ussabhe vane vatthuṃ kassapāmantayāmi
taṃ.
Dukkho vāso araññasmiṃ
eṭṭhaṃ icchāmi gantave.
1823. Yathā ahaṃ ito gantvā
yasmiṃ janapade vasaṃ,
Ācāraṃ buhme 10- sikkheyyaṃ
taṃ dhammaṃ anusāsa maṃ.
[PTS Page 222] [\q 222/]
1824. Sace araññaṃ hitvāna
manamulaphalāni ca,
Raṭṭhe rocayase vāsaṃ
taṃ dhammaṃ nisāmehi me.
1. Ce - syā 2. Tādisā -
machasaṃ 3. Ārādhitā saṃvasantimachasaṃ
4. Gaccāmi - syā 5. Hotha - machasaṃ, syā 6.
Appiyo - syā 7. Eṭṭhavaddana 8. Pamusse - machasaṃ
9. Hāpito - machasaṃ
10. Ācāraṃ brahmaṃ -
machasaṃ
[BJT Page 452] [\x 452/]
1825. Visaṃ mā patisevittho papātaṃ
parivajjaya,
Paṅke 1- ca mā visidittho 2- yatto
āsivise 3- care
1826. Kinnu visaṃ papāto vā
paṅko vā brahmacārinaṃ,
Kaṃ tvaṃ āsivisaṃ brūhi
tamme akkhāhi pucchito.
1827. Āsavo tāta lokasmiṃ
surā nāma pavuccati,
Manuñāñā 4- surahi
vaggu madhukhudadarasupamā 5-
Visaṃ tadāhu ariyā brahmacariyassa
nārada.
1828. Itthiyo tāta lokasmiṃ pamattaṃ
pamathenati tā,
Haranti yuvino 6- cittaṃ tulabhaṭṭaṃva
7- māḷuto
Papāto eso akkhāto brahmacariyassa
nārada.
1829. Lābho siloko sakkāro pujā
parakulesu ca,
Paṅko eso 8- akkhāto brahmacariyassa
nārada.
1830. Sasatthā 9- tāta rājāno
āvasanti mahiṃ imaṃ,
Te tāsise manussinde mahante tāta
nārada.
[PTS Page 223] [\q 223/]
1831. Issarānaṃ adhipatinaṃ
na tesaṃ pādato care,
Āsiviso so akkāto brahmacariyassa
nārada.
1832. Bhattattho 10- bhattakāle yaṃ
yaṃ gehaṃ upasaṅkame,
Yadettha kusalaṃ jaññā
tattha ghāsesanaṃ care.
1833. Pavisitvā parakulaṃ pānatthaṃ
11- bhojanāya vā,
Mitaṃ khāde mitaṃ bhuñeja
na ca rupe manaṃ kare.
1834. Goṭṭhaṃ 12- majjaṃ
kirāsañca 13- sabhāni kiraṇāni ca,
Ārakā parivajjeti yāniva
14- visamaṃ pathanti.
4. Cullanāradajātakaṃ.
[PTS Page 225] [\q 225/]
1835. Dute te brahme 15- pāhesiṃ
gaṅgātirasmiṃ jhāyato,
Tesaṃ puṭṭho na vyākāsi
16- dukkhaṃ guhaṃ matannu te.
1. Paṅko - vi machasaṃ 9. Mahanatā - machaùaṃ, syā 2. Visiyittho - machasaṃ 10. Bhattatthe - machasaṃ 3. Cāsivise - vi, machasaṃ 11. Pānattho - vi. 4. Manuñño - machasaṃ 12. Guṭṭhaṃ - syā 5. Sādukhuddarasupamo - machasaṃ 13. Kirāṭañca - machasaṃ 6. Yatino - machasaṃ, munino - syā 14. Yāniṃva - machasaṃ, yāni va- vi 7. Kulaṃ - machasaṃ, tulaṃ - syā 15. Brāhmaṇa - machasaṃ 8. Eso ca - machasaṃ 16. Byākāsi - machasaṃ
[BJT Page 454] [\x 454/]
1836. Sace te dukkhaṃ uppajje kāsinaṃ
raṭṭhavaḍḍhana,
Mā kho no 1- tassa akkhāhi yo
taṃ dukkhā na mocaye.
1837. Yo tassa dukkhajātassa ekantaṃ
api bhāsato,
Vippamoceyya dhammena kāmaṃ tassa
pavedaye.
1838. Suvijānaṃ sigālānaṃ
sakuntānañca 2- vassitaṃ
Manussavassitaṃ rāja dubbijānataraṃ
tato.
[PTS Page 226] [\q 226/]
1839. Api ce maññati poso ñāti
mitto sakhāti vā,
Yo pubbe sumano hutvā pacchā
sampajjate diso.
1840. Yo antano addhamanānupuṭṭho
Pavedaye jantu akālarūpe,
Ānandino 3- tassa bhavannamittā
4-
. Hitesino tassa dukhi 5- bhavanti.
1841. Kālañca ñatvāna
tatāvidhassa
Medhāvinaṃ ekamanaṃ viditvā,
Akkheya tippāni parassa dhīro
Saṇhaṃ giraṃ atthavatiṃ
pamuñce.
1842. Sace ca jaññā avisayhamattano
Nāyaṃ niti 6- mayhasukhāgamāya,
Ekopi tippāni 7- saheyya dhīro,
Saccaṃ hirottappamapekkhamāno.
[PTS Page 227] [\q 227/]
1843. Ahaṃ aṭṭhāni
vicaranto nigame rājadhāniyo, 8-
Bhikkhamāno mahārāja ācariyassa
9- dhanatthiko.
1844. Gahapati rājapurise mahāsāle
ca brāhmaṇe,
Alatthaṃ 10- satta nikkhāni suvaṇaṇassa
janādhipa
Te me naṭṭhā mahārāja
tasmā socāmahaṃ bhusaṃ.
1845. Purisā te mahārāja
manasā anuvicintitā
Nālaṃ dukkhā pamocetuṃ
tasmā tesaṃ na vyāhariṃ
1846. Tvaṃ ca kho me mahārāja
manasā anuvicittito,
Alaṃ dukkhā pamocetuṃ tasmā
tuyhaṃ pavedayiṃ.
1847. Tassādisi pasannatto 11- kāsinaṃ
raṭṭhavaḍḍhano,
Jātarūpamaye nikkhe suvaṇaṇassa
catuddasātita
5. Dutajātakaṃ.
1. Naṃ - machasaṃ 2. Sakuṇañca - machasaṃ 3. Anandino - machasaṃ, syā 4. Bhananati mitatā - machasaṃ, syā 5. Dukkhi - machasaṃ, syā 6. Kālaṃ sehi mayhaṃ - machasaṃ, natehi mahyaṃ - syā 7. Ekova tibbāti - machasaṃ, ekova - vi 8. Rājaṭṭhāniyo - machasaṃ 9. Ācariya - machasaṃ 10. Alaḍaṃ - machasaṃ 11. Pasannavittomachasaṃ, syā
[BJT Page 456. [\x 456/]
]
[PTS Page 232] [\q 232/]
1848. Rājā kāliṅgo
1- cakkavatati
Dhammena paṭhavimanusāsaṃ,
Agamā 2- bodhisamipaṃ
Nāgena mahānubhāvena.
1849. Kāliṅgo bhāradvājo
Rājānaṃ kāliṅgaṃ
samaṇakolaññaṃ,
Cakkaṃ vattayato pariggahetvā
Pañajali idamavoca 3-
1850. Paccoroha mahārāja
Bhumibhāgo yathā samanugito,
4-
Idha anadhivarā bududhā
Abhisambuddhā virocanti.
1851. Padakkhiṇato āvaṭṭā
5-
Tiṇalatā asmiṃ bhumibhāgasamiṃ,
Puthuviyā ayaṃ 6- maṇḍo
Iti no sutaṃ mahārāja 7-
1852. Sāgarapariyantāya
Mediniyā sabbabhūtadharaṇiyā,
Puthuviyā ayaṃ maṇḍo
Orohitvā namo karohi.
1853. Ye te bhavanti nāgā
Abhijātā 8- mātito ca
pitito ca,
Ettāvatā padesaṃ
Te nāgā nevamupayanti
1854. Abhijato te nāgo
Kāmaṃ pesehi kuñajaraṃ
dantiṃ,
Ettāvatā padeso
Sakkā nāgena mupagantuṃ
9-
1. Rājā kālaṃṅgā
- machasaṃ, vi 2. Agamāsi - machasaṃ, syā
3. Manusāsi - syā 4. Samanuggaho
- machasaṃ 5. Āvattā - vi 6. Paṭhaviyā
ayaṃ - syā paṭhaviyaṃ nābhiyaṃ athavi
sāya - machasaṃ 7. Iti no sutaṃ mante mahāraja
- machasaṃ 8. Abhijātā ca tuñajarā - machasaṃ
9. Ettavatā padesoca na sakkā nāgena mupagantaṃ
- machasaṃ
[BJT Page 458] [\x 458/]
1855. Taṃ sutvā rājā
kāliṅgā
Veyyañajanikavaco 1- nisāvetvā
Saṃpesesi nāgaṃ
Ñassāma 2- mayaṃ yathā
idaṃ vacanaṃ.
1856. Saṃpesito ca raññā
Nāgo koñco ca abhinaditvāna,
Paṭisakakitvā nisīdi
Garubhāraṃ asahamano.
[PTS Page 234] [\q 234/]
1857. Kāliṅgohāradvājo
Nāgaṃ khīṇāyukaṃ
viditvāna,
Rājānaṃ kāliṅgaṃ
Taramano ajjhabhāsittha. Aññaṃ
saṅkama nāgaṃ nāgo ṇīṇāyuko
mabhārāja.
[PTS Page 235] [\q 235/]
1858. Taṃ sutvā kāliṅgo
taramāno
Saṅkami nāgaṃ saṅkante
ca rañño,
Nāgo tattheva pati bhumyā
Veyyañajanikavaco yathā tathā
ahu nāgo.
1859. Kāliṅgabhāradvājaṃ
Kāliṅgo brāhmaṇaṃ
idamamoca 4 tvamevāsi sambuddho
Sabbaññu sabbadassāvi.
1860. Taṃ vacanaṃ anadhivāsento
Kāliṅgo brāhmaṇo
idamavoca,
Veyyañajanikā hi mayaṃ
Buddhā sabbaññunova mahārāja
1861. Sabbaññu sabbavidu ca
Buddhā na lakkhane jānanti, +
Āgamabalasāhi mayaṃ
Buddhā sabbaṃ pajānanti.
1. Veyyañchaniya - vi 2. Usasāma
- machasaṃ, uyyāma - syā
3. Patito - vi, machasaṃ 4. Etadavoca
- machasaṃ + na anadhivāsenetā kāliṅgo brāhmaṇo
- syā idamavoca - machasaṃ, taṃ anadhivāso kaliṅgaṃ
brāhmaṇo.
[BJT Page 460] [\x 460/]
[PTS Page 236] [\q 236/]
1862. Mahāyitvāna 1- sambodhiṃ
Nānā turiyehi vajjamānehi,
Mālāgandhavilepanaṃ 2-
Āharitvā pākāraparikkhepaṃ
kāresi.
1863. Saṭṭhavāhasahassānaṃ
pupphānaṃ sannipātayi,
Pujesi rājā kāliṅgo
bodhimaṇḍavaruttame'ti.
6. Kāliṅgabodhijātakaṃ.
[PTS Page 239] [\q 239/]
1864. Akittiṃ disvāna sammantaṃ
sakko bhūtapati bravi,
Kimatthiyaṃ mahābuhme eko sammasi
ghammani.
[PTS Page 240] [\q 240/]
1865. Dukkho punabbhavo sakka sarīrassa
ca bhedanaṃ,
Sammebhamararaṇaṃ dukkhaṃ
tasmā sammāmi vāsava.
1866. Etasmiṃ ce me ado sakka sabbabhūtānamissara,
Varaṃ kassapa te dammi yaṃ kiñci
manasicchasi.
1867. Varaṃ ce me ado sakaka sabbabhūtānamissara,
Yena putte ca dāre ca dhaṇadhaññaṃ
piyāni ca
Laddhā narā na tappanti so lobho
namayi mase.
1868. Etasmiṃ te sulapite patirūpe subhāsite, varaṃ kassapa te dammi yaṃ kiñci manasicchasi.
1869. Varaṃ ce me ado sakaka sabbabhūtānamissara,
Khettaṃ vatthuṃ hiraññañca
gavāssa dāsaporisaṃ
Yena jātena jiyanta so doso na mayi
mase.
1870. Etasmiṃ te sulapite patirūpe subhāsite, varaṃ kassapa te dammi yaṃ kiñci manasicchasi.
1871. Varaṃ ce me ado sakaka sabbabhūtānamissara,
Bālaṃ na passe na suṇe na
ca bālena saṃvase
Bālena allāpasallāpaṃ
na kare na ca rocaye
1. Pasaṃsitvāna - syā 2.
Mālāvilepanaṃ abiharitvā -machasaṃ, syā
3. Gavassaṃ - machasaṃ
[BJT Page 462] [\x 462/]
[PTS Page 241] [\q 241/]
1872. Kinnu te akaraṃ bālo vada
kassapa kāraṇaṃ,
Kena kassapa bālassa dassanaṃ nābhikaṅkhasi.
1873. Anayaṃ nati dummedho adhurāyaṃ
niyuñajati,
Dunnayo seyyaso hoti sammāvutto pakuppati
Vinayaṃ so na jānāti sādhu
tassa adassanaṃ.
1874. Etasmiṃ te sulapite patirūpe
subhāsite,
Varaṃ kassapa te dammi yaṃ kiñca
manasicchasi.
1875. Varaṃ ce me ado sakka sabbabhūtānamissara,
Dhiraṃ passe suṇe dhiraṃ dhirena
saha saṃvase.
Dhirena alalāpasallāpaṃ
taṃ kare taṃ ca rocaye.
1876. Kinnu te akaraṃ dhīro vada
kassapa kāraṇaṃ,
Kena kassapa dhirassa dassanaṃ abhikaṅkhasi.
1877. Nayaṃ nayati medhāvi adhurāyaṃ
na yuñajati,
Sunayo seyyaso hoti sammāvutto va pakuppati
Vinayaṃ so pajānāti sādhu
tena samāgamo
1878. Etasmiṃ te sulapite patirūpe
subhāsite,
Varaṃ kassapa te dammi yaṃ kiñca
manasicchasi.
1879. Varaṃ ce me ado sakka sabbabhūtānamissara,
Tato ratyā vivasane 1- suriyassuggamanaṃ
pati.
Dibbā bhakkhā pātubhaveyyuṃ
silavanto ca yācakā.
1880. Dadato ca me na khiyetha datvā
nānutapeyyahaṃ,
Dadaṃ kassapa te dammi yaṃ kiñci
manasicchisi.
1881. Etasmiṃ te sulapite patirūpe
subhāsite,
Varaṃ kassapa te dammi yaṃ kiñca
manasicchasi.
1882. Varaṃ ce me ado sakka sabbabhūtānamissara,
Na maṃ puna upeyyāsi etaṃ
sakka maraṃ vare.
1. Vivasāne - machasaṃ
[BJT Page 464] [\x 464/]
1883. Bahuhi vattacariyāhi narā
ca atha nāriyo,
Dassanaṃ abhikaṅkhanti kinnu me dassane
bhayaṃ.
1884. Taṃ tādisaṃ devavaṇṇaṃ
sabbakāmasamiddhinaṃ,
Disvā tapo pamajjeyyaṃ 1- etaṃ
te dassane bhayanti.
7. Akittijātakaṃ 2-
[PTS Page 247] [\q 247/]
1885. Ahameva dubbhāsitaṃ bhāsi
bālo
Bhoko va araññe ahimavha yānā,
2-
Takkāriye sobbhamimaṃ 4- patāmi
Na kireva sādhu ativelabhāṇi.
[PTS Page 248] [\q 248/]
1886. Pappoti macco ativelabhāṇi
Bandhaṃ vadhaṃ sokapariddavañca,
Attānaṃ yeva 5- garahāsi
etto 6-
Ācera yaṃ taṃ nikhaṇanti
7- sobbhe.
[PTS Page 249] [\q 249/]
1887. Kimevāhaṃ tuṇḍila
manupucchiṃ 8-
Kireyya 9- saṃ bhātaraṃ kāḷikāyaṃ
10-,
Naggovahaṃ vatthayaguñca jino
Ayamipi attho bahutādisova.
[PTS Page 250] [\q 250/]
1888. Yo yujjhamānānaṃ ayujjhamāno
Meṇḍantaraṃ accupati kuliṅgo,
So piṃsito meṇḍasirehi tattha
Ayampi attho bahutādisova.
[PTS Page 251] [\q 251/]
1889. Caturo janā potthakaṃ aggahesuṃ
Ekañca posaṃ anurakkhamānā
Sabbeva te bhinnasirā sayiṃsu
Ayampi attho bahutādisova.
1890. Ajā yathā veḷugumbasmiṃ
baddhā
Avekkhipanti asimajjhagañaji, 11-
Teneva tassā galakāvakantaṃ
12-
Ayampi attho bahutādisova.
1. Pamājjayya - machasaṃ 7. Ācariyataṃ
nikkhananti - machasaṃ, syā 2. Akatti jātakaṃ -
machasaṃ 8. Mānupaccheyyaṃ - vi, machasaṃ
3. Syavhāyamāno - machasaṃ
9. Kareyyāsaṃ - syā kāme - machasaṃ 4. Sobbhamhi
ahaṃ - machasaṃ 10. Kalikāyya - machasaṃ, kālikāya
- syā 5. Attanāmeva - machasaṃ 11. Ādikajjhagañachaṃ
- vi, machasaṃ, syā 6. Ettha - machasaṃ 12. Galakaṃ
vikattā - syā, vikantuṃ - machasaṃ (gilayā
katatuṃ - machasaṃ)
[BJT Page 466] [\x 466/]
[PTS Page 252] [\q 252/]
1891. Nayime 1- devā napi 2- gandhabbaputtā,
Migā ime atthavasāhatā
ime 3-
Ekañca naṃ sāyamāse
pacantu.
Ekañca puna pātarāse 4-
pacantaa.
1892. Sataṃ sahassānaṃ dubbhāsitānaṃ
5-
Kalampi nāgghanti subhāsitassa,
Dubbhāsitaṃ saṅkamāno
kileso
Tasmā tuṇhi kimpuraso na bālyā.
[PTS Page 253] [\q 253/]
1893. Yā mesā vyākāsi
pamuñcathetaṃ.
Giriñca 6- naṃ himavantaṃ
nayantu,
Imañca kho dentu mahānasāya
Pātova naṃ pātarāse
vacantu.
1894. Pajjunnanāthā pasavo pasunāthā
ayaṃ pajā,
Tvaṃ nāthosmi mahārāja
ambhanāthā mama bhariyā, 7-
Cinnamaññataraṃ ñatvā
mutetā geccheyya pabbataṃ.
1895. Na ce nindā suparivajjayetha
Nānā janā sevitabbā
janinda,
Yeneva eko labhate pasaṃsaṃ
Teneva añño labhate ninditāraṃ.
[PTS Page 254] [\q 254/]
1896. Sabbo loko paricittona acitto 8-
Sabbo loko vintavāsambhi citte,
Paccekacittā puthusabbasattā
Kassidha cittassa vasena vattati.
1897. Tuṇhi ahu kimpuriso sabhariyo
Yodāni vyākāsi bhayassa
hito,
Sodāni mutto sukhito ārogo
Vācā kirevatthavati narānanti.
8. Takkāriyajātakaṃ
1. Imena - machasaṃ 2. Nāpi - syā, machasaṃ 3. Atthavasaṃgatā me - machasaṃ 4. Punappātarāse - machasaṃ, syā 5. Satasabhassāni dubhāsitāni - machasaṃ 6. Giravaraṃ - machasaṃ 7. Nāthohaṃ bhariyāya me - machasaṃ 8. Atacitto - machasaṃ
[BJT Page 468] [\x 468/]
[PTS Page 257] [\q 257/]
1898. Tassa gāmacaraṃ dammi nāriyo
ca alaṃkatā, ko me taṃ migamakkhāti migānaṃ
migamuttamaṃ.
1899. Mayhaṃ gāmavaraṃ dehi
nāriyo ca alaṅkatā,
Ahaṃ te migamakkhissaṃ migānaṃ
migamuttamaṃ.
[PTS Page 258] [\q 258/]
1900. Etasmiṃ vanasaṇḍasmiṃ
ambā sālā ca pupaphitā
Indagopakakasaṃchantā ettheso tiṭṭhati
migo.
1901. Dhanuṃ adejjhaṃ 1- katvāna
usuṃ sandhāyupāgami, 2-
Migo ca disvā rājānaṃ
durato ajjhabhāsatha.
1902. Āgamehi mahārāja mā
maṃ vijjhi rathesabha.
Ko nu te idamakkhāsi 3- ettheso tiṭṭhati
migo.
[PTS Page 259] [\q 259/]
1903. Esa pāpacaro poso samma tiṭṭhati
ārakā,
So hi me idamakkhāsi ettheso tiṭṭhati
migo.
1904. Saccaṃ kireva māhaṃsu
narā ekacciyā idha,
Kaṭṭhaṃ vipalāvitaṃ
4- seyyo natvevekacciyo naro.
[PTS Page 260] [\q 260/]
1905. Kinnu rurū garahasi migānaṃ
Kiṃ pakkhinaṃ kiṃ pana mānusānaṃ,
Bhayaṃ hi maṃ vindati napparūpaṃ
Sutvānaṃ taṃ mānusiṃ
bhāsamānaṃ.
1906. Yamuddhariṃ vahane 5- vuyhamānaṃ
Mahodake salile sighasote,
Tato nidānaṃ bhayamāgataṃ
mama
Dukkho bhave rāja asabbhisaṅgamo.
1907. Sohaṃ catuppannamidaṃ vihaṅgamaṃ
Tanu cchidaṃ bhadaye ossajāmi,
Hanāmi mittadadumakiccakāriṃ
Yo tādisaṃ kammakataṃ na jāne.
1. Dhanu sarajjuṃ - machasaṃ 2. Sannayhupāgamiṃ - machasaṃ 3. Idhaṃ - machasaṃ 4. Kaṭṭhaṃ nipāvataṃ - syā, kaṭṭha nipalavitaṃ - machasaṃ 5. Vāhane - machasaṃ, syā
[BJT Page 470] [\x 470/]
[PTS Page 261] [\q 261/]
1908. Dhirassa bālassa bhave janinda
Santo vadhaṃ nappasaṃsanti jātu,
Kāmaṃ gharaṃ gacchatu pāpadhammo
Yañcassa bhaṭṭhaṃ
tadetassa dehi
Ahañca te kāmakaro bhavāmi.
1909. Addhā rurū aññataro
sataṃ se 1-
Yo dubbhato mānusassa na dubbhi, 2-
Tāmaṃ gharaṃ gacchatu pāpadhammo
Yañcassa bhaṭṭhaṃ
tadetassa dammi
Ahañca te kāmacāraṃ
3- dadāmi.
1910. Suvijānaṃ sigālānaṃ
sakuntānañca vassitaṃ,
Manussavassitaṃ rāja dubbijānataraṃ
tato.
1011. Api ce maññati poso ñāti
mitto sakhāti vā,
Yo pubbe sumano hutvā pacchā
sampajjate diso
[PTS Page 262] [\q 262/]
1912. Samāgatā jānapadā
4- negamā ca samāgatā,
Migā 5- dhaññāni
khādanti taṃ devo paṭisedhatu 6-
1913. Kāmaṃ janapado 7- māsi
raṭṭhaṃvāpi vinassatu,
Natvevāhaṃ rurūṃ dubbhe
datvā abhayadakkhīṇaṃ.
1914. Mā me janapado āsi raṭṭhañcapi
vinassatu,
Natveva 8- miga rājassa varaṃ datvā
musā bhaṇeti.
9. Rūrumigajātakaṃ.
[PTS Page 269] [\q 269/]
1915. Āsiṃsetheva 9- puriso na nibbindeyya
paṇḍito,
Passāmi vohaṃ attānaṃ
yathā icchiṃ tathā ahu.
1916. Āsiṃsetheva puriso na nibbindeyya
paṇḍito,
Passāmi vohaṃ antānaṃ
udakā thalamubbhataṃ.
1917. Vāyametheva 10- puriso na nibbindeyya
paṇḍito,
Passāmi vohaṃ antānaṃ
yathā icchiṃ tathā ahu
1. Sataṃ so - machasaṃ 6. Paṭisedhetu
- machasaṃ
2. Dubhato - vi dubbhito - syā 7. Janappado
- machasaṃ
3. Gāmavaraṃ - machasaṃ, syā
8. Natvevāhaṃ - vi
4. Janappadā - machasaṃ 9. Āsasetheva
- machasaṃ
5. Migāsassāni - machasaṃ
10. Vāyāmetheva - machasaṃ
[BJT Page 472] [\x 472/]
1918. Vāyametheva puriso na nibbindeyya
paṇḍito,
Passāmi vohaṃ attānaṃ
udakā thalamubbhataṃ.
[PTS Page 270] [\q 270/]
1919. Dukkhupinatopi nāro sapañño
Āsaṃ na chindeyya sukhāgamāya,
Bahuhi phassā ahitā hitā
ca
Avitakkitā maccumupabbajatti.
1920. Avittitampi bhavati cintitampi vinassati.
Nahi vintāmayā bhogā itthiyā
purisassa vā.
[PTS Page 271] [\q 271/]
1921. Sarabhaṃ giriduggasmiṃ yaṃ
tvaṃ anusari pure,
Alinacittassa tuvaṃ vikkannamanujivasi.
1922. Yo taṃ viduggā narakā
samuddhari
Silāya yoggaṃ sarabho karitvā,
Dukkhupanitaṃ maccumukhā pamocayi
Alinacintaṃ tamigaṃ vadesi.
1923. Tuvaṃ nu tattheva tadā ahosi
Udāhu te koci naṃ etadakkha,
Vivantacchaddo 1- nusi sabbadassi
Ñāṇannu te brāhmaṇa
bhiṃsarūpaṃ.
[PTS Page 272] [\q 272/]
1924. Na cevahaṃ tattha tadā ahosiṃ
Na cāpi me koci naṃ etadakkhā,
Gāthāpadānañca
subhāsitānaṃ
Atthaṃ tadā nenti janinda dhīrā.
1925. Ādāya pattiṃ paraviriyaghātiṃ
Cāpe saraṃ kiṃ vicikicchase
tuvaṃ,
Nuṇeṇā 2- saro sarabhaṃ
hantu khippaṃ
Annaṃ hi etaṃ varapañña
rañño.
[PTS Page 273] [\q 273/]
1926. Addhā pajānāmi ahampi
etaṃ
Annaṃ migo brāhmaṇa khantiyassa,
Pubbe katañca apacāyamāno
Tasmā migaṃ sarabhaṃ no hanāmi.
1. Vivaṭṭacchedo - machasaṃ, vivaṭacchado - syā 2. Nunto - vi.
[BJT Page 474] [\x 474/]
1927. Neso migo mahārāja asureso
1- disampati,
Etaṃ hantvā manussinda bhavassu
amarādhipo.
1928. Saveva rāja 2- vicikicchase tuvaṃ
Hantuṃ migaṃ sarabhaṃ sahāyakaṃ
me
Sapunnadāro naraviriyaseṭṭha
3-
Gantā tuvaṃ vetaraṇiṃ
4- yamassa.
1929. Kāmaṃ ahaṃ jānapadā
ca sabbe
Puttā ca dārā ca sahāyasaṅghā,
Gacchemu naṃ vetaraṇiṃ yamassa
Natteva hañño 5- yo mamapāṇadassa.
6-
[PTS Page 274] [\q 274/]
1930. Ayaṃ migo kicchagatassa mayhaṃ
Ekassa kattā vivanasmiṃ ghore
Taṃ tādisaṃ pubbakiccaṃ
saranto
Jānaṃ mahābuhme kathaṃ
haneyyaṃ.
1931. Mittābhīrādhi 7-
cirameva jiva
Rajjaṃ imaṃ dhammaguṇe pasāsa,
8-
Nārigaṇehi parivārayanto
Modassu raṭṭhe tidiveva vāsavo.
1932. Akkodhano niccapasannacitto
Sabbātithiyācayogo bhavitvā
9-
Datvā ca bhutvā ca yathānubhāvaṃ
Anindito saggamupehi ṭhānanti.
10. Sarabhamigajātakaṃ.
Terasakanipātaṃ niṭṭhitaṃ.
Tassuddānaṃ:
Carakamba 10- kuṭṭhārisahaṃvaro
Atha raññasmiṃ dutakapañcako
Atha khodhi akittisutattarinā
Atha rūrumigena pārāsarehoti.
1. Asuro so - vi
2. Rājā - mi mi
3. Naraviraseṭṭhaṃmachasaṃ,
syā
4. Vattaraṇi - machasaṃ
5. Bhañña - machasaṃ, syā
6. Mama pāṇa - machasaṃ
7. Mittābhidhirā - machasaṃ
8. Rajajampivassa paṇepasaṃsa -
machasaṃ
9. Sabbātithi pāhutake karitvā
- syā, sabbatithi yāvayoge viditvā - machasaṃ
10. Caramamba -syā.